‘Vrij naar De Beauvoir zou je kunnen stellen dat je niet als Nederlander geboren wordt, maar tot Nederlander wordt gemaakt. De vraag naar de inhoud van die socialisatie – uit welke elementen ze is opgebouwd, welke instituties eraan deelnemen en welke belangen ermee gemoeid zijn – is een maatschappelijke en geen morele kwestie. Deze vraag opent bovendien direct de ruimte voor onderzoek naar dwarsverbanden met andere socialisatieprocessen.’ Het aantal studenten dat zich jaarlijks aan een studie Nederlands waagt, is teruggelopen – zelfs zo dat het voortbestaan van de studie op sommige universiteiten niet zeker meer is. En dat terwijl er in de huidige Nederlandse samenleving de nodige problemen spelen die de neerlandistiek bij uitstek het hoofd zou kunnen bieden. In een reeks essays over de urgentie van de neerlandistiek in de Nederlandse Boekengids identificeren verschillende neerlandici die problemen en de koers die het vakgebied zou moeten varen om ze te adresseren.

In het huidige nummer is het de beurt aan Saskia Pieterse van de Universiteit Utrecht, die voorstelt dat de neerlandistiek zich gaat bezighouden met de analyse van de socialisatieprocessen die iemand tot Nederlander maken, daarbij rekening houdend met de rol die taal- en literatuuronderwijs zelf in die processen speelt. Dat taal en literatuur onderdeel zijn van het proces van ‘tot Nederlander gemaakt worden’, is evident, stelt Pieterse in de Nederlandse Boekengids 2019#1: ‘Het opent de vraag naar bijvoorbeeld de ideeën over, en de uitvoering van, Nederlandse taalpolitiek in heden en verleden. Hoe zag taalpolitiek er in de koloniën uit, welke politieke doelen werden ermee gediend, en hoe contrasteerde dat met taalpolitiek in Nederland zelf? De literaire canon – ook al zo’n heet hangijzer in het identiteitsdebat – zou niet langer opgevat hoeven worden als of een steunpilaar van de nationale identiteit, of als een te deconstrueren verzameling werken die op problematische wijze een coherente eenheid suggereert en vooral veel buitensluit. Literatuuronderwijs zou geanalyseerd kunnen worden als een socialisatieproces, waarin ook hier de effecten weer sterk kunnen verschillen per klasse, gender, enzovoort.’

In nummer 2019#2 van de Nederlandse Boekengids zal Pieterse van repliek worden gediend door Marc van Oostendorp van Neerlandistiek, die zijn eigen positie aangaande de urgente taak van de neerlandistiek zal presenteren. Volg de essayreeks en een heleboel meer actuele discussies door onder deze link abonnee te worden van de Nederlandse Boekengids, een jong, tweemaandelijks, oprecht intellectueel maar toegankelijk tijdschrift, gerund door twintigers die uw betrokkenheid hard nodig hebben.