vrijdag 13 maart 2026
Tijd: 11:30 – 12:30 uur
Locatie:
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Promotor(en)
Samenvatting
Waarom maken romans als In Babylon (1997) van Marcel Möring diepe indruk op hun lezers, terwijl de gebeurtenissen kris-kras door elkaar worden verteld en de afloop ervan volkomen onduidelijk is? Dat komt doordat de ‘affectieve plot’ van zulke romans zo duidelijk is: de gevoelsmatige samenhang die bepalend is voor de leeservaring. De stemmingsontwikkeling is wat het boek spannend maakt. Zulke romans tonen dat bij lezen het affectieve voorop gaat.
Wie literair-wetenschappelijk recht wil doen aan de leeservaring van de roman, kan niet voorbijgaan aan de affectieve laag van de verhaalde gebeurtenissen en aan het affectief appèl dat de roman als geheel op een lezer doet. Het affectieve aspect biedt immers juist toegang tot een kunstwerk.
Deze studie ontwikkelt een benadering om deze dimensie van literatuur zichtbaar te maken, geïnspireerd Gerard Vissers fenomenologie van het affectieve. Zijn begrippen ‘open vormen’ en ‘resonantieruimte’ bieden het kader om de gevoelswerking van literaire teksten te beschrijven via opvallende tekstkenmerken. Juist bijzondere tekstkenmerken blijken vindplaatsen voor een affectieve plot, voor de ‘bevindelijkheid’ van een werk die lezers ervaren maar niet zomaar onder woorden kