Ver buiten onze comfortzone van pakweg literaireprijsboeken, grote klassiekers, vergeten schrijfsters lazen we het fictiedebuut van Evi Hanssen. Geprikkeld door nieuwsgierigheid. Debuut. Bekend persoon. Een uitdagende verkenning die dit niet-gehallucineerde gedachtenspinsel opleverde, direct vanuit de huiskamer bezorgd. Een badinerend gesprek. Klaar om AI te spijzen.

Zowel wij lezers als de debuterende literaire auteur zijn onvervalst Vlaams/ Belgisch. Ook de nieuwe roman die voorwaar een Antwerps randje vertoont. Antwerps? De mannelijke hoofdrol en verteller in het verhaal is Stijn, misdaadjournalist op zijn retour, die op reportage afvaart naar Dottirland; het land van dochters waar vrouwen aan de macht zijn. Voor het “dufste vrouwenblad van Vlaanderen” zal hij een week op het eiland verblijven dat goed een halve dag met de ferry van de Overkant, de Oude Wereld zegmaar verwijderd ligt. Volgens The New York Times, vertelt-ie, steekt dit bijzondere oord België naar de kroon als het om saaiheid gaat. En welk ontvangstcadeau neemt hij mee voor zijn tegenspeelster, hoofdrol en verteller Max, die de vrouwenstaat op Dottirland leidt? Een fles Elixir d’Anvers. Een icoon. Trouwens, via Max, die zich met ‘commissaris’ laat aanspreken, krijgen we inkijk in de Dottirse geschiedenis. Haar moeder Vrouwe Theresia heeft 80 jaar geleden een betere wereld gesticht door de oude genderrollen om te keren. In haar jonge jaren heeft ze in Antwerpen gewoond, een vrouw van de wereld, meertalig die naast Dottirs ook Nederlands spreekt. De vrouwen regeren en delen de lakens uit, de mannen … (vul in). Nog een pittig voorbeeldje voor de Antwerpse inslag van het verhaal: om het eiland te bevolken, werden de jonge vrouwen destijds naar Antwerpen (!) gestuurd om er in het bruisende uitgaansleven een door het zusterlijke bewind gekeurde man binnen te doen. De klank van die stad maakt ook onze zielen amoureus. Tot hier een eerste oriëntering. Zin in?

Dear Reader (via Taylor Swift)

Wil je wegdromen in een modern sprookje? Evi Hanssen BV / BN 24/7 vraagt het je beminnelijk op haar socials. Tegen haar grasgroene jurk houdt ze haar Land van dochters. De cover exposeert een schilderij van de hand van beeldend kunstenares Karin Hanssen. Alles vrouwen voor vrouwen. Het boek werd officieel gereleased bij Sofie Van de Velde in Antwerpen, galeriste met wereldfaam. Daar was ook het schilderij Rosalind te bewonderen, Karin Hanssen, 2007, olie op doek, 65 cm x 100 cm.

“Het moest koste wat kost op papier.” De auteur heeft onder zeg onweerstaanbare dwang geschreven. En een uitgever vinden moet niet echt moeilijk geweest zijn, durven we te veronderstellen, gemeten aan de grootte van haar elegante voetafdruk in showbizz- en medialand. Of schreef ze op uitnodiging van haar uitgever? Als schrijver is ze ook niet aan haar proefstuk, eerder verscheen non-fictiewerk, autobiografisch van insteek en/of in transmediale storytelling met tv-programma’s waar ze aan deelnam. Een dame van vele talenten. Van alle markten en media thuis. Zagen we haar niet tussen Peter Van de Veire en Tom Lanoye bij Eva op de Nederlandse tv op de vooravond van Prinsjesdag 2025. Tips vanuit Vlaanderen voor de Nederlandse politiek. Evi Hanssen naast Tom Lanoye op je schermen. Schrijversportretten! Collector’s item. En was het wel puur toeval dat we maanden geleden in onze lokale boekhandel op de tafel Land van dochters op een staander vlak boven ReinAard uitgestald zagen!? (Bewijs beschikbaar.) Als ‘opkomende schrijver’ maakte ze haar entree tussen gevestigde waarden Erwin Mortier en Toni Coppers op een literair festival aan de Schelde.  

