Op 29 oktober 2025 kwamen 1500 mensen samen in een kolkend TivoliVredenburg tijdens de Grote Uitslagenavond. Tot de eerste exit poll konden bezoekers hun politieke honger stillen met korte talks, interviews en wetenschappelijke experimenten. Communicatiewetenschappers Bregje Holleman, Henk Pander Maat (beiden Universiteit Utrecht) en Naomi Kamoen (Tilburg University) deden onderzoek naar het gebruik van online stemhulpen. 163 bezoekers deden mee, wat zeggen de eerste resultaten? 

Vrijwel iedereen had een politieke stemhulp geraadpleegd. Ongeveer de helft deed dat vooral om te checken of ze het echt eens waren met de partij waarop ze van plan waren te gaan stemmen. “Of omdat ze het een leuk aanknopingspunt vonden om met anderen over politiek te praten,” vertelt Holleman. 23% van deze politiek-geïnteresseerde groep vulde een stemhulp in om meer te weten te komen over de posities van de partijen, of om uit te zoeken op welke partij ze wilden stemmen. De meeste stemhulpgebruikers (76%) gebruikten één of twee stemhulpen, waarbij Stemwijzer favoriet was. Bij mensen die meerdere stemhulpen gebruikten, was het advies vaak globaal hetzelfde. 

Startpunt

Sommige mensen zijn bezorgd dat stemhulpen de kiezer erg in een bepaalde richting stuurt. Onterecht, benadrukt Holleman: “Eerder onderzoek laat zien dat vrijwel niemand het resultaat van de stemhulp één-op-één volgt. Óf je een advies overneemt, hangt bijvoorbeeld af van de vraag of de geadviseerde partij dicht bij de partij of partijen ligt die je voorafgaand aan de stemhulp al serieus overwoog.” Dat bleek ook tijdens het live onderzoek tijdens de Grote Uitslagenavond. “Bij een meerderheid heeft de uitslag van de stemhulp de partijkeuze niet beïnvloed (34.5%) of heeft het de partijkeuze zelfs bevestigd (45.1%). Nog geen handjevol gaf aan dat de stemhulp de stemkeuze had bepaald (1.4%). Mensen gaven soms wel aan dat ze aan het twijfelen gebracht waren door de uitslag van de stemhulp (17.6%).

Daarnaast wilden de onderzoekers graag weten of stemhulpen een rol spelen in de politieke polarisatie. Een reële mogelijkheid aldus de onderzoekers: stemhulpen laten vooral de verschillen tussen politieke partijen zien. De onderzoekers vroegen daarom of stemhulpgebruikers zich positiever waren gaan voelen over partijen waarbij ze het dichtste uitkwamen. Holleman: “Bij 53% van de invullers was dat gevoel ontstaan. Ook vroegen we of het begrip voor mensen die op een partij stemmen die verder bij de invuller vandaan ligt, was afgenomen. Dat laatste geldt maar voor 23% van de invullers.” Hierbij valt het de onderzoekers op dat relatief veel mensen (47%) op deze vraag neutraal antwoordden.  Holleman: “Het lijkt met die polariserende werking dus wel mee te vallen.”

Het stemhulpen-onderzoek heeft veel waardevolle informatie opgeleverd, volgens de onderzoekers. Daarnaast geven ze nog graag advies mee voor het gebruik ervan in de toekomst. “Gebruik een stemhulp vooral als startpunt om je te verdiepen in de verschillen tussen partijen, en daarover informatie te vinden. Oók binnen de stemhulp is namelijk meer informatie te vinden over partijstandpunten en achtergronden van stellingen, maar dat gebruikt niet iedereen”, zeggen Holleman en Kamoen. Daarnaast adviseren ze vooral meerdere stemhulpen te raadplegen. “En stort je daarna vooral nog in partijprogramma’s, campagnes of debatten.” Dat geldt natuurlijk ook weer voor de eerstvolgende gemeenteraadsverkiezingen, op 18 maart 2026.

Het onderzoek vond plaats tijdens de Grote Uitslagenavond georganiseerd door TivoliVredenburg ism Studium Generale van de Universiteit Utrecht, de Volkskrant en de Kiesmannen
Bekijk de flyer Hulp bij de Stemhulp