En alom klonken in de maand mei de versregels van Herman Gorters Mei. Nergens was het zo mei als in Zutphen, waar op Hemelvaartsdag (18 mei) honderd liefhebbers gezamenlijk de totale Mei lazen. In de idyllische tuin van Dat Bolwerck, met zicht op oude muren. Begunstigd door goed weer en een schare aandachtige luisteraars klonken de ruim 4000 verzen onvergetelijk, in uiteenlopende toonaarden: anderhalve lezer zong zijn zinnen, sommige lezers vochten zich door de regels heen, stemmen van oude dichters en kinderen, enjambementen werden genegeerd en schitterend gelezen. Heel wat voorlezers hadden hun eigen Mei meegenomen: Ooievaartjes, oude drukken en alles daartussen.

Johan Sonnenschein leidde de voorlezing in met een mooie beschouwing, waarbij hij de eerste versregel van Mei als uitganspunt nam en liet zien dat twee werelden elkaar in die eerste regel ontmoeten: de nieuwe lente herinnert aan eerdere lentes, het nieuwe geluid is weliswaar nieuw maar gestemd op de verhalen van nu en vroeger.

Een van de voorlezers was M. Kruijff, van wie een Engelse vertaling van Mei op de verkooptafel lag. Zijn May. An epic poem about youth kwam in 2021 uit, bij uitgeverij Arimei Books. Uit bewondering en nieuwsgierigheid kocht ik (voor een appel en een ei) de May.

Mij stond bij dat ik in hetzelfde jaar een andere vertaling van Mei had laten liggen, maar dat verzuim heb ik deze mei nog goed gemaakt. Ook in 2021 bracht de Nijmeegse uitgeverij Flanor een tweetalige May uit, in de vertaling van Paul Vincent. Die vertaling is op Neerlandstiek al wel gesignaleerd.

Beide vertalers hebben een geweldige prestatie geleverd en voor Mei de weg naar de wereld geëffend. Je hoeft geen Nederlands meer te leren om Gorter te kunnen lezen, al is en blijft Gorter natuurlijk wel een sterk argument voor lezers ‘extra muros’ om zich in het Nederlands te bekwamen.

De gelijktijdige verschijning van hun vertalingen nodigt uit tot vergelijking:

The spring is new and new the sound it brings:
I want this song to be like whistling
I heard on summer days before night fell
In an old town along the calm canal –

(Kruijff)

A new-born springtime and a new-born sound:
I want this song like piping to resound
So often heard at summer eventide
In an old township, by the waterside –‘

(Vincent)

Soms is de regel van de ene vertaling mooier en scherper dan die van de andere vertaling (en ook andersom), maar bovenal zijn beide vertalingen wonderen van liefde en toewijding.

Over de Engelse vertalingen schreef de Londense emeritus Reinier Salverda in juni 2021 een korte en bewonderende evaluatie in The Low Countries online (van Stichting Ons Erfdeel). De twee vertalingen verdienen een nauwgezette vergelijking en een goede afzet.

Halverwege de Mei-dag liet ik me ontvallen dat het gedicht van Gorter in het Fries vast prachtig zou klinken. Over het Duits en Frans durfde ik niet eens te fantaseren. Of die vertalingen al bestaan?

Toen ik na de Mei van Zutphen naar huis fietste, nam ik een korte omweg om op de hoek van de Schonckstraat en de Thijmstraat even stil te staan bij ‘De Mei’, een wooncomplex in het Willemskwartier (waar ook Gorter een straatnaam kreeg), met daarop de eerste versregel van Mei. Die zondag was Mei overal waar ik keek.