Verwarwoordenboek Vervolg (87)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

dof / mat

De woorden verschillen niet in hun kernbetekenis. Wel is er door bijbetekenissen soms verschil in gebruik.

dof niet glanzend, gedempt, futloos
Haar ogen stonden zo dof.
Doe aluminiumfolie met de doffe kant naar buiten als het om warm houden gaat.

mat niet glanzend, krachteloos (‘afgemat’)
Haar ogen stonden zo mat.
Doe aluminiumfolie met de matte kant naar binnen als het om koel houden gaat.

Oorspronkelijk betekende dof ‘gevoelloos’. Het woord is verwant aan ‘doof’ (geen gevoel voor geluid). Het woord mat betekent eerder een verlies aan energie. Daarom zou je in de volgende zin eerder mat dan dof verwachten: De woorden kwamen dof over haar lippen.

En, zou u mat in de volgende zinnen vervangen door dof?

• De verf is door de jaren heen mat geworden.
• Met een matte dreun viel de enorme eik op het asfalt.

In de eerste zin zijn mat en dof beide mogelijk. Immers, dof betekent ook ‘niet glanzend’. Maar in de tweede zin is alleen maar doffe mogelijk, met de betekenis ‘gedempt’.