T. van Deel overleden.
De wereld
De geur van brem, van tijm, van vijg
vervlucht in het voorbijgaan tot een
eeuwigheid waarin ook het gestoofde
zand, de wierook van verhitte kruiden
zich mengt tot een verhoopt verband.
De kleur van oleander, agave en olijf
verlucht het heenbewegen door dal
en berg waar geitenbellen klinken
als water dat maar stroomt. Zo hevig
is het leven dan, het voelt en proeft en
het ontvalt, al meer en meer en meer.
T. van Deel (1945-2019)
uit: Boven de koude steen (2017)
• • • • • • • • • • • • • • • • • •
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.
Ik zie nu dat dit een overlijdensbericht is. Van Deel heeft duizenden Nederlanders meer van poëzie laten genieten, blijkbaar vijf generaties recensenten opgeleid en A. F. Th. van der Heijden ontdekt. De in memoriams zijn terecht lovend. Hij ruste in vrede.
Toch moet ik ook denken aan het door Tzum ontdekte schandaal van zijn besprekingen voor NBD Biblion, die o.a. door onze grootste boekhandel Bol.com worden gebruikt. Kester Freriks schrijft in de NRC: ‘In zijn recensies (…) sloeg [Van Deel] nooit een „opgeblazen toon aan, maar was hij altijd nauwgezet en precies.’
Dat gold echter niet voor deze als ‘verkoopinformatie’ bedoelde stukjes voor de bibliotheken en Bol:
‘Soms kun je zo hevig aan poëzie aflezen dat het allemaal larmoyante, egocentrische flauwekul is. Als Lucas Hirsch in ‘Angstval’, ook nog opgedragen aan een minstens zo aanstellerige mededichter (Erik Jan Harmens) schrijft: ‘Wanneer de dag / van mijn lijf afrolt / geef ik geen thuis // Wat biedt mij bescherming tschrijft egen / de nacht die langs mijn slapen trekt? / Wat tegen de slijpende tijd?’, dan voel je in al deze bewoordingen het graag dichter willen zijn – maar het absoluut niet zijn. (…) Pure kitsch. Hirsch is de Ellen Warmond van heden.’
De uitdrukking ‘zo hevig’ komt ook terug in het hier geplaatste gedicht over geitenbellen in een dal vol tijm en brem. Freriks noemt dit: ‘Zijn grote kracht ligt in de perfecte aandacht die hij heeft voor kleinheid en bewegingloosheid, dat is bijzonder in de Nederlandse dichtkunst.’ Maar ook dit gedicht zou je als kitsch kunnen afkraken.
Evengoed is Querido nu verplicht om zijn verzameld werk in dundruk uit te geven.
Beste Wouter van der Land, Tom van Deel was een meester van de close reading en de aangehaalde regels van Lucas Laherto Hirsch, waarin u zelf schrijffouten achterlaat, wat spijtig is gezien uw beroep van copywriter, zijn inderdaad clichématig te noemen, met een opgelegd romantisch pandoer dat Van Deel terecht tegen de borst stuit. Ik heb in de 20 jaar die ik als poëzievertaler werkzaam was zelden larmoyanter gedichten vertaald dan die van Hirsch en zijn vriend Harmens, dat was mijn fout.
@Willem Groenewegen, het ging hier om informatiestukjes voor bibliotheken en Bol.com en om bundels van verschillende dichters. Dan gaat het niet om persoonlijke voorkeuren, maar om de vraag of lezers ze zouden willen lezen. Biblion heeft al deze ‘recensies’ ook inmiddels verwijderd; het was een fout.
Van Deel had een hekel aan ongeneneerde lichtzinnigheid, zo lijkt het. Hij kraakte ook de jonge Giphart af, want er kwam te veel seks in zijn boeken voor. Hij lichtte daarbij niet toe waarom:
https://www.trouw.nl/cultuur-media/ronald-giphart-giph-waar-praten-we-eigenlijk-over~b1dd2e03/