Een van de meest absurde ideeën over deze wereld van 2024 stond gisteren als hoofdartikel afgedrukt in NRC. Het gaat over de nieuwe Europese wetgeving over kunstmatige intelligentie:

Het totaalpakket dat in december rondkwam is stevig. Kunstmatige intelligentie wordt zo aan banden gelegd dat een dystopische maatschappij onmogelijk gemaakt wordt. Ongerichte gezichtsherkenningssystemen, sociale kredietscores, AI-tools die op het werk of op school emoties manipuleren en vrije wil ondermijnen worden verboden. Er zullen ook nieuwe toezichthoudende en adviserende instanties worden opgericht om grip te houden op toekomstige ontwikkelingen.

Aan de ene kant wordt dus aan kunstmatige intelligentie de macht toegeschreven om een dystopische maatschappij te veroorzaken. Aan de andere kant wordt Europese wetgeving geacht zo’n maatschappij onmogelijk te maken. Onmogelijk!

Hoera, nooit meer een dystopie, dankzij de Europese regels. En natuurlijk dankzij toezichthoudende en adviserende instanties.

Niet te regelen

Voor de duidelijkheid: het lijkt me goed dat er geprobeerd wordt om de ontwikkelingen in de kunstmatige intelligentie te reguleren. Er zijn grote problemen mee – naar mijn idee vooral omdat de huidige succesvolle systemen zo vreselijk duur zijn dat ze alleen maar door grote, meest Amerikaanse, bedrijven gemaakt kunnen worden. Zelfs de rijkste Amerikaanse universiteit heeft niet genoeg geld om het na te maken en zo meer onder publieke controle te krijgen. Om gebruik te kunnen maken van die nieuwe technologie moet je dus als burger je hebben en houwen overgeven aan die bedrijven.

Maar om nu meteen zoveel vertrouwen te hebben in een instantie als de EU om te denken dat zij een dystopie kunnen tegenhouden?

De voornaamste karakteristiek van de ontwikkelingen in de kunstmatige intelligentie lijkt mij vooral dat ze op dit moment volkomen onvoorspelbaar is. We weten gewoonweg niet wanneer ChatGPT 5 of 6 of 7 komt, en hoeveel zaken die nog blijkt te kunnen die ons volkomen verrassen. Alleen al in het afgelopen jaar is ChatGPT op een aantal vlakken verbazingwekkend veel beter geworden, en we begrijpen volgens mij nog maar half wat dat systeem allemaal kan.

Het gevaarlijkste wat je nu kunt doen is daarom: vertrouwen op dat het allemaal wel goed komt. Europa regelt het wel, daar hebben ze hun ogen niet in hun zak. We moeten waakzaam zijn voor de dystopieën, want die verdwijnen heus niet ineens nu er regels zijn over iets dat inherent nauwelijks te regelen valt.