Verwarwoordenboek Vervolg 176
Door Jan Renkema
In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.
Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.
factie / fractie
De woorden verschillen in betekenis.
factie kleine, vaak radicalere groep binnen een politieke groepering; fictie gebaseerd op ware gebeurtenissen.
- In de Colombiaanse vrijheidsbeweging is sinds kort een wel heel extreme factie actief.
- Tegenwoordig wordt voor factie vaak de aanduiding ‘docudrama’ gebruikt.
fractie groep volksvertegenwoordigers van dezelfde politiek partij, heel klein deel van een geheel
- Uit hoeveel fracties bestaat de huidige Eerste Kamer?
- Het duurde maar een fractie van een seconde voor hij doorhad dat het echt was.
Factie in de betekenis van op feiten gebaseerde fictie komt van de Engelse mengvorm ‘faction’ (fact+fiction). Factie in de andere betekenis komt van een Latijns woord dat ‘groep’ betekent. Fractie komt van een Latijns woord dat ‘breken’ betekent; denk aan ons woord breuk.
Wel verwarrend, want bij een fractie in bijvoorbeeld de Tweede Kamer denk je ook aan een groep. Maar bij fractie gaat het dan om een deel van een geheel, zonder de bijbetekenissen van ‘klein’ of ‘radicaal’. Beide woorden in één zin? Deze Kamerleden vormden steeds meer een lastige factie binnen de partij en werden uiteindelijk uit de fractie gezet.
Afbeelding van Wikimedia (CC BY-SA 4.0)
Eindelijk duidelijkheid!
Ik begrijp niet dat al sinds de jaren 70 wordt gesproken over de ‘Rote Armee Fraktion’…
https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Rote_Armee_Fraktion
…terwijl die rebellenclub in het Engels dan weer Red Armee Faction wordt genoemd…
In Nederlandse media ben ik het paar keer als ‘Rote Armee Faction’ tegengekomen, maar niet consequent.
‘Herfst 1977. Het terrorisme van de Rote Armee Faction, dat al jaren ons buurland teistert, komt akelig dichtbij.’
https://www.anderetijden.nl/programma/1/Andere-Tijden/aflevering/430/De-RAF-in-Nederland
Verlos ons van deze verwarring!
In mijn Van Dale (2005) staat ook dat factie een synoniem is van faction in de betekenis van fictie gemengd met waargebeurde feiten, maar in de praktijk ben ik dat woord zo nooit tegengekomen en heb je het volgens mij altijd over faction en nooit over factie. Misschien vroeger en een korte periode?
@robduijf (Even goed googelen Rob 😉
Over het Duitse woord ‘fractiom’ in de naam RAF. In het Duits betekent ‘fraction’ hetzelfde als in Nederland in politieke zin, maar het is ook een begrip uit de communistische beweging waarbij het een kleine eenheid betekent. Kennelijk wordt het in het Engels wel met ‘faction’ aangeduid, maar daar is ook de hele naam vertaald naar Red Army Faction en kent het Engels niet de politieke betekenis van fraction en betekent het een deel, een kleine hoeveelheid. een fractie. Het Engels kent wel fraction als kleine (deel)groep. Der Rote Armee Fraction is vernoemd naar het toen al langer bestaande Japanse Rode Leger.
__
En ja, ik ben van 1960 en heb die hele terreurbeweging bewust meegemaakt als tiener in de jaren zeventig. Heel veel aandacht en sinistere sensatie in de media en soms verborgen sympathieën bij (ultra) linkse mensen en jongeren, ook in Nederland.
Dieptepunt was de ontvoering en moord op Hans-Martin Schleyer in 1977. Pas wat jaren geleden kwamen er bijzonderheden boven water die ook met Nederland te maken hadden en met Den Haag:
“Eind jaren zeventig had de RAF schuiladressen in Nederland. Zo hielden Angelika Speitel en andere RAF-leden de ontvoerde werkgeversvoorzitter Hanns-Martin Schleyer vanaf 16 september 1977 enkele dagen verborgen in een woning aan de Stevinstraat in Scheveningen (Den Haag).”
Was wel heftig toen ik dat achteraf las, want ik woonde daar toen redelijk dichtbij.
Het Engels kent wel faction als kleine (deel)groep,
Dank Dirkjan. Ja, het was een heftige tijd; het politiek engagement was gezien de tijdgeest begrijpelijk, maar zoals altijd is geweld zinloos en lost het niets op, al duurt het soms even voor het kwartje valt. Ook in linkse kringen.
Ik zal voortaan beter Googelen…
De naam RAF is door de stichters ervan zelf zo bedacht. Vandaar Fraktion. Ze zagen de dagen graag groot.
Dank. Hoef ik me daar de hersens niet meer over te pijnigen.