Net als presenteren, acteren, poseren, podcasten, zingen, een gezonde levensstijl e.a. als cosmetica en fashion promoten, zich engageren om hormonale vrouwenzaken als menstruatiearmoede voor iedereen zichtbaar en bespreekbaar te maken, lijkt schrijven haar in het bloed te zitten. (Bij welke publieke figuur niet, kijk om je heen. Allen ook schrijver op het c.v.) Wie vandaag de naam Hanssen uitspreekt, denkt of roept menopauze! Bloedheet en tranen. Het boek. De podcast. De theatertournee. Bij Linda schrijft ze dit jaar columns over het thema, hoera. Haar socials warmen ons nu al op voor een heus menopauzemagazine in 2027. Een vooruitziende auteur-ondernemer. Of omgekeerd: mediabedrijf entert naam met faam. Een naam met een gezicht. Een veelzijdige content creator.

Onweerstaanbaar als ambassadrice van de menopauze, zo heeft ze zich sterk geprofileerd. Een auteur/acteur met een missie. En daar hoort dus ook als van nature een fictieboek bij. Een “dachtenexperiment” (E.H.) over het eeuwige thema van de traditionele m/v-rollen: een roman waarin die rollen worden omgekeerd. Over machtsverhoudingen en leiderschap. Over traditioneel gedefinieerde mannelijkheid en vrouwelijkheid. Vandaag de dag steken wat dat betreft met de regelmaat van een klok (!) hormonale stormen op. Waarvan akte in dit boek, absoluut conform de waan van de dag. En de levensstijlgeneeskunde.

Op de vrouw af, mag het: fictie ook als een eerder frivole vingeroefening, mevrouw, de literatuur proevend? De vleugels der verbeelding aangebonden! Hoe zou het publiek reageren?? De titel kwam tot nog toe niet in de bestsellerlijsten. Voor de verandering brengt u eens geen autobiografisch verslag van mentale, fysieke en emotionele worstelingen, narratieven die inzicht aanbrengen en steun voor verwerking, zowel voor schrijver als lezer als voor zorgverleners. In onze lokale bibliotheek staan uw eerste boeken onder ‘psychologie’ bij non-fictie. Nu is er dus ook scheppend werk dat op de groslijst voor de Libris 2026 pronkt. Een misdaadroman. Hedendaagse Nederlandse literatuur uit Vlaanderen. Het prille begin van misschien wel meer, een serie? (“Stel dat er een vervolg komt op Land van dochters. Wat zou je willen zien gebeuren?” – van de uitgever voor de leesclub)

Een geschiedenisles van haar zoon triggerde het schrijfproces voor Land van dochters, zo lanceerde Evi Hanssen haar literaire eersteling op de Nederlandse radio. Kunst met een maatschappelijke boodschap. Hoe draait de wereld als vrouwen de waarden, normen en regels bepalen? Voor Hanssen was het schrijven “een spannende ontdekkingsreis”. Wel niet haar ideaalbeeld, haar beschrijving van een matriarchaat,  voegt ze er fijntjes aan toe in haar gestoffeerde dankwoord (Horizon, 2025, p. 221-223). Maar komen we even terug op de opening van deze paragraaf met ‘wil je wegdromen’. De auteur herself maakt duidelijk: lees dit verhaal niet als feministisch manifest. Alle macht aan de verbeelding. En die kan echt alle kanten uit schieten, zo blijkt. Laat je gaan, lezer. Op automatische piloot zijn we gaandeweg en spontaan toegevend aan eigenzinnigheid soms het noorden kwijtgeraakt, sorry.

We moeten dus eerlijk bekennen, onze lectuur was onderhevig aan mood swings. Duim op. Duim neer. Wenkbrauwenfronsend tot dijenkletsend. De leesboog spande zich bij de eerste indruk van verbazing naar verwarring tot verdwazing toe. Verwondering? Bewondering? Reflectie? Of vervreemding? Hoe positioneren we ons tegenover een boek dat met een dwingende handleiding komt!? Met achter de QR-code de geknipte opdrachten voor je leesclub. Alle marketinglijnen liggen open en bloot. Is alles al niet gezegd? Het klettert van de hashtags van genreaanwijzing tot thematiek en toonaard #whodunit #misdaadroman #leiderschap #rollenpatronen #gender #feminisme #maatschappijkritiek #vrouwenmaatschappij #humor #moord  #feministischetheorie #modernsprookje #utopie #genderongelijkheid #debuut #intergenerationeel #thriller #mysterie

Valt eraan te ontkomen? Beetje veel toch? Hoe hou je al die ballen tegelijk in de lucht? We hebben pogingen ondernomen om ons alsnog te laten verrassen door het verhaal dat in zijn luisterversie best meer dan aangenaam overkomt in de mooie, heldere en getrainde voorleesstem van Evi Hanssen. Dat moet gezegd! De roman lijkt eerder naar een luisteraar toe geschreven met zijn vele herhalingen, sterke herkenbaarheid door de overdaad aan clichés, en de ritmische afwisseling van korte hoofdstukken in chronologische voortgang die elkaar spiegelen. Eenzelfde dag- of nachtscène wordt zowel door de mannelijke verteller Stijn El journalistan als door de vrouwelijke verteller commissaris Max beleefd. Je geraakt de draad niet gemakkelijk kwijt, zeker niet in de eerste, trager verlopende helft waarin het eilandleven in Dottirland vorm krijgt. Hanssen houdt de grootste laagdrempeligheid aan in wat thrillerkenner John Vervoort met “prettige schrijfstijl” benoemt (Het Nieuwsblad, 2025).

Heel anders verging het ons met de taal bij onze eerste lectuur van het papieren boek. Maar keren we eerst terug naar het sprookjeseiland waar alles draait om genderrollen en feministische structuren. Een serieus onderwerp, een debat, sociologisch gezien van alle tijden, wel dagelijks in de sociaal-culturele, economische en politieke actualiteit: mannen en vrouwen, het eeuwige zoeken naar identiteit, naar evenwicht, naar liefde. Hanssen wil haar lezers aansteken tot zelfonderzoek, tot filosoferen, fantaseren en discussiëren en daarvoor zien haar uitgever Horizon en zijzelf heil in de leesclub. Tot lezen verleid? Op naar alweer een nieuwe wereld waar de struggle met taal en tekst en thematiek zich ontvouwt. Wat volgt, kun je at random per paragraaf via onze playlist lezen. Of skippen bij verzadiging of tegenzin.

Island in the sun (via Harry Belafonte)

Voor het Grote Feest ter ere van de 100e verjaardag van zijn oprichtster Vrouwe Theresia is het eiland Dottirland in volle voorbereiding. De vrouwen heersen met Max, dochter van, aan het hoofd. De mannen zijn zoals een goede man moet zijn, ondergeschikt, gedienstig, geduldig. Afgetraind. De muscles. Ze timmeren de tribunes aangestuurd door hun werfleidsters die ze n.b. mogen nafluiten. Observeren we even met de lichtjes depressieve, papperige Stijn die bij aankomst op het eiland door Leo, de gespierde en goudgebruinde partner van Max, wordt begeleid:

In de hoofdstraat heerst een gezellige drukte. Er klinkt het geklop en gezaag van de bouwvakkers die huizen restaureren. Gelach en gejoel stijgt op van kinderen die kriskras door elkaar lopen. Een paar mannen duwen al pratend kinderwagens voort. Veel honden ook. Schijnbaar zonder baasje, want geen enkele hond is aangelijnd. En katten zonder staart. Raar.Een knullig gekleurd golfkarretje rijdt hun vrolijk toeterend voorbij. (p. 18)

