‘Frederick van Jenuen’ een middeleeuws voorbeeldig verhaal met een vrouw in de hoofdrol

Omdat het vandaag Internationale Vrouwendag is

De herkomst van dit verhaal moet in Italië gezocht worden, want in de Decamerone van Giovanni Boccaccio wordt het op de tweede dag als negende verhaal verteld. Hier vindt u zowel de oude Italiaanse tekst als een moderne Engelse vertaling.

De oudste druk van Frederick van Jenuen (Genua) zal omstreeks 1518 te Antwerpen gedrukt zijn door Jan van Doesborch, maar van die oplage is geen enkel exemplaar bewaard gebleven. Het oudste bewaard gebleven exemplaar is een herdruk door Willem Vorsterman, Antwerpen 1531 (UB Gent, sign. BHSL.RES.1070). De volgende bewaard gebleven herdruk is die van Cornelis Cool, Amsterdam 1642, die wij voor tekstkritiek gebruikt hebben. Meer herdrukken en een bewerking als historielied vindt u in de catalogus van onze KB Den Haag.

Als brontekst gebruikte Jan van Doesborch een niet overgeleverde Duitse druk, die het midden gehouden zal hebben tussen de fragmentarisch bewaard gebleven druk van Simon Koch, Magdeburg [1495] en de aan Matthaeus Brandis, Lübeck [1494] toegeschreven druk, waarvan twee exemplaren bewaard worden in de Staatsbibliothek zu Berlin: Inc. 1372 en Inc. 1479.5.

Om u te laten zien hoe Jan van Doesborch zijn brontekst bewerkte door toe te voegen, weg te laten en te veranderen, is een synoptische diplomatische editie van de Nederduitse druk in voetnoten opgenomen.

Voor de literair-historische achtergrond(en) van de druk van Willem Vorsterman raadplege men: Luc. Debaene, De Nederlandse volksboeken. Ontstaan en geschiedenis van de Nederlandse prozaromans, gedrukt tussen 1475 en 1540. Antwerpen 1951, herdruk Hulst 1977, Piet Franssen, Tussen tekst en publiek. Jan van Doesborch, drukker-uitgever en literator te Antwerpen en Utrecht in de eerste helft van de zestiende eeuw. Amsterdam 1990, diss. UvA, passim, en Herman Pleij, Het gevleugelde woord. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1400-1560. Amsterdam 2007, p. 582-585.

Dit is niet de eerste editie van deze tekst. Eerder verscheen een ‘facsimile’ editie, bezorgd en ingeleid door W.L. Braekman. Sint-Niklaas 1980. Zeldzame volksboeken uit de Nederlanden 2. Een pdf-versie van deze editie Braekman, alsook een diplomatische hiervan vindt u in de DBNL.

Van heer Frederick van Jenuen in Lombaerdien, een warachtige historie cortelinge gesciet, die een vrouwe was, ende eens coopmans wijf,
ende moeste dolen achter land, ende wert een groot heere bi den coninc van Alkaren, dien si diende .xiij. jaren lanc als een man.

Kritische editie van de druk van Willem Vorsterman, Antwerpen 1531, bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve.

Wij wensen u veel leesplezier!