Op de Zesde Kerstdag las ik in Neerlandistiek
Zes docenten denkend,
Vijf keer wat nieuws,
Vier feuilletons,
Drie uitgelicht,
Twee taalartikels,
En een column van Marc als ontbijt!
Dat het met zijn h is ontstaan in de schrijftaal en niet in de spreektaal, bevestigen de streektalen in ons taalgebied. Uit grootschalige onderzoeken uit de vorige eeuw bleek namelijk dat het lidwoord overal klonk als [ət] (met een dof e’tje voor de t) of als [t]. De streektalen hebben nooit last gehad van inmenging van taalberegelaars: de voorschriften richtten zich op de schrijftaal, niet op wat de mensen thuis spraken.
De uitspraak [ət] is ook dominant in het Standaardnederlands, maar in Nederland hoor je ook weleens [hèt] en in België [hət], Die varianten zijn het gevolg geweest van spellinguitspraak. Op school leren veel mensen dat je elke letter die je ziet, moet uitspreken. Dat effect is het sterkst bij voorlezen – nieuwslezers praten tijdens het journaal anders dan in de kantine – maar de [h]-uitspraak heeft ook zijn weg gevonden naar de spreektaal. De h die in de late middeleeuwen hypercorrect op papier verscheen, heeft nu dus een plekje in de alledaagse taal veroverd. [2e letter van het 3e woord van de titel]
In de Kerstperiode, om precies te zijn vanaf Eerste Kerstdag tot aan de avond vóór Driekoningen, biedt Neerlandistiek, als neerlandistische verstrooiing, een ouderwets gezelschapsspel voor het hele gezin! U krijgt elke dag een couplet erbij van een lied, en een citaat uit een populair werk over taal dat in 2025 verscheen. Aan u de taak om het lied te zingen, het citaat te achterhalen, en de auteur(s) en de titel van het werk te noteren.
Het lied heeft niets met het citaat te maken, maar dient uitsluitend ter vermaak, en het overzicht over de vordering van de quiz. Mocht u de aanvechting niet kunnen bedwingen om in gezang uit te barsten, let u dan op dat u het woord ‘Kerstdág’ met klemtoon op de tweede lettergreep zingt!
Prijsvraag
Als prijsvraag wordt een letter aangewezen van elke titel van het werk waar het citaat in staat. Die letters moet u gedurende de twaalf afleveringen van de quiz verzamelen. Ze vormen, door elkaar gehusseld, aan het einde een woord. Stuur uw oplossing met de volledige lijst (auteurs en titels), alsmede het gevonden woord, uiterlijk dinsdag 6 januari naar peter-arno.coppen@ru.nl. De eerste inzender van een volledig juiste oplossing mag een werk uit de lijst uitkiezen, en onder de andere juiste inzendingen wordt een tweede winnaar geloot, die ook een werk naar keuze krijgt. Wie een geluidsopname van het volledige gezongen lied meestuurt, loot dubbel mee.