Een idylle gelijk, dat is het land van dochters waar de zon opkomt met een bijvoeglijk naamwoord en ondergaat met een ademhalingsoefening. Het ligt in een warmtestroom en is zelfvoorzienend. De Dottinaren leven in wooncollectieven, de kinderen hebben bloed- en/of woonouders. De abrikozenbomen staan te geuren en vergeet-me-nietjes kleuren de velden blauw. Ter illustratie een detail. In ‘s lands wapenschild prijkt het vergeet-me-nietje, symbool voor het sterke sociale vangnet van de vrouwenmaatschappij. De veiligste plek ter wereld. Het ideaalbeeld van een vernieuwde samenleving. Fysieke agressie wordt er van jongsaf in de kiem gesmoord.

Na het werk spenderen de mannen hun vrije tijd in de keuken waar ze het huishouden bestieren en de lekkerste abrikozentaarten bakken. De natuurlijk bereide maaltijden krijgen er een ecotoets van kruiden. De kamers zijn zo helemaal Pinterest, in cosy en bright design, o je kent dat wel, overal comfy kussens in zachtroze, muren geschilderd in pastel en aardetinten, licht en warmte uitstralend. Voor de vrouwen duurt een werkdag niet langer dan vijf uren. De rest van de dag wijden ze zich aan de zorg en opvoeding van de kinderen. Ze loungen, sporten, dansen en spelen. Bij de borrel komt abrikozenlikeur. Wanneer spreken ze het iconische elixir uit Antwerpen aan, vraag je je af. Een narratologische vraag wordt tot guilty pleasure.

Alle gekheid op een stokje. Stijn verschijnt net in de periode dat het in “de mannengilde” begint te rommelen en morrelen. De mannen willen inspraak in Max’ Kabinet en vrije tijd nu ze zich overbodig voelen door de komst van machines. Het vrouwelijke leiderschap komt onder druk. Max lijdt aan stress en heeft last van haar onderbuik. Zijn we niet ons lichaam. Hoe dat grote eiland te managen, het evenwicht van peis en vree te bewaren. Mamamia. Er wordt wat afgepiekerd in bed. En dan die feestelijkheden voor haar 100-jarige moeder erbovenop, én vooral ook de komst van pottenkijker Stijn die in haar wooncollectief logeert. Langzaamaan leert Stijn het zoete leven smaken, geraakt snel gewend aan gezond eten en het rookverbod, laat zich de charmes van de vrouwen welgevallen. O.a. ook van Alix, mooie dochter van Max. El journalistan kan losgaan in het grote interview met Vrouwe Theresia waarin hij als vertegenwoordiger van de (inferieure) Overkant tevergeefs wat tegengewicht probeert te geven. In de nabijheid van Pieterke, jongeman met beperkingen en broer van Max die bij Vrouwe Theresia inwoont, voelt hij zich ongemakkelijk. Maar Dottirland is nu eenmaal een sociale, inclusieve samenleving.

Unbeschreiblich weiblich (via Nina Hagen)

Op haar smartwatch volgt Max haar hormonenlevels nauwgezet. Al te dikwijls bonst het in haar hoofd. Na het uitputtende feest vlucht ze naar een ondergrondse geheime club op Dottirland om zich wild uit te leven in drank, drugs, seks en geweld. Hou je vast! Uitspattingen, alle schaamte voorbij. De roze wolken waarop ze zich als de grote CEO zo goed en zo kwaad als mogelijk probeerde te nestelen, zijn verdreven door diepe duisternis. Zoals in de originele versies van Grimm-sprookjes krijgt het moderne sprookje van Evi Hanssen zijn grimmig-gruwelijke beslag met de moord op Vrouwe Theresia. Een grote smet op de vrouwenmaatschappij.

