De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (36)

Door Marc van Oostendorp

Een lezer kan af en toe de indruk krijgen dat Ilja Leonard Pfeijffer misschien her en der in zijn oeuvre een ietsepietsie overdrijft. Op één punt is dat zeker niet het geval: als hij schrijft over zijn vriendin, over Stella.

Ik zag ze – om deze serie nog meer diepgang te geven – het afgelopen weekeinde in Genua. Ze pakten als het even kon elkaars hand, als ze wandelden van de lunch naar de galerie waar Stella werkt, of van die galerie naar het restaurant voor het avondeten. Of daarvoor. Of daarna. ‘Als ik ooit wegga uit Genua,’ zei Ilja. ‘is het als Stella ergens anders een baan zou vinden.’ Ze luisterden naar elkaar, ze lachten naar elkaar. Ik had nog nooit een muze gezien. 

Sudoku

Het is niet nodig dat een muze het werk van de door haar geïnspireerde helemaal begrijpt. Stella heeft tot nu toe vooral Google Translate gebruikt om kennis te nemen van Ilja’s werk. Ik heb niet de indruk dat iemand dat erg vindt. De galerie is niet ver van hun beider huizen. Ze kunnen samen lunchen. Stella heeft haar eigen leven, haar eigen carrière, ze is duidelijk iemand met de smaak voor het visuele, zoals iedereen kan zien die Ilja’s kleedstijl van de afgelopen jaren vergelijkt met die van een paar jaar geleden. Eindelijk heeft de exuberantie ook zijn buitenkant bereikt.

Ze werken inmiddels ook samen, aan een Italiaanse vertaling van Pfeijffers bundel Idyllen. De Nederlandse alexandrijnen zetten ze daarbij om in Italiaanse endecasillabi, de metrische vorm waarin sinds Dante vrijwel alle vormvaste Italiaanse poëzie is gezet. ‘Je raakt verslaafd aan die vorm’, zegt Stella. ‘Je praat als je niet uitkijkt de hele dag in endecasyllabi.’ ‘Verslavender dan sudoku’, beaamt Ilja. Ze lachen.

Truc

En hoe moet dat met verwijzingen naar de Nederlandse literatuur? ‘Dat gaat misschien verloren,’ zegt Ilja. ‘Italianen weten niet zoveel van Nijhoff. Maar dat is ook het belangrijkste niet. Dan maar geen verwijzingen.’

‘We vertalen van iedere Idylle achter naar voren’, zegt Ilja. ‘Je moet beginnen met de frappe en daar naartoe werken. Dat werkt beter dan andersom. Een handige truc.’ Stella kijkt hem aan. Ze lachen.