De verwachtingen waarmee je een roman ingaat kunnen heel veel invloed hebben op hoe je het verhaal beleeft, dus om een boek zo puur mogelijk tot me te kunnen nemen, lees ik nooit de samenvatting op de achterkant. Als ik een boek kies, luister ik meestal naar de raad van vrienden of kennissen. In zo’n geval weet ik bijvoorbeeld alleen dat het een romantische queer-verhaallijn heeft of dat het een roman uit de Victoriaanse tijd is. En als ik een literaire roman kies, dan kijk ik meestal alleen naar de schrijver. Dat is voor mij genoeg. Ik ga er verder open in. Laat maar komen!

Pluizige rode kitten

Nu had ik bij het kiezen van een boek uit de groslijst van de Libris Literatuurprijs wel ietsje meer informatie ingewonnen dan normaal. Hoe kies je anders een boek uit die lijst onbekende boeken van veelal onbekende schrijvers? Mijn oog viel op de naam ‘Coco’. Zo heette de pluizige rode kitten van mijn buurvrouw ook! Dat trok mijn aandacht en ook de titel klonk interessant: Het gezoem van bijna alles. Lekker filosofisch. Je moet ergens beginnen.

Geen rouwroman

Toch was dit nog niet overtuigend genoeg, want ik wilde ook even zeker weten dat dit boek geen zware thematiek zou bevatten. Ik had zin in een luchtig zomerboek nadat ik net De kleine blonde dood uit had. Maar na de preview van de eerste pagina’s en – jawel – een ultrakorte samenvatting te hebben gelezen, vertrouwde ik het wel: ik gok op een smaakvol geschreven roman over een jonge vrouw die filosofie studeert en postbode is! Of zo.

Die verwachting werd even keihard bijgesteld toen ik op het infokaartje van het bibliotheekboek de trigger warning“Rouwproces” zag staan. Dat was even minder luchtig dan gehoopt. Bovendien gingen in mijn hoofd gelijk radertjes draaien: gaat hier ook een kleine blonde dood?

Cato leren kennen

Als ik die vraag nu beantwoord, is dat misschien een spoiler, maar belangrijker nog: ik denk dat ik hem niet eens eenduidig kán beantwoorden, want het rouwproces dat een motorisch moment zou moeten vormen, is eigenlijk vrij complex. Of rommelig. Dat komt doordat je het gedrag en de keuzes van hoofdpersonage Cato pas volledig kunt begrijpen als je het laatste hoofdstukje hebt gelezen. Een gewaagde keuze, want wie een persoon met afwijkend gedrag niet begrijpt, zal minder snel medelijden of ook maar interesse tonen. Ondanks dat ik vrij weinig verwachtingen had, kwam ik er toch achter dat ik wel verwacht dat een schrijver me goed uitlegt wie ik voor me heb, en niet pas achteraf.

Ook andere, literaire, verwachtingen die ik onbewust had, moesten worden bijgesteld: de opbouw in hoofdstukken is onregelmatig, het vertelperspectief wisselt met een hinkstapsprong, ja, zelfs de spanningsbogen lijken willekeurig bij elkaar geveegd. Tegen het einde denk je dat alles wel mooi afgerond is, maar dan komt er opeens een antwoord op een vraag waar je al lang niet meer wakker van lag. Met trouwens nog wat andere intrigerende informatie die je door de eerste helft van het boek heen zou kunnen hebben gesleept. 

You live and you learn en vandaag leerde ik dat je als ervaren lezer nooit zonder verwachtingen een boek in kunt gaan. Al zijn sommige verwachtingen misschien basisprincipes waarvan ik niet wil dat eraan getornd wordt. Zou Coco Schrijber hier expres mee spelen? Ik hoop dat het bij andere lezers beter in de smaak valt.

Het gezoem van bijna alles, Coco Schrijber. Querido