Door Marc van Oostendorp

Er is geen ontsnappen aan vooroordelen. Ik weet natuurlijk wel dat uit allerlei onderzoek blijkt dat mensen sprekers van het standaard-Nederlands betrouwbaarder en deskundiger vinden dan mensen die een accent hebben of dialect spreken. Ik heb daar allerlei onderzoeken over gelezen en wanneer men mijn deskundige mening erover vraagt, zeg ik: ik keur dat soort vooroordelen af.

Maar soms betrap ik me erop dat ik er ook zelf niet ongevoelig voor ben. Dit is een bekentenis die mijn professionaliteit in een kwalijk daglicht stelt; maar dat moet dan maar. Ik heb me de afgelopen maanden op de Utrechtse huizenmarkt begeven. Wat een markt! En wat zijn makelaars toch een kranen van taal! We waren op zeker moment geïnteresseerd in een huis dat in de verkoop werd gezet door de makelaar die ons normaliter hielp met het zoeken van een huis. We moesten daarom razendsnel op zoek naar een ándere makelaar die voor ons de onderhandelingen wilde doen. 

Durven typen

Dus ik bellen, en ik kreeg iemand aan de lijn die ik meteen vertrouwde: aardig, zakelijk, to the point. En dat vertrouwen werd nog vergroot toen we gingen Whatsappen en de makelaar de volgende ochtend – we gingen opnieuw naar dat huis kijken – aan me schreef:

Goeiemorgen.

Die i, die deed het hem, voelde ik ineens. En ik werd daardoor pijnlijk getroffen, want ik doorzag waar ik dat oordeel op baseerde. Goeiemorgen is informeel standaard-Nederlands. Wie op WhatsApp ‘goedemorgen’ typt zou ook alleen maar kunnen pretenderen dat zij de standaardtaal spreekt. Wie de i spreekt, heeft voldoende vertrouwen in het eigen taalgebruik om dat te durven typen.

Zaken doen

Maar wat wist ik verder van haar? Ze sprak zoals ze typte: een modern, informeel soort standaard-Nederlands. Niet stijf, maar ook met geen enkel spoor van haar afkomst. En dat is natuurlijk onzin. Er is veel onderzoek waaruit blijkt dat standaardsprekers competent gevonden worden; er is geen onderzoek waaruit blijkt dat ze competenter zijn dan andere sprekers.

En toch moet ik toegeven dat ik het vooroordeel zo sterk in me voelde werken, dat ik het niet echt terzijde kon schuiven. Ik begon te rationaliseren dat ze toch door ‘ons’ kantoor was aanbevolen en dat dit ook een goed teken was; dat ze de zaak waarover we haar hadden benaderd ook meteen competent had aangepakt. Maar eigenlijk wilde ik gewoon zaken doen met iemand die goeiemorgen schreef.

Dankzij haar hebben we uiteindelijk een mooi huis gekocht.

Met dank aan Quist Makelaardij.