In het Abruzzese bergdorp waar ik momenteel verblijf zijn problemen met de internetverbinding. De komende paar dagen zijn de afleveringen van President Tsaar op Obama Beach daarom enigszins versoberd.

Misschien is het een erfenis van Max Havelaar en misschien is het ook wel een universele oplossing van een universeel probleem. Schrijvers die met een roman iets over de politieke werkelijkheid willen zeggen, hebben allerlei voordelen. Ze kunnen de gebeurtenissen wat indikken. Ze kunnen hun personages van dichterbij laten zien dan mogelijk is in non-fictie. Ze kunnen gerechtigheid laten gebeuren waarop we in het werkelijke leven nog lang zullen moeten wachten.

Maar ze hebben ook een nadeel: hoe geloofwaardig zijn je argumenten als je alles mag verzinnen?

Multatuli had daar een oplossing voor. Hij rustte zijn vertellers uit met een extreme liefde voor de waarheid. Het begint met Droogstoppel die begint uit te leggen dat hij niet van rijm houdt, omdat het je belemmert om de dingen te zeggen hoe ze zijn: het de-lucht-is-guur-argument.

Natan heeft een soortgelijke obsessie met de waarheid. Hii kan President Tsaar niet noemen zonder over diens leugenachtigheid te beginnen. Ook nu weer moet hij melden dat de lezing alleen niet saai is voor wie de leugens telt. Tegelijkertijd geeft hij geen enkel voorbeeld van zo’n leugen, tenzij je de retorische truc om te doen of oorlogstuig vooral een humanitair doel dient zo wilt bestempelen. Mevrouw Grenouille ontkracht dat als goede juriste meteen, dus wat blijft er over van Natans bewering.

Ook verder is hij bezig de president in zo’n kwaad daglicht te stellen dat het zijn eigen geloofwaardigheid problematisch maakt. De president geeft lezingen om net zulke bedragen op te halen als Clinton, maar het publiek loopt bij de eerste de beste bommelding weg alsof het niets betaald heeft, en wie er over blijft, heeft geen zin om te klappen. Het enthousiasme dat sommigen in het westen voor de leider hebben (en dat de dreiging in de roman zou kunnen vergroten) wordt niet ingezet. Niemand neemt deze een beetje zielige ex-president eigenlijk nog serieus, dus waar zou je je nog zorgen om maken?

En zo raakt de geëngageerde romanschrijver in een ander probleem: hoe maak je een psychologisch interessante roman als je een zo perfecte held (Natan, Max) zet tegen zulke belachelijke schurken?