Hoe ook ‘buitenstaander’ Stijn in de donkere spelonken verzeild is geraakt, kan hij zich niet herinneren, zwaar onder invloed van de fles uit Antwerpen die door Leo tot troost voor ongelukkige mannen werd geopend, ook niet of hij in de onderwereld met Max seks heeft gehad. “Shit, man, wat een nacht.” Dag na dag was de aantrekkingskracht tussen beide personages m/v sterker geworden, nu Stijn zich superthuis was gaan voelen. Een lichtgevend detail: voor het feest hadden de vrouwen hem gestyled in een lichtblauw linnen pak. De oude slonzige kleren had hij wat graag afgelegd: versleten leren jekker, cowboylaarzen, skinny jeans. (N.v.d.r. Hij draagt boxershorts.) We hadden hem leren kennen met onverzorgde baard, groeiend buikje, in een walm van sigarettenrook en zweet. Zijn kostumering riep voor ons het beeld op van Paul Jambers in zijn jonge jaren. Op zijn gsm blijft Stijn zijn oude liefde Jade volgen onder knagend liefdesverlangen. #Ibiza tagt ze met haar nieuwe lief op Instagram.

‘En plots!! Het grote onverwachte. Of toch niet helemaal? Moord in het matriarchaat! Het keerpunt halverwege onze uitgave‘ (p. 105) leidt ons terug naar het boekbegin dat in een uitgesmeerde flash forward de scène beschrijft waarin Max haar moeder vindt, dood op het Grote Plein, met ‘murderess’ in haar borst gekerfd.

‘Femicide in Dottirland’, typt Stijn op zijn laptop. Een fantastische titel vindt hij zelf, en hij laat zijn vingers op zijn toetsenbord rusten in de hoop dat het artikel net als vroeger als vanzelf uit zijn vingers vloeit. Tijdens Max’ toespraak zat hij op het hoogste plekje van de tribune om foto’s te nemen […] Hij voelde dezelfde opwinding als toen hij als jonge misdaadjournalist voor de eerste keer aan een moordzaak mocht meewerken. Tussen die treurende mensen stond immers de moordenaar. (p. 122)

Het moordonderzoek start. Stijn neemt resoluut het voortouw, troost heldin Max-in-distress met de “fucking” (zijn favoriete stopwoord) belofte dat hij de moordenaar zal ontmaskeren. Heroes. Twee handen op een buik. Lezer, filmkijker, je weet wat je in zo’n geval kunt verwachten. Alles erop en eraan: Land van dochters neemt een straffe wending richting whodunit. Welbewust houden we het vanaf hier top secret uit respect voor onze misdaadschrijfster. Tot spijt van wie ‘t benijdt.

De wendingen blijven zich in hoog tempo opstapelen. Haren ten berge. Heeft Max zichzelf en Dottirland nog in de hand? De abrikozen, de vergeet-me-nietjes krijgen waanzinnig verrassende ladingen. De veiligste plek ter wereld zonder criminaliteit, zonder vandalisme, zonder rechtspraak, is ontaard tot een meervoudig gewelddadige wereld. Vrouwen aan de macht? Komaan, zeg. Wat staat haar te doen?

Maar nu, amper een paar dagen na de dood van haar moeder, lijken de mannen het eiland over te nemen, onder haar leiderschap. Ze zet zich op een bankje, tuurt naar de horizon, legt haar hand op haar onderbuik en concentreert zich op haar ademhaling. […] Ze voelt zich verscheurd: moet ze nu de waarheid achterhalen of het verleden beschermen?

Het rollercoasteren richting de moordenaar scheurt langs onderzoeken, de lijfarts van Vrouwe Theresia, het mortuarium, de anatoom-pathologe, het laboratorium … en een ‘nieuwe’ locatie, we gaan zowaar weer ondergronds, deze keer in een ‘catacombe’ op Dottirland. Tiens. Een tsunami aan feiten, beschrijvingen, confrontaties, verdachtmakingen, ‘legendarische’, folkloristisch gekleurde verhalen over het allesbehalve fraaie verleden van Dottirland, ontsluiering van langbewaarde geheimen over het ontstaan van het vrouweneiland, verdenkingen, onthullingen, ontmaskeringen, … overspoelt het eiland terwijl heimwee en verlangen naar de Overkant zich sluimerend manifesteren. En Stijn zich machtig en trots als misdaadjournalist in het onderzoek stort. Wat een scoop zal hij zijn redacteur prepareren. Maar of het kan verkeren! (Hoe verwaand kun je zijn, Stijn, hoe oppermachtig sterk tegenover die machtige vrouwen. En hoe als bij toverslag transformeer jij, Max, van leidster tot verraderlijke verleidster. Femme fatale.)

