Vanmorgen [dat was: 3 november 2023] zag ik, net uit de trein van A. naar T. gestapt, met Freddy aan de lijn op weg naar mijn kleinkinderen, want op vrijdagen speelt, ijs en weder dienende, ondergetekende ‘comfortabel gepensioneerde’ (een typering die ik via Joosten 2023 ontleen aan Franssen 2022, die ‘m waarschijnlijk weer van Bourdieu gebietst heeft) sinds ruim vijf jaar de oppassende grootvader, in de binnenstad van het Gelderse stadje waar het minder goed gaat met de middenstand dan wellicht het geval lijkt te zijn op basis van deze anekdote, een reclame op zo’n sandwichbord, maar dan wel een zonder sjouwend mens tussen beide platten, met een afbeelding van een hele kaas plus een (mag het iets meer zijn) schuin stuk, en onder andere deze waarschijnlijk wervend of kooplustopwekkend bedoelde tekst in, ik zou haast zeggen, koeienletters, die mij echter niet aanzette tot consumeren:

Deze kreet waart ook op het internet rond, ontdekte ik later, moe maar tevreden teruggekeerd en neergezegen bij de huiselijke haard, waardoor ik haar hier met de computer via datzelfde medium makkelijk kan reproduceren en u niet hoef te verzoeken voor verificatie spoorslags naar het bedoelde Hanzestadje  af te reizen. Ik had me, tussen de luiers en de duplo door, urenlang suf gepiekerd, op zoek naar een antwoord op de ongemeen complexe vraag hoe kaas ‘natuur’ rijpt. 

Daarbij ingesloten is de kwestie sinds wanneer je ‘natuur’ zo als bijwoord kunt inzetten? En ook  andere antwoorden lieten zich zoeken op weer andere vragen: zou ‘natuur’ misschien à la Vasalis’ droomtijd gaan: langzamer dan de oudste steen? Kan kaas ook ’techniek’ rijpen, of ‘cultuur’ rijpen? En wat verstaan de kazeniers daar dan onder? Last, not least: kon ik deze kaaskwestie zonder Laarmans wel oplossen?

Zoals je een kaas niet in een keer in haar geheel verorbert, maar eerst in stukken en vervolgens in reepjes, blokjes of plakjes snijdt, is ook deze taalmaterie gecompartimenteerd het best te tackelen, denk ik. En van een kaas eet je niet werkelijk alles; dus de parafine van dit vragenstelsel verdwijnt hier metaforisch in de afvalemmer.

Misschien berust het misverstand op een typografische eigenaardigheid van reclamemakers om samengestelde woorden zonder koppelteken in platte stukken te hakken (wat ook een uiting kan zijn van spatiële hypertrofie). Na een tijdje van ronddenken kwam ik op ‘zongedroogde tomaten’, de traditionele  ‘zonovergoten vakantie’ en de mogelijkheid van een ‘houtgestookte pizzaoven’. Dergelijke woorden zijn opgenomen in de Woordenlijst, net als ‘gasgestookt’ en ‘kolengestookt’ (maar opmerkelijk genoeg ‘oliegestookt’ dan weer niet). In dat licht bezien kan er natuurlijk ook ‘natuurgerijpte kaas’ bedoeld zijn geweest.

Dan rest alleen de vraag wat dàt betekent. Gelukkig is die vraag al eens gesteld, en beantwoord, door de Keuringsdienst van Waarde. 

Dit stuk verscheen eerder op In den vrolijken hermeneut