Door Siemon Reker

Wekelijks de vrijdagse persconferenties van premier Rutte volgen, betekent in elk geval veertiendaags dingen horen terugkomen. Al heel snel – ik denk dat het begon in april 2013 maar misschien was het eerder – blokkeerde de heer Rutte journalisten die hem probeerden te onderbreken met een even vriendelijk als beslist Ik maak het even af. Beslist inderdaad maar het klinkt heel wat vriendelijker dan “ik ben even aan het woord, ja?”

Niet alle journalisten bij Nieuwspoort durven de premier te interrumperen, het zijn vooral de grote spelers (die als eersten vragen stellen, dus Telegraaf, NOS, RTL).

Hoe gaat dat in de praktijk, ik baseer me op de mediateksten die de RVD wekelijks maakt of laat maken:

• 05.04.2013
RUTTE (….) Ik maak het even af.
DOMINIQUE VAN DER HEYDE (NOS)
Gisteren was er heel veel verwarring…
RUTTE
Ik maak het even af.

• 27.09.2013
WOUTER DE WINTHER (TELEGRAAF)
Als ik u even mag onderbreken…
RUTTE
Dat betekent… – ik maak de vraag toch even af, maar u krijgt zo alle gelegenheid voor een vervolgvraag vanzelfsprekend –

• 13.12.2013
RUTTE (….) En volgens mij is dat gesprek dat wij nu hebben heel verhelderend en zal dat mensen juist de overtuiging geven…
NYNKE DE ZOETEN (NOS)
Ik denk dat toch veel mensen denken dat: laat hij zijn kerntaak even uitvoeren.
RUTTE
Misschien kan ik het antwoord even afmaken.

Ook komt voor dat in des premiers antwoord gewoon midden in de lopende tekst “nee ik maak het even af” of “Maar dan zie je wel… ik maak het even af…” staat opgenomen en dan weten we: iemand probeerde blijkbaar kort nader te informeren maar dat wilde de minister-president even niet.

Tientallen malen inmiddels gebruikt Rutte die zwijg-instructie op de wekelijkse persconferenties van de afgelopen jaren.

Na deze lange reeks van vingeroefeningen als variant op ik ben aan het woord, ja? op bezoek bij de journalisten, is de premier in 2018 aan hetzelfde spel begonnen wanneer hij te gast is in de Tweede Kamer. Zie ik het goed dan is dat van voorzichtiger (met een beroep op de voorzitster) aan het gaan naar een grotere mate van zelfverzekerdheid. Een kleine terugblik via de Handelingen waarbij vooral PVV en Forum de partijen zijn waar de minister-president zich beslister tegenover opstelt:

• (2018)
De voorzitter:
Meneer Asscher.
Minister Rutte:
Nee, ik maak het even af. Het verschil is (….)

• (2018) De heer Klaver (GroenLinks):
Nee, ik begon …
Minister Rutte:
Ik maak toch even het antwoord af, voorzitter.

• (2018) Minister Rutte: (….) Het is bij ons echt drie keer moderner dan in Duitsland of Frankrijk.
De heer Baudet (FvD):
Helemaal mee eens, maar dit heeft er niets mee te maken.
Minister Rutte:
Ik maak het even af.

• (2019) Minister Rutte: Ik maak het even af, want het verzoek van de voorzitter was om in te gaan op alle vragen op het punt van koopkracht en arbeidsmarkt.

• (2019) Minister Rutte: Mag ik het afmaken? Wil de heer Baudet het antwoord horen of wil hij naar zichzelf luisteren? Goed. Ik maak het antwoord af en dan reageert zo de heer Baudet weer. Ja, u kijkt nou boos, maar u stelt een vraag en ik probeer die te beantwoorden.

• (2019) De voorzitter:
Ik kijk naar de heer …
Minister Rutte:
Ik maak het even af. Ik heb daar geen herinnering aan.

• (2020) De heer Baudet (FvD):
Maar dat is mijn punt helemaal niet.
Minister Rutte:
Ik maak het even af, want ik was nog bezig met mijn beantwoording. Tenminste, als de heer Baudet die wil horen.

• (2020) De heer Wilders (PVV):
Maar ik heb het helemaal niet …
Minister Rutte:
Ik maak het even af en ik zeg het voor de derde keer.

• (2020) De heer Baudet (FvD):
Je kunt dus …
Minister Rutte:
Ik maak ‘m even af, meneer Baudet. (…)
De heer Baudet (FvD):
Ja, we kunnen dus twee dingen …
Minister Rutte:
Ik maak ‘m even af.

Voor wie mocht denken dat de premier de vergadering leidde, de voorzitster kwam in het laatste geval tussenbeide: “De minister-president heeft het woord. Daarna krijgt u het woord.”

Rutte heeft niet het alleenrecht op dat “even afmaken”, hij is wel degene die er langer dan anderen mee bezig is en er het vaakst op wijst dat hij het is die aan het woord en nog niet klaar is.
Misschien niet onlogisch als iemand al zo lang en zelfverzekerd aan het stuur zit.

Afbeelding: Screenshot website VVD-verkiezingsprogramma 2021