Verwarwoordenboek vervolg (206)
Door Jan Renkema
In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.
Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.
artritis / artrose
De woorden verschillen in betekenis.
artritis ontsteking in het gewrichtskapsel
- Door artritis in zijn wijsvinger kon hij maandenlang niet pianospelen.
artrose slijtage van kraakbeen in gewrichten, vaak door overbelasting
- Artrose komt vaak voor in de knie, dan heet het een versleten knie.
Artritis wordt ook wel verward met jicht, vooral als het gaat om knobbeltjes in handen en voeten. Toch zijn de verschillen hier groot. Bij jicht heb je te veel urinezuur in je bloed en dat slaat dan als urinekristallen neer op gewrichtskapsels, bijvoorbeeld in je grote teen. Bij artritis valt je eigen lichaam ten onrechte gezonde cellen aan in een gewrichtskapsel, met als gevolg een ontsteking van het slijmvlies aan de binnenkant van dat kapsel.
Artrose wordt ook wel verward met reuma. Maar reuma heeft altijd een ontsteking als oorzaak. Daarom is artritis wel een reumatische aandoening, maar artrose niet. Wel kan artritis leiden tot artrose, en ook andersom.
Op medische sites is nog veel meer informatie te vinden, maar deze korte uitleg volstaat voor een verantwoord taalgebruik. En bovendien, deze rubriek gaat niet over de beweeglijkheid in het lichaam, maar over de beweeglijkheid in taal.
Afbeelding van OpenClipart-Vectors via Pixabay
Nou … nee.
Artritis betekent gewrichtsontsteking. Door de ontstekingsreactie worden kraakbeen en bot van het gewricht aangetast. Er zijn verscheidene vormen van; de bekendste zijn:
– reumatoïde artritis, in de volksmond vaak reuma genoemd. Inderdaad een auto-immuunziekte: het afweersysteem valt lichaamscellen aan.
– jicht (artritis urica): ophopingen van urinezuurkristallen beschadigen het gewricht.
Artrose, ‘slijtage’, hoort bij normale veroudering, maar kan eerder en ernstiger optreden door langdurige overbelasting (stratenmakers, voetballers).
Verwarrend is dat met ‘arthritis’ in Engelse teksten doorgaans ons ‘artrose’ wordt bedoeld; ‘arthrosis’ bestaat in het Engels niet. Vaak wordt ‘artritis’ vertaald, onjuist dus.
‘Reuma’ wordt in verschillende betekenissen gebruikt. In de volksmond wordt er vaak reumatoïde artritis mee bedoeld, maar het wordt ook gebruikt als verkorting van ‘reumatische aandoening(en)’, d.w.z. aandoeningen van het bewegingsapparaat (niet door ongeval ontstaan). Er bestaat bijvoorbeeld weke-delenreuma. Ook artrose valt onder de reumatische aandoeningen. En alle vormen van artritis. Word je met reumatische klachten naar een specialist verwezen, dan is dat doorgaans de reumatoloog.