Een leesinterventie voor NT2-cursisten

Originele teksten in het Nederlands lezen? Dat is nog te moeilijk, eerst moeten we meer grammatica oefenen en woordenschat uitbreiden!” “Het lijkt me interessant, maar er is geen tijd – het programma is al zo vol!” “Waar vind ik zulke leesteksten? Wat ik zelf lees, is te moeilijk voor mijn cursisten!

Zulke reacties hoorden we vaak toen we in het voorjaar van 2025 begonnen aan de voorbereiding van een leesinterventie voor NT2-cursisten. Toch wilden we onderzoeken wat er mogelijk is als lezen niet alleen wordt ingezet als taaloefening, maar ook als middel voor reflectie, verbondenheid en motivatie.

Lezen om je stem te vinden

Het idee achter de interventie was eenvoudig maar ambitieus: door korte verhalen rond het thema migratie te lezen, zouden NT2-cursisten hun eigen stem kunnen vinden, zich meer gezien en gehoord voelen, en daardoor ook gemotiveerder raken om te lezen, te leren en deel te nemen aan de Nederlandse samenleving.

Om tegemoet te komen aan de behoeften van zowel cursisten als docenten, ontwikkelden we een lessenserie van negen korte verhalen (fictie) met bijbehorende lesmaterialen. In de lessen werd ruimte gemaakt voor persoonlijke reflectie en een gesprek over de gelezen teksten.

Een meertalige opzet

Elke week lazen de cursisten een nieuw verhaal. Hun docenten volgden vooraf een korte training bij de les van die week. De interventie kende zes varianten:

• Cursisten lazen de verhalen alleen in het Nederlands of in meerdere talen (met automatische vertalingen, nagekeken door moedertaalsprekers).
• De helft van de cursisten volgde ook klassikale lessen waarin ze op de verhalen reflecteerden en hun interpretaties deelden; de andere helft las de verhalen alleen thuis, zonder nabespreking.
• Tot slot kregen vier groepen bezoek van schrijvers, in samenwerking met de Schrijverscentrale. Zij namen drie van de negen lessen over en gingen met de cursisten in gesprek over hun verhalen.

Wat leverde het op?

De resultaten zijn veelbelovend. Cursisten op B1-niveau bleken goed in staat om de verhalen te begrijpen en de cursus af te ronden. De meeste deelnemers gaven aan dat ze het lezen van verhalen leuk en inspirerend vonden. Uit de analyse van de vragenlijsten blijkt bovendien dat cursisten die deelnamen aan de klassikale lessen significant hoger scoorden op leesmotivatie en gevoel van verbondenheid dan de controlegroepen.

Taal is meer dan woorden en grammatica

De interventie laat zien dat lezen in NT2-onderwijs meer kan zijn dan een oefening in woordenschat en grammatica. Door ruimte te maken voor reflectie, gesprek en ontmoeting – ook met schrijvers – raken cursisten niet alleen taalvaardiger, maar ook meer betrokken bij de taal en de samenleving waarin ze leren. Een uitgebreidere publicatie wordt begin volgend jaar verwacht. We houden jullie op de hoogte!

Dit stuk verscheen eerder op de website van de VU