Verwarwoordenboek vervolg (198)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

genezen / herstellen  198                 

Er is een overlap in betekenis, maar herstellen is veel ruimer.

genezen                      weer gezond maken/worden

• Na een ernstige longaandoening is hij vorige maand weer geheel genezen verklaard.

herstellen                   in de vorige situatie terugbrengen, genezen

• De beurzen herstelden zich snel na de koersval van vorige week.
• U moet rekeninghouden met een herstelperiode van vier tot acht weken.

Het is wel te begrijpen dat herstellen de betekenis genezen heeft gekregen, want ook bij ‘weer gezond maken/worden gaat het om ‘het terugbrengen in de vorige situatie. Maar nodig was dat natuurlijk niet, want we hebben immers al een werkwoord voor ‘het in de vorige situatie brengen van ons lichaam’. Vandaar misschien dat er pogingen zijn ondernomen om betekenisverschil aan te brengen.

Er zijn taalgebruikers die hier het onderscheid willen maken tussen lichaam (genezen) en geest (herstellen). Dus een wond geneest en van een depressie herstel je. Maar dit onderscheid heeft geen basis in het taalgebruik. Ook is gesuggereerd dat genezing altijd volledig is (je bent weer helemaal beter als de infectie is verdwenen) maar dat bij herstel de oorzaak van de ziekte latent aanwezig blijft (bijvoorbeeld extra gevoeligheid na een depressie). Maar ook dit onderscheid is nogal gezocht.

Wel komen sommige combinaties minder vaak voor, bijvoorbeeld genezingsperiode. Misschien omdat herstellen als vanzelf een tijdsduur oproept? Ook een wond herstelt komt veel minder vaak voor dan een wond geneest. Dit lijkt heel begrijpelijk, want wat is de vorige situatie van een wond? Maar toch moeten we hier niet te vlug zijn van begrip, want we kunnen wel schade herstellen.

Toch vreemd dat er geen onderscheid valt te ontdekken. Want herstellen heeft al zoveel betekenissen. Fouten, dakgoten, koersen, het evenwicht – er kan zoveel hersteld worden. Waarom wil herstellen naast ‘corrigeren’, ‘repareren’, ‘vergoeden’ ook nog ‘genezen’ erbij hebben?  Ach, misschien wel om mij te laten genezen van mijn ontwarmanie. Ik hoop dat ik dan ooit hersteld kan worden verklaard.

Afbeelding van Gordon Johnson via Pixabay