Verwarwoordenboek Vervolg (76)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

na / op / volgens afspraak

Er is geen verschil in betekenis, wel soms in gebruik.

Ons spreekuur is komen te vervallen. Consult voortaan na/op/volgens afspraak.

De combinatie na afspraak klinkt soms iets strenger: Bezichtiging alleen na afspraak. Maar dat strenge zit dan ook al in een toevoeging als alleen. En volgens afspraak heeft ook nog de betekenis ‘zoals overeengekomen’: De goederen zouden volgens afspraak vandaag worden geleverd.

Juist de voorzetselvariatie in onze taal roept op tot grote bescheidenheid bij het samenstellen van een verwarwoordenboek, en ook tot excuses aan buitenlanders die onze taal willen leren. Soms is er geen verschil, zoals in de bekende voorbeelden op/met vakantie en in/op de eerste plaats. Soms is het verschil heel duidelijk, zoals in aan de fles zijn en op de fles zijn. Soms is het verschil heel klein, zoals in terugkomen van en terugkomen op. Deze en vele andere voorbeelden zijn al behandeld.

Maar misschien is het mogelijk om een lijst op te stellen van voorzetselvariatie zonder betekenisverschil. Hier twee voorbeelden:

• Ik heb het gehoord op/over/via de radio.
• Leer uw taal kennen aan/in/door haar voorzetselvariatie.

Kent u meer constructies waarin drie voorzetsels mogelijk zijn zonder betekenisverschil? Stuur dan uw vondsten in. Zo kan er toch nog enige duidelijkheid komen. Zo kunnen we de variatie als het ware begrenzen.