Ik wens U een jaar
Als een alfabet
Met alle letters van A tot Z
Van arbeid, blijheid en
Creativiteit
Tot zegen, zon en zaligheid.
[anoniem]
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.
- Door naar de hoofd inhoud
- Skip to secondary menu
- Spring naar de eerste sidebar
- Spring naar de voettekst
Neerlandistiek
Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek
Footer
Is dit echt een gedicht van Gezelle? ‘Creativiteit’ lijkt me zeer on-Gezelliaans. De oudste vermelding in het WNT is uit 1929. Een korte speurtocht op internet leert dat het gedicht vaak gerecycled is, maar bij Gezelle zelf kan ik het niet vinden.
Verwarring wordt vermoedelijk gesticht door het daverende slotvers dat een gezelleaanse drieslag laat weerklinken. Maar uit betrouwbare bron verneem ik dat zowel de semantiek als de cadans van de rest onmogelijk uit de pen van de Vlaamse dichtersgod kan zijn gevloeid.
Inderdaad valt ‘creativiteit’ niet in dit oeuvre. De zoekfunctie van de inmiddels bijna prehistorisch aandoende Gezelle-cd-rom (UFSIA, Antwerpen 2001) leert dat ook ‘alfabet’, op diverse wijzen gespeld, vreemd genoeg niet tot des dichters woordenschat behoort.
Het goede nieuws is dat ‘zaligheid’ vele treffers oplevert, waaronder twee complete heilwensen die op 3 januari hopelijk nog geldig zijn:
Het oud jaar uit,
het nieuw jaar in,
ik wensche u ’t ende
en het begin
vol zegen en
vol zaligheid,
en daarmee is ’t
u al gezeid
van Emma en
van Leonie,
in achttien honderd
achte en drie.
Een heilig einde, een goed begin,
dat geve u God, jaar uit jaar in,
‘k wil zeggen, — in een woord gezeid,—
zoo nu zoo altijd: Zaligheid!
En deze:
Een deugdelijk jaar
lk wensche u een jaar,
dat zachte als zijde is;
ik wensche u een jaar,
dat blank en blijde is;
ik wensche u een jaar,
dat ver van krank is,
een deugdelijk jaar
zoo breed als ’t lang is;
ik wensche u een jaar,
dat, als ’t voorbij is,
een zalig jaar
voor u en mij is;
ik wensche u een jaar,
zoo Gods gebod is,
dat in en dat uit
geheel voor God is.
Treffers vóór 2010 zijn voor het alfabetgedicht niet te vinden. Daarna gaat het een eigen leven leiden, vaak in nieuwjaarswensen van moderne zielzorgers die het opperwezen hebben ingeruild voor de lekker weer.
Ons spreekt het alfabet in deze Gezelle geen tale, want wie zet nou zaligheid aan het eind van een z-trits? Zuinigheid zou meer met mijn Gezelle-kennis overeenkomen. Blij dat ik zie dat mijn twijfels enige grond hadden.