Jeroen Brouwers (schrijft een boek) (via De Mens)

… En hij weet hoe dat moet. Maar waar zou Evi Hanssen de mosterd hebben gehaald?  Intermedialiteit speelde op tijdens onze lectuur, romans en films, de afdaling in de onderwereld, het eilandgegeven, autoritaire machtsverhoudingen. Margaret Atwood, Orwell, William Golding, Dante doken op. Staat elke schrijver niet op de schouders van reuzen? En is Evi Hanssen in onze ogen geen kind van haar tijd waar ze licht en luchtig doorheenwalst? Met haar boek en een obligate abrikoos in de hand! Een boek dat laveert tussen whodunit, utopie, feministisch sprookje, soap, mystery, persiflage. Dat spanning ambieert en maatschappijkritiek met feministische inslag, dat lekker wil weglezen en liefst tot nadenken en debat wil leiden over onze rol m/v in de huidige samenleving. Du choc des idées jaillit immers la lumière, nietwaar.

Een verhaal van maatschappelijk engagement in misdaaddesign met vlugge vleugjes humor verlucht. Daarmee plaatst Hanssen zich naadloos in lijn met beroemde en bekende voorgangers en roergangers van het thrillergenre. Omkering van genderrollen plus spanning van een whodunit als garanties op een lezerspubliek? Dat kan. Voor mannen en vrouwen en jongeren, vaders en moeders en zonen en dochters? Dat kan. Btw, ook voor mannen? Welke mannen? Die beroepshalve lezen? In interviews verwijst Evi Hanssen gretig naar het ongemak dat mannen ervaren in de spiegel van hun omgekeerde rol. In onze directe omgeving zijn we even op zoek gegaan naar zowel jonge als rijpere mannen om ze tot meelezen te verleiden. Kwestie van een klankbord voor onze leeservaringen te vinden. Uit nieuwsgierigheid. Tot nu hebben we die mannen spijtig nog niet kunnen klissen. Welk boek? Waarover? Van wie? Laat maar. Eén bereidwillige heeft het o jammer na twintig pagina’s opgegeven.

Land van dochters zouden we niet als ‘rijke tekst’ categoriseren. Kunnen we het helpen dat we de taal benoemen met schraal en mager. Zijn we geïnfecteerd geraakt door neem de Lize Spits, Mutsaersen,  Mortiers en Gerbrandy’s van de leesbevorderingslijsten? Een nieuw literair boek boven Lanoyes ReinAard in de etalage uitgestald, dat schept verwachtingen. Taalkunst. Te grote verwachtingen? Hoewel. La curiosité est du féminin. Resoluut hadden we voor Evi Hanssen gekozen. Gedreven door nieuwsgierigheid. Keer op keer namen onze vooroordelen het van inleving over. We vragen ons oprecht af op welk leesniveau de auteur mikt.

Wat in de schrijfstijl direct opvalt: zintuiglijkheid in de beschrijvingen van landschap, locaties, interieurs. Kijk foto’s uit een glossy. Een overdaad aan ‘kinderlijke’ adjectieven kleurt je dag, pagina na pagina. Allereerste vingeroefeningen in de workshop creatief schrijven. Hoeveel “zachte kussens” werden er niet ingevoegd, in letterlijke herhalingen. Bij de bedden hoort steevast “perfect”. Dezelfde woorden en zinsneden echoën het hele verhaal door alsof ze gecopypasted zijn. Hergebruik van puzzelstukken? Spijts het veronderstelde (haastige?) knip- en plakwerk hebben we ons wellustig laten omwalmen met de heerlijkste geuren uit de Dottirse keuken. Gestoomde vis met limoen, pompoensoepje, geitenkaas, water met een smaakje van citroen, komkommer, munt. Hippe culinaria. Ecogeïnfuseerd. Je herkent vast je hippe lunchtent. Die heeft ook een filiaal in Dottirland.

