De dagboeken van Cees Nooteboom, deel 1′ door Philippe Noble

Gedurende meer dan vijftig jaar, van 1970 tot 2022, heeft Cees Nooteboom een dagboek bijgehouden. Daarvan verscheen in september vorig jaar het eerste deel, dat aantekeningen bevat uit de periode 1970 tot en met 1995. Normaal gesproken had de publicatie van dagboeknotities van de enige overlevende van de grote, naoorlogse generatie, de vriend van Claus, Mulisch, Hermans, ruime aandacht moeten krijgen. Dat is maar ten dele gebeurd, misschien omdat Nootebooms dagboek de honger van een breed publiek naar onbekende, liefst smeuïge biografische feiten onmogelijk kon stillen. Het belang van dit bijzondere document ligt namelijk elders. Het is in de eerste plaats een intellectueel en literair logboek, en als zodanig een bron van onschatbare waarde om de ontwikkeling van Nootebooms schrijverschap te documenteren. Dat wordt in deze lezing geïllustreerd door aan de hand van dagboekaantekeningen uit de jaren 1980 en ’90 de ontstaansgeschiedenis van de novellen ‘In Nederland’ en ‘Het volgende verhaal’, en die van de roman ‘Allerzielen’ te proberen te reconstrueren. Ook wordt aandacht besteed aan de opvallende porositeit tussen Nootebooms dagboek en diens gepubliceerde oeuvre, niet alleen qua thematiek, maar ook als genre: de latere werken neigen steeds duidelijker naar de dagboekvorm. In die zin voegt de publicatie van dit omvangrijke dagboek iets wezenlijks toe aan onze kennis van Nootebooms werk: het maakt het plaatje compleet.