Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de eerste bijeenkomst van Dada plaatsvond in Cabaret Voltaire in Zürich. Het dadaïsme werd een van de stromingen van de historische avant-garde, die net als andere -ismen- (futurisme, kubisme, expressionisme, surrealisme etc.) de burgerlijke maatschappij wilde vernietigen en er een nieuwe wereld en nieuwe mens voor in de plaats wilde stellen. De kunst moest herijkt worden en ‘visioenair’ zijn: woorden en vormen dienden te worden  bevrijd uit hun traditionele keurslijf.

Paul van Ostaijen is de meest bekende literaire vernieuwer uit deze periode. Zijn typografie  was vernieuwend, evenals zijn hartenkreten (‘ik wil bloot zijn en beginnen’) uit Feesten van angst en pijn.

Wat hebben deze radicale stromingen voor invloed gehad op maatschappij en kunsten? Is de literatuur van nu beïnvloed door de avant-gardistische ideeën van toen? Bestaat er nog steeds een avant-garde in de moderne literatuur? De kenner hiervan bij uitstek is Geert Buelens die onlangs een bloemlezing heeft samengesteld over avant-gardistische poëzie in de Lage Landen: Dan Dada doe uw werk!

In de ochtendlezing geeft Geert Buelens ons een verreikend inzicht in de historische avant-garde en zal hij zijn verhaal illustreren met het voordragen van poëzie uit zijn bloemlezing. Dan Dada doe uw werk! zit bij de prijs van de dag inbegrepen en wordt ter plekke uitgereikt.

Prof. dr. Geert Buelens is hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit van Utrecht Zijn onderzoek gaat vooral over de wisselwerking tussen literatuur en samenleving. Hij publiceerde uitvoerig over Paul van Ostaijen, avant-garde poëzie, nationalisme en de poëzie van de Eerste Wereldoorlog.

De middaglezing staat in het teken van de laatste literaire beweging die onze literatuur kent: De Beweging van Vijftig. Na de Tweede Wereldoorlog was er opnieuw sprake van een hevige vernieuwingsdrift onder schilders en dichters. ‘Er is een lyriek die wij afschaffen’ zo luidde de slogan van de dichters tijdens de grote Cobra-tentoonstelling in het Amsterdamse Stedelijk Museum in 1949. De kunst moest terugkeren naar haar oerbronnen: de schreeuw, het spontane gebaar.

De jonge experimentele dichters (Remco Campert, Rudy Kousbroek, Simon Vinkenoog, Bert Schierbeek, Jan Elburg, Gerrit Kouwenaar en Lucebert) wilden een eind maken aan de overheersende rol die het logisch denken volgens hen in de poëzie innam. Vanaf nu zou het moeten gaan om de vrije associatie en een nieuwe taal die recht deed aan hun verlangen naar een oorspronkelijk en zuiver bestaan.

Lucebert wilde ‘de ruimte van het volledig leven tot uitdrukking brengen’ en het taalgebruik diende daartoe los te komen van haar voorgevormde betekenissen. Lucebert-kenner Jan de Roder zet deze middag de Vijftigers in perspectief waarbij de nadruk ligt op de Keizer der Vijftigers: Lucebert. Hij zal laten zien wat het belang van De Vijftigers was en welke invloed Lucebert op de literatuur heeft. U ziet en hoort hierbij authentiek materiaal.

Jan de Roder is essayist en universitair docent aan de Universiteit Maastricht. Hij studeerde Nederlands aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en promoveerde op een proefschrift met de titel Hoofdstukken over S. Vestdijk. De Roder publiceerde in 2001 de essaybundel Het onbehagen in de literatuur, waarvoor hij in 2003 de eerste Prijs van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde kreeg. In deze bundel is het essay Het schandaal van de poëzie opgenomen, dat vanwege zijn controversiële inhoud veel discussie uitlokte.

De ochtend en de middag worden ingeluid door klankdichter Jaap Blonk. Hij is een internationaal bekende stemkunstenaar die de relatie tussen klank, taal en betekenis onderzoekt. ’s Ochtends zal hij een compilatie ten gehore brengen van poëzie van o.a. Theo van Doesburg en de Ursonate van Kurt Schwitters en ’s middags van de lyriek van Lucebert.

Programma 5 november 2016

10.00 – 10.30 uur: ontvangst met koffie of thee in het Ostadetheater A’dam, Van Ostadestraat 233d, 1073 TN Amsterdam;
10.30 – 10.50 uur: optreden van stemkunstenaar Jaap Blonk;
10.50 – 11.00 uur: woord van welkom door Jolien Manassen (Literalinea);
11.00 uur: start ochtendlezing door Geert Buelens over de historische avant-garde aan de hand van zijn bundel ‘Dan Dada doe uw werk!’.
Na afloop van de lezing is er gelegenheid tot het stellen van vragen.

± 12.30 uur: lunch

13.45 – 14.05 uur: optreden van stemkunstenaar Jaap Blonk;
14.05 uur: start middaglezing door Jan de Roder over het belang van De Vijftigers en met name de invloed die Lucebert op onze literatuur heeft gehad.
Na afloop van de lezing is er gelegenheid tot het stellen van vragen.
±  15.30 uur: einde middagprogramma, afsluiting en gelegenheid tot napraten aan de bar.

Kosten: € 96 ( inclusief koffie, thee, lunch, het themanummer ‘100 jaar avant-garde’ van De Groene Amsterdammer en de bundel ‘Dan Dada doe uw werk!‘).

Studenten en scholieren betalen € 50.

studenten- en scholieren korting

Studenten en scholieren kunnen korting krijgen op de entreeprijs, mits zij een betalende docent meenemen. De docent betaalt 96 euro, de student 50 euro.
De docent dient zich via het aanmeldingsformulier aan te melden voor het totale bedrag (146 euro) en een mailtje te sturen met de naam van de student die bij hem/haar hoort. Heeft de docent zich al aangemeld, dan maakt hij of zij 50 euro over en stuurt een mailtje met de naam van de student naar Literalinea.

Uitgebreide informatie over de themadag is te lezen op www.literalinea.nl. Daar kun je je ook inschrijven.