Neerlandistiek

Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek

taalbeheersing

Bloggers parodiëren met kunstmatige intelligentie

door 4 Reacties

Een tijdje geleden bezweek Neerlandistiek bijna onder de belangstelling van kunstmatige intelligentie. Zoveel chatbots kwamen ons bezoeken dat de mensen er af en toe niet meer doorheen kwamen. Ondertussen zijn er wat maatregelen genomen waardoor het wat rustiger is, in ieder geval voor de mensen, maar ik bleef zitten met de vraag: wat leren die chatbots er eigenlijk van? Dus … [Lees meer...] overBloggers parodiëren met kunstmatige intelligentie

Beroep: Taalvanger             

door 3 Reacties

Tekstportret Ronny Boogaart In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier, ter gelegenheid van een bijzondere aanleiding. Ronny Boogaart won enkele maanden geleden voor de tweede keer de LOT populariseringsprijs, met Maar zo bedoelde ik het niet, samen met twee coauteurs. Eerder, in 2016, kreeg hij de prijs al voor Een sprinter is een … [Lees meer...] overBeroep: Taalvanger             

Neerlandistiek voor betere boodschappen

door Reageer

Onderzoek van neerlandici kan soms ook ingrijpen in hoe het toegaat in de supermarkt. In het tijdschrift Taalbeheersing beschrijven drie collega's een groot onderzoek dat ze enkele jaren geleden uitvoerden en dat inmiddels door onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie en de Voedsel- en Warenautoriteit en dat – natuurlijk samen met ander onderzoek – heeft geleid tot een … [Lees meer...] overNeerlandistiek voor betere boodschappen

Op een mens lijken

door 2 Reacties

Ik betrap mezelf er sinds een week of twee op dat ik in mijn eigen schrijven en redigeren bewust dingen vermijd die naar ChatGPT ruiken. Ik wil dat mijn lezers de indruk krijgen van een echt mens. Inmiddels let ik daarom meer dan ooit eerder op deze dingen: Maarja, nou heb ik in dit stukje drie bullets, dus ook een drieslag. Uh…. … [Lees meer...] overOp een mens lijken

Tekstschrijvers, aan de slag!

door Reageer

Confuc (26) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen?- De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. Een coalitieakkoord. Aan de slag! Een nieuw kabinet. Bouwen aan een beter Nederland! De tekst van het coalitieakkoord … [Lees meer...] overTekstschrijvers, aan de slag!

Met een pro-drop naar de sportschool

door 2 Reacties

Afgelopen maandag stond er op nos.nl een sportbericht met deze kop: Uit het bericht begreep ik dat ik dat citaat moet lezen met ik erin: ‘Maar ik ga niet mee naar de sportschool’. Bij mij wringt dat. Ik kan ga eigenlijk niet anders lezen dan als gebiedende wijs, dus al advies of waarschuwing van Van der Vaart aan Van Barneveld dat Raymond maar beter … [Lees meer...] overMet een pro-drop naar de sportschool

Deze sandwich is pure nostalgie voor mij

door 2 Reacties

In mijn zoektocht naar het genre van het kookboek ben ik tot nu toe verschillende ondergenres tegengekomen: het kookboek dat gegroepeerd is rond een ingrediënt (de aubergine in Ode), rond een gerecht (de pasta in Pasta Semplice) of een locatie (Paleis Soestdijk in De smaak van Soestdijk). Vandaag nog een mogelijkheid: een bepaalde keuken! In dit geval de Turkse, in Turkish … [Lees meer...] overDeze sandwich is pure nostalgie voor mij

Sprekend proefschrift

door Reageer

Ik heb het hier eerder gehad over het onderzoek van Geerke van der Bruggen naar begrijpelijkheid en acceptatie van rechterlijke uitspraken. Vorige maand promoveerde ze; haar proefschrift heet Sprekende uitspraken. We hadden elkaar net ervoor gesproken bij een bakje koffie in Utrecht en afgesproken proefschriften uit te wisselen. Ik heb het net gelezen, … [Lees meer...] overSprekend proefschrift

Feitenvrij: wat is de macht van de pen?

door Reageer

Hoe scherp is de pen als wapen in een tijd dat de waarheid steeds meer onder druk staat? De waarheid is geen vanzelfsprekend gedeeld gegeven meer. In de Verenigde Staten werd vorig jaar (wederom) een posttruth-president ingezworen. Ooit zagen presidenten zich gedwongen af te treden wanneer ze geconfronteerd werden met hun leugens. Van Trump lijkt alles af te glijden. Wat is nog … [Lees meer...] overFeitenvrij: wat is de macht van de pen?

Deze pasta ontstond jaren geleden bij toeval

door 4 Reacties

Ik ga verder met mijn zoektocht naar het genre van kookboeken. Na Ode van Jigal Krant, waarin de auteur zich nadrukkelijk als personage presenteerde en er honderduit op los babbelde, en De smaak van Soestdijk waarin er allerlei anekdotes over de Oranjes werden opgedist met een onduidelijke relatie met de recepten die er volgden, deze keer een heel ander boek, dat evenwel gewoon … [Lees meer...] overDeze pasta ontstond jaren geleden bij toeval

De aannames achter drogredenen

door 7 Reacties

Redeneerleer als instrument voor kritisch lezen Redeneerleer wordt vaak ingezet om kritisch te leren lezen. Leerlingen en lezers leren argumenten herkennen, conclusies volgen en drogredenen benoemen. Dat is zinvol en noodzakelijk. Maar wie redeneerleer uitsluitend gebruikt om fouten aan te wijzen, mist een belangrijk niveau van de analyse. De kern van kritisch lezen ligt … [Lees meer...] overDe aannames achter drogredenen

Begrijpelijkheid is een vorm van retoriek

door 1 Reactie

Lang hebben we gedacht dat ingewikkelde taal een manier was om macht te laten gelden, of in ieder geval gold als een vanzelfsprekend teken van expertise. Wie gezag had, sprak niet eenvoudig, en omgekeerd. Moeilijke woorden, lange zinnen en impliciete voorkennis waren signalen dat hier iemand sprak die het overzicht had, die zoveel geleerdheid had verworven dat zijn waarheid … [Lees meer...] overBegrijpelijkheid is een vorm van retoriek

NS-taal, Nieuwe Spiegel van de Taalstaat?

door 2 Reacties

Confuc (25) Wilt u weten hoe de overheid zich tot de burgers richt? Luister dan eens een parastatale organisatie, een algemene nutsvoorziening waarvan de staat (mede)eigenaar is. Luister eens op perron en in wagon. Hier het resultaat van een half uur. Door beperkingen in materiële inzet worden er vandaag minder treinen ingezet op het traject naar Den Helder. Minder … [Lees meer...] overNS-taal, Nieuwe Spiegel van de Taalstaat?

Zorgen van jongeren over oorlog en veiligheid

door Reageer

Hoe implementeer je een nationale jeugdstrategie? (Confuc 24) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. De eerste beantwoorde Kamervraag dit jaar gaat over een … [Lees meer...] overZorgen van jongeren over oorlog en veiligheid

Bepalen stemhulpen je stemadvies?

door Reageer

Op 29 oktober 2025 kwamen 1500 mensen samen in een kolkend TivoliVredenburg tijdens de Grote Uitslagenavond. Tot de eerste exit poll konden bezoekers hun politieke honger stillen met korte talks, interviews en wetenschappelijke experimenten. Communicatiewetenschappers Bregje Holleman, Henk Pander Maat (beiden Universiteit Utrecht) en Naomi Kamoen (Tilburg … [Lees meer...] overBepalen stemhulpen je stemadvies?

“Soms denk ik: dat ik zomaar onderzoek mag doen!”    

door Reageer

Tekstportret Margot van Mulken In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier. Meestal is er een bijzondere aanleiding. Deze keer niet. Of het moest zijn dat iemand na ruim dertig jaar onderzoek en onderwijs, met acht jaren bestuurswerk als decaan, nadenkt over relevant onderzoek of een andere toekomst, misschien wel als juf. Margot … [Lees meer...] over“Soms denk ik: dat ik zomaar onderzoek mag doen!”    

Het boerenbedrijf en het Vlaams Belang

door Reageer

In de strijd om de ziel van “het volk” heeft radicaal rechts in heel Europa een nieuw uithangbord ontdekt: de boer. Niet de mannen en vrouwen met stikstofnormen, bankleningen en opvolgingsproblemen, maar het symbool dat de boer óók is. Overal in Europa zien we varianten van dezelfde nieuwe, romantische aandacht: de tractor als actiemiddel, de mestkar als politieke prop, het … [Lees meer...] overHet boerenbedrijf en het Vlaams Belang

Nederlands tussen de soep en de patatten

door 2 Reacties

In gesprek met Freja Verachtert Had je als kind soms het gevoel dat je ouders enigszins neerbuigend tegen je praatten? Waarom lijkt het erop dat volwassenen anders met elkaar praten dan met hun kinderen? Wat is standaardtaalideologie? En wat heeft dat allemaal te maken met het avondeten?  Wanneer ouders en kinderen samen aan tafel schuiven voor het avondeten, gebeurt er … [Lees meer...] overNederlands tussen de soep en de patatten

Bureaucratiseren, bagatelliseren, postponeren

door 1 Reactie

Confuc (23) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. De Telegraaf heeft een bericht over verpleegtehuizen. Bijna 18.000 ouderen staan op de wachtlijst maar … [Lees meer...] overBureaucratiseren, bagatelliseren, postponeren

Het mag wel wat minder

door 2 Reacties

In verschillende situaties (werk, privé, politiek) heb ik de afgelopen dagen teksten onder ogen gekregen waarvan ik dacht: véél te lang. Het mag echt wel wat minder.  Ik heb geen bezwaar tegen lange teksten. Maar mijn leesinspanning moet wel wat opleveren. Mijn probleem met de lengte van de zakelijke teksten van de laatste tijd was vooral dat er heel veel blabla in … [Lees meer...] overHet mag wel wat minder