Boekje over oriëntatie op studie en beroep voor taal- en cultuurstudies

Door Thomas de Bruijn

Een half jaar geleden vroegen mijn Nijmeegse collega-Teachers in Residence en ikzelf ons af, waarom er eigenlijk zo weinig leerlingen een Letterenstudie gaan doen. De studentenaantallen bij bijvoorbeeld Duitse, Nederlandse, Spaanse en Franse Taal en Cultuur en Algemene Cultuurwetenschappen schommelen erg of zijn flink teruggelopen de afgelopen tien jaar. Het teruglopen van studentenaantallen kan gevolgen hebben voor het voortbestaan van die opleidingen op langere termijn en het betekent direct minder aanwas bij de docentenopleidingen. Voor veel vakken is het nu al lastig om bevoegde en getalenteerde VO-docenten te krijgen, laat staan over een paar jaar.

Daarnaast is het verschil tussen het schoolvak en de afgeleide universitaire studie op z’n zachtst gezegd enorm. Leerlingen hebben geen idee hoe veelzijdig de universitaire studie is ten opzichte van het, veelal op vaardigheden gerichte, schoolvak en dat is jammer. VO-docenten hebben echter de ruimte om binnen het curriculum uitstapjes te maken naar bijvoorbeeld psycholinguïstiek of taalkunde, maar dat doen ze bijna nooit.

We hebben getracht een antwoord te geven op de waarom-vraag, maar vooral zijn we op zoek gegaan naar een oplossing: de sleutel ligt (deels) bij de vakdocenten in het VO. Onze gekozen invalshoek is examendomein C/F: ‘oriëntatie op studie en beroep’. Dat staat in elke examensyllabus, maar vrijwel geen enkele docent schenkt actief aandacht aan dit domein. Dat is niet uit onwil (ik spreek uit eigen ervaring), maar het domein is niet ingevuld (letterlijk blanco) en materiaal is niet of nauwelijks voorhanden.

Om de collega’s Engels, Spaans, Frans, Duits, Nederlands, Kunst, Muziek en CKV in het voortgezet onderwijs aan te sporen om de blik samen met leerlingen vooruit te werpen op mogelijk vervolgstudies én om ze ervan te overtuigen dat zij de beste ambassadeurs zijn van een Letterenstudie, hebben we deze publicatie geschreven, vol aanbevelingen, tips, anekdotes en concrete lesideeën met docentenhandleiding. De lesideeën zijn erop gericht om een onderdeel(tje) van de universitaire studie te koppelen aan het standaard curriculum in het VO. Op die manier krijgen leerlingen inzicht in de materie die ze op de universiteit voorgeschoteld krijgen, maar doen ze ook in de les even iets ‘anders’ dan het voorgeschreven curriculum. Zo laat je de rijkheid van een taal of kunstvak zien.

In oktober zal ik met collega TiR Florentine Krijnen een workshop over domein C/F verzorgen op het Levende Talencongres, het boekje wordt gedeeld in verschillende actieve Facebookgroepen, waaronder die voor docenten Nederlands (15.000 leden) en de studenten op de Docentenacademies hebben van mij college gehad over het onderwerp. We hopen dat VO-docenten, massaal onze boodschap oppikken en actie ondernemen.