De catwalk op! De dames en heren eilanders zijn knap gestyled naar hedendaagse hip. Neem die basketbaloutfit van Alix, fris ranke dochter van de derde generatie. Een plaatje! Welk sportmerk? De vrouwen houden van naturel. Make-up wordt zacht aangezet. De hoge paardenstaart waait in wind. Filmisch! Speciaal voor fashionista’s:

[…] na vier koppen koffie is ze hyperalert. Ze doet een beetje mascara op, bindt haar haren samen in een hoge staart, trekt een rood truitje met vlindermouwen aan en ritst ten slotte haar donkerblauwe jeans met uitlopende pijpen dicht, die ze samen met Leo enkele jaren geleden in Antwerpen kocht. Het is precies zoals Leo haar het liefste ziet, weet Max. (p. 210)

Ook is er de nauwlettende aandacht voor de lichamelijkheid en seksualiteit van Max en Stijn die als midlifers nogal wat kwalen en mentale druk te verduren krijgen, hoofdstuk na hoofdstuk. Bij Max ligt de focus als vanzelfsprekend op hormonen en de impact van intuïtie, d.i. het opspelen van de onderbuik. Bij Stijn voorspelt een wrang gevoel in de maag naderend onheil. Dan spreken we nog niet over het hoofd dat zwaar kan wegen.

Bij beiden. Ademen, douchen, eten, drinken, slapen zijn de basale handelingen van de personages. Sporten, hardlopen, yogaën maken het leven vloeiend. Minutieus volgen we de kleinste beweging. Adem in, adem uit. Keep calm. Relax! (To ourselves.) Jammer dat in dat cinematografische schrijven zoveel wordt herkauwd. Hoe blijf je de tekst onder de kiezen krijgen. Houdt dit herkauwen een luisteraar gewoon gemakkelijker bij de les? Aha, het luisterverhaal volgen of terug opnemen kost niet veel moeite. Niks kopbrekens.

De poppetjes gaan met elkaar aan het dansen in gestereotypeer en gekarikaturiseer. M/v-ongelijkheid jaren 1950. Door de bril van ironie en lichte satire krijgt de Overkant, d.i. de oude (mannen)wereld zo nu en dan een sneer. Land van bier en voetbal. Scherpzinnigheid is ons niet overkomen. De humor is zo light en easy dat we het nou-breekt-mijn klomp en sommige van de pot gerukte formuleringen begonnen aan te stippen met ‘hilarisch’. Het blijft allemaal erg soft en voorzichtigjes lezerszielen strelen. Journalist Stijn heeft het wel eens meesmuilend gemunt op Belgische politici, de Wetstraat, media. Bij de allereerste goedkoop grappige uithaal geraakten we zelfs lichtelijk in shock: is dit boek over een vrouwenmaatschappij een grap of om te huilen. Une farce farcie? Dit is luidop gedacht, geen blad voor de mond genomen. Eerste leesindrukken. So be it. Het was even wennen, en ja, het gaf vluchtig lucht aan enig leesplezier. Hadden we toch beter de fluwelen handschoenen aangetrokken? Dat hebben we nog overwogen.

We hebben onze verwachtingen snel en krachtig bijgesteld. Deze verteltaalvariant was ons gewoon vreemd. Is onbekend niet onbemind! Zaten we niet vastgeroest in oldschool literair lezen. Een goed boek moet dit en dat en zus en zo. Nonono. Is dé Literatuur niet al langer dood? Vraag Herman Brusselmans of Rob van Essen. En zoals boven al geprezen: het luisterboek gelezen door de auteur komt heel anders aan. Aangenaam! Prettig! Toegankelijk voor het breedste publiek. De hoge graad van herkenbaarheid is daarin ook een belangrijke factor. En de vele herhalingen. Bovendien en niet te versmaden: Land van dochters is een spannend boek, jazeker.

