Precies zestig jaar geleden, in 1963, verscheen de derde aflevering van de Taalatlas van Oost-Nederland en aangrenzende gebieden (TONAG), een project van de eerste hoogleraar Nedersaksisch, Klaas Hanzen Heeroma. Een vierde aflevering is er niet meer gekomen, terwijl het toch Heeroma’s bedoeling was geweest om vijf of zes afleveringen van ieder tien kaarten te laten verschijnen.

Geruime tijd later, in 1980, werd ik door Heeroma’s opvolger, Hendrik Entjes, aangesteld als vervanger van een vaste medewerker. Hij vroeg mij te gaan werken aan de commentaren bij de kaarten voor aflevering vier. Toen de vaste medewerker na een half jaar terugkeerde, leverde ik mijn werk in en hoorde niets meer over de beoogde publicatie.

Hoe het is gekomen dat de vierde aflevering aanvankelijk wel is voorbereid, maar nooit is verschenen, en hoe door een paar opmerkingen in twee publicaties in 2020 en 2021 er alsnog een aanzet tot een vierde aflevering kwam, is te lezen in mijn artikel Aflevering 4 van de TONAG, kaart 31-33. Dat de derde en tot nu toe helaas laatste hoogleraar Nedersaksisch Hermann Niebaum daarin een rol heeft gespeeld, mocht niet onvermeld blijven.

Mijn artikel werd onlangs gepubliceerd op de website van de Stichting Sasland, op de pagina https://www.sasland.nl/onderzuukstee-nedersaksische-taelkunde/

Ik bespreek daarin ook het taalmateriaal en de verspreiding daarvan op kaart 31-33, zij het zonder de vergezichten die Heeroma zag. De kaarten waar het om gaat zijn op de genoemde pagina te downloaden.