Wij van Neerlandistiek staan pal voor onze tradities en die laten we niet zomaar verkwanselen. Nu is het weer het Woord van het jaar! Ooit, in de goede oude tijd, toen erwtensoep nog van echte erwten werd gemaakt, waren er in het Nederlandse taalgebied maar liefst twee organisaties die woorden van het jaar kozen: het Genootschap Onze Taal, en woordenboekuitgever Van Dale. Maar de eerste is er een paar jaar geleden mee opgehouden, en de tweede besloot vorig jaar ineens op een ondoorzichtige manier zélf woorden te kiezen. Sindsdien zijn er alleen het zouteloze polarisatie (in 2024) en hallucineren (in 2025) uit gekomen.
(De reden daarvoor was dat internetstemmers vorig jaar massaal om te pesten op transitiespijt aan het klikken waren. Maar dat is nog geen excuus voor zulke non-woorden in een wereld waarin je ook 6 7 kunt kiezen! Het is wel een kinderfeestje!)
De keuze van het woord van het jaar heeft weinig betekenis of nut, maar precies daarom is het een gezellig gezelschapsspel. Dat laten we ons niet afnemen. Als de hoge heren van de De Dikke niet meer willen, dan doen we het zelf wel. Het tijdschrift Neerlandistiek neemt zijn verantwoordelijkheid en kiest nog voor het einde van het jaar een eigen woord van het jaar. We nemen de gelegenheid te baat om meteen de zin, de dichtbundel, het prozawerk, neerlandistisch werk en de wetenschappelijke ontdekking van het jaar te kiezen.
Dit alles gebeurt vanaf nu (nu!) in twee ronden. In de eerste ronde (die loopt tot en met 26 december) mag iedereen woorden, zinnen, dichtbundels, enz. insturen. In de tweede ronde (na kerstmis) kiest een deskundige jury uit de boezem van de Neerlandistiek-redactie winnaars in ieder van deze categorieën.
Je kunt hier het formulier vinden om mee te doen aan de eerste ronde.
Verspreiden die hap!
Even uitleggen wat er zouteloos is aan hallucineren, graag
Het nieuwe aan hallucineren is dat een bestaand woord een betekenisuitbreiding heeft ondergaan; ik ervaar dat niet als heel opwindend. Bovendien is het eerder een woord van 2023 of eventueel 2024 dan van 2025. Ik vind dat de VRT-journalist Tim Verheyden dat hier heel duidelijk uitlegt: het probleem is misschien niet zozeer dat die bots met uit de lucht gegrepen teksten komen, maar dat het internet en het leven overspoeld raken met door AI gemaakte plaatjes en teksten van lage kwaliteit. Verheyden stelt daarom slop voor als alternatief ‘woord van het jaar’, en dat vind ik in ieder geval een interessantere keuze. Hallucineren ervaar ik dus als taalkundig niet interessant, en eigenlijk ook niet als een goede diagnose van waar het anno 2025 om gaat. Het lijkt gekozen te zijn om zo weinig mogelijk rumoer te veroorzaken, en dat doet het dan ook niet.
Ik zou zeggen: het is een bestaande woordvorm die in een nieuwe betekenis gebruikt wordt, en als je ervan uitgaat dat een woord de combinatie is van een bepaalde vorm “v” met een betekenis ‘b’, dan is het taalkundig gezien gewoon een nieuw woord.
Verder zou ik zeggen: het verwijst naar iets dat een groot maatschappelijk en cultureel probleem kan worden. Dus heel relevant.
Ja, het is gewoon een nieuw woord, dat valt niet te ontkennen. Is dat genoeg?
En ja, het kan een probleem worden. Het klimaat kan ook een probleem worden, toch lijkt klimaat me geen aansprekend woord van 2025. In 2023 was hallucination het woord van het jaar voorCambridge Dictionary en voor Dictionary.com. Ewoud Sanders had hallucineren in zijn jaaroverzicht voor NRC in datzelfde jaar. Om daar in 2025 dan nog een keer mee te komen aanzetten als Nederlandse woordenboekmaker, dat noem ik zouteloos en ongeïnspireerd.
Een paar woorden die het NIET mogen worden wat mij betreft. De laatste tijd zie/hoor ik ‘vertalingen’ uit het Engels die inburgeren, zoals: stilgeboren, sterkhouders (waarbij een sterkhouder per definitienooit stilgeboren kan zijn…). En six-seven is volgens mij geen Nederlands,