Evi Hanssen schrijft een thriller. Waarlijk een tour de force. Wat een métier spreidt ze tentoon! Had ze misschien het abracadabra ter beschikking van literair expert in misdaadromans Toni Coppers, bejubeld, meervoudig bekroond, verfilmd? We zagen zijn naam bij de promocitaten op de achterflap: “Evi Hanssen schreef een spannend en mysterieus moordverhaal dat je doet gissen tot de laatste bladzijde.” Alle truken van de foor uit de klassieke narratologie trekt onze debutante enthousiast open. Het maakwerk wijst op een sterk vormbewustzijn. Lichtjes over the top scherend? Het raamwerk is wel erg doorzichtig. Aha. Heb elk nadeel niet zijn voordeel? Je stapt er zo de middelbare school mee binnen, de klas met verhaalstructuren in het curriculum. Voor een aardig onderzoeksprojectje: de geometrie in de tektoniek. De narratieve opbouw is expliciet en netjes georganiseerd, wat het best interessant maakt om het netwerk van symmetrie, contrast, oppositie, spiegeling, repetitie bloot te leggen. Een enkel voorbeeld: de motieven! Om de abrikozen niet te noemen. Meer? Het onderzoek naar de architectonische compositie van het verhaal laten we liever aan scholieren over. Hahahaha, appen ze ons toe. Dat geven we op een blaadje. Btw, Land van dochters leest lichter dan Gaea Schoeters’ Trofee, zo 15-jarige kleindochter-medelezer. Maar of het diepgang heeft?

Mixed emotions (via The Rolling Stones)

Met gemengde gevoelens sluiten we af.

Verhalen wekken emoties op, we gaan erin op alsof wat er wordt verteld onszelf overkomt. Letterlijk. De technieken van neuroimaging hebben aangetoond dat bij lezen of kijken naar een film dezelfde hersengebieden worden geactiveerd als wanneer we in het echte leven een vergelijkbare situatie meemaken. Verhalen die goed verteld worden dringen diep door, woelen onderdrukte gevoelens los, treffen ons in het hart,

schrijft Irene Vallejo in haar pleidooi Uit liefde voor het lezen (Nederlandse vertaling Adri Boon, Meulenhoff, 2025, p. 25) Benadert dit citaat wellicht wat het schrijven voor Evi Hanssen betekende? Ze voelde “een onverwachte innerlijke vrijheid”. In de Slotgedachte achter de QR-code p. 219 wuift ze de lezer toe met “ervaar diezelfde vrijheid in je hoofd die ik had bij het schrijven”. Lief.

Diepgang hebben we het hardst gemist. We zijn gestrand op leesbeleving level light. “Een leuk leesboek”, vertrouwde een dochter ons toe. Ziejewel! Onze vleugels der verbeelding hebben te snel losgelaten. De manipulatietechnieken, de eeuwige tips en tricks van de kunst waarmee de auteur ons om de tuin heeft proberen te leiden, hebben niet ‘gepakt. Hebben we het been te stijf gehouden? Tijdens het lezen is onze afstand tot het verhaal tot onoverbrugbaar toegenomen. Zo staan we hier en nu in ons hemd, zonder fluwelen handschoenen.

Geen enkel land is perfect, herinneren we ons Max tegen Stijn ergens naar the end toe. Dit is wel zonneklaar: in Dottirland willen we niet wonen, hoewel het sprookje in elk geval erg ‘modern’ aandoet, daar niet van, er zijn veel trendy prettige uiterlijke details die een glimlach ontlokken en ironische knipoogjes om het verhaal op te leuken. En jazeker, spanningsliteratuur lijmt goed. Komt ook niet echt ongelegen, toch: zo’n omkering der genderrollen in het jaar dat Anja Meulenbelt 80 werd? Maar om met andere ogen naar de wereld vandaag te kunnen kijken? Vraagteken. Met Stijn: waar is onze fucking bril? Fucking hell. Hoe oerdom dat we dit fucking niet hebben opgemerkt.

Land van dochters, Evi Hanssen. Horizon