Achteraf kijk je niet alleen een koe in zijn kont, maar kun je ook constateren dat de druk van Michel Le Noir, Parijs 1500, niet voor de volle 100% overeenstemde met het exemplaar dat de Middelnederlandse vertaler gebruikt heeft. Meer dan eens heb ik een betere lezing gevonden in: Marc Aesbach, Raoul Lefèvre – Le Recoeil des Histoires de Troyes. Bern etc. 1987. Helaas is dat boek onscanbaar door het gebruikte lettertype en bovendien niet rechtenvrij. In 1997 verscheen als dissertatie: Mark Sanford, Raoul Lefevre, “Le livre du fort Hercules” (ÖNB cod. 2586): A Critical Edition, Ph.D., University of Pittsburgh, 1997, vi + 325 p. Tot mijn spijt heb ik dit boek tot op heden niet te pakken kunnen krijgen. Een keurige e-mail naar de University of Pittsburgh bleef onbeantwoord. Maar de druk van Michel Le Noir is meer dan goed genoeg om de Middelnederlandse vertaling tot in detail te kunnen volgen. Hoop dat ik ooit nog eens een masterscriptie onder ogen krijg waarin iemand de omgang van de sterke Hercules met het zwakke geslacht analyseert in het licht van het antieke Griekse antifeminisme, de contemporaine middeleeuwse opvattingen (zowel de literaire als de medische) over verliefdheid en liefde, en dit dan weer in combinatie met het liefdesleven van Philips de Goede, de man voor wie dit boek bestemd was, en die ook niet op een ‘koninginnetje’ keek.
     Om het schrijven van die scriptie te vergemakkelijken bied ik de lezers van Neder-L onder deze link een pdf-editie aan met daarin een tweetalige Historie vanden stercken Hercules. Voor wie alleen de Middelnederlandse tekst wil lezen in de druk van Jan van Doesborch bied ik onder deze link een epub-editie (in zip-formaat) aan. In beide edities heb ik een inhoudstafel opgenomen, die in het origineel ontbreekt, om het verhaal beter te kunnen overzien en het opzoeken van een hoofdstuk te vergemakkelijken.
     Een expliciet woord van dank ten slotte aan het adres van Ingrid Biesheuvel voor haar substantiële hulp bij het afschrijven van de druk van Michel Le Noir, en aan Hella Hendriks die zowel de Franse als de Middelnederlandse tekst gecollationeerd heeft. Zonder hun hulp zou ik onmogelijk in dit tempo dit soort boeken kunnen uitgeven.

Tot ziens bij het volgende feuilleton,

W.K.

P.S. Tot mijn ergernis heb ik na het on-line zetten van de pdf en de epub-editie toch nog een paar ongerechtigheden gevonden. Die zijn inmiddels verbeterd. Gelieve de laatste versie te gebruiken.