Verwarwoordenboek Vervolg (7)
Door Jan Renkema
In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.
Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.
arbeid / werk
Er is soms een miniem verschil in betekenis en gebruik.
arbeid inspanning (lichamelijk, geestelijk) voor productie van goederen en diensten,
vaak met aspect ‘krachtsinspanning’ of ‘gericht op levensonderhoud’
Ik vind dat je wel hard moet werken voor deze arbo-opleiding arbeid- en organisatiedeskundige.
werk inspanning (lichamelijk, geestelijk) voor productie van goederen en diensten,
vaak met aspect ‘betaalde arbeid’ of ‘taak’ of gericht op ‘bouwen aan de wereld’. Ook: plek waar je naartoe gaat om arbeid te verrichten.
Hij kwam somber thuis na een ruzie op zijn werk.
De verschillende aspecten vinden we ook terug in Je verrícht arbeid en Je hébt werk. Je kunt niet thuiskomen na een ruzie op je arbeid. Het verschil tussen het iets meer basale levensonderhoud en het meer scheppend bouwen aan de wereld is met enige goede wil nog terug te vinden in seizoensarbeider (fruitplukkers) en ICT-medewerker.
Maar, het verschil is lang niet altijd aanwezig. Anders zouden we wel de Dag van het Werk vieren, of ’s avonds aan de arbeid zijn in onze moestuin, of op zaterdag vrijwilligersarbeid verrichten. En waarom spreken we niet over Arbeid aan de winkel of Vele handen maken lichte arbeid? Omdat ook ‘werk’ behoorlijk inspannend kan zijn.
O ja, voor Vlamingen betekent een bord Verboden op het werk te komen geen verbod van een stakingscomité. ‘Werk’ betekent hier bouwterrein.
Arbeid is ook een zakelijker, abstracter en formeler woord dan werk, wat onder andere blijkt uit het feit dat het verkleinwoord (“arbeidje”) vrijwel niet voorkomt, terwijl men wel een werkje kan verrichten.
Vandaag berichtte De Gelderlander op de voorpagina dat staatssecretaris Dijkhoff maatregelen had ‘afgekondigd’ tegen overlast gevende asielzoekers. De krant beschreef die maatregelen echter niet, hoewel dat in het betoog wel van belang zou zijn geweest. Vermoedelijk was er veeleer sprake van ‘aankondigen’ , de term die verderop in het artikel ook werd gebruikt.