Deze maand op Ensie

Stichting Ensie Encyclopedie realiseert een bibliotheek waar alle Nederlandstalige woordenboeken en encyclopedische werken op één plek samenkomen. Kennis uit heden en verleden wordt nauwkeurig gedigitaliseerd, van meta-informatie voorzien en voor iedereen gratis toegankelijk gemaakt. In maart beschrijven we een aantal boeken die op Ensie zijn geplaatst:

Het Lexicon van de multiculturele samenleving (2003) is geschreven door Martin Meulenberg . In Nederland wonen nu meer dan anderhalf miljoen mensen die afkomstig zijn uit meer dan honderd andere landen. De Nederlandse taal is daardoor verrijkt met honderden nieuwe begrippen. In het Lexicon van de multiculturele samenleving is daar een korte uitleg van te vinden. Het boek is nuttig voor iedereen die in contact komt met mensen uit andere culturen.

De grote encyclopedie van het antiek (1970) In dit boek worden ruim 4300 vaak voorkomende begrippen op het gebied van antiek verklaart. De grote encyclopedie van het antiek is geschreven door onder andere Jan Durdik.

Het Bierwoordenboek (2017) is een online woordenboek met informatie voor en door de bierliefhebber. Het bevat allerlei artikelen over bier en alles dat hiermee te maken heeft. Waar mogelijk zijn ook nog tips voor de thuisbrouwer toegevoegd.

Krijn Soeteman schreef de Crypto Encyclopedie (2022). In dit toegankelijke, complete en rijk geïllustreerde werk worden alle veelgebruikte termen rondom bitcoin, cryptovaluta en de blockchain-technologie in heldere taal uitgelegd.

Geographisch- historisch woordenboek (1869) werd geschreven door Servaas de Bruin en D. Noothoven van Goor. De bijna 40.000 onderwerpen in dit boek zijn verdeeld over de hoofdstukken: de nieuwe en oude aardrijkskunde, de gewijde en ongewijde geschiedenis, algemene biographieën en de mythologie.

De auteur van Pinkhof geneeskundig woordenboek (1923) is de arts Herman Pinkhof. Als toendertijd het grootste verklarende medische woordenboek in het Nederlandse taalgebied biedt de Pinkhof de betekenis van in Nederland en België gangbare medische vaktermen met hun primaire schrijfwijze en taalaanduiding. Ook zijn er bij elk lemma een of meer synoniemen, afwijkende vormen, vertalingen, gebruiksvoorbeelden, aanwijzingen voor correct idiomatisch gebruik, de uitspraak, de etymologie, biografische informatie bij eponiemen en verwijzingen naar verwante begrippen opgenomen.

Nieuw Bijbels Lexicon (2005) is van de hand van onder andere Karina van Dalen-Oskam. In het huidige Nederlands komen veel woorden en uitdrukkingen voor die uit de bijbel stammen, zoals ‘Benjamin’ en ‘zondebok’. Waar ze nu precies vandaan komen, weet echter bijna niemand meer. In Nieuw Bijbels Lexicon zijn deze en vele andere woorden en uitdrukkingen verzameld en voorzien van verklaringen en citaten. De uitdrukkingen worden toegelicht door ze in hun bijbelse context te plaatsen en hun ontwikkeling te schetsen tot het gebruik in het Nederlands van nu.

Planten en hun naam heeft als ondertitel ‘Botanisch lexicon van de lage landen’ en is geschreven door H. Kleijn. Dit boek verklaart de volksnamen van bekende bij ons in het wild groeiende kruidachtige gewassen. Daarbij wordt ingegaan op de herkomst van die namen, soms aangevuld met sagen en legenden en met vermelding van bijzonderheden zoals geneeskundige toepassingen.

Bridge (1998) heeft als ondertitel: ‘termen, biedsystemen, technieken en conventies van A tot Z’ en is geschreven door drs. Toine van Hoof. In Bridge wordt in heldere bewoordingen de betekenis van ruim 1800 termen, die worden gebruikt bij het spelen van bridge, weergegeven.

Het Woordenboek van Populair Taalgebruik (2020-2024) is een online-werk, dat gratis is te raadplegen. Het is het resultaat van meer dan 30 jaar verzamelen door Marc De Coster. Woordenboek van Populair Taalgebruik is een verzameling van clichés, eufemismen, scheldwoorden, informeel en plat taalgebruik, bijnamen, spotnamen, groepstaal, Bargoens, uitroepen, modieus taalgebruik, eponiemen, gevleugelde uitdrukkingen en catchphrases. Behalve een omschrijving worden vaak een herkomstverklaring, synoniemen en talrijke vindplaatsen vermeld. Er worden zowel hedendaagse als oudere woorden en uitdrukkingen (17de, 18de en 19de eeuw) behandeld. De bedoeling van dit woordenboek is om ook een soort taalmuseum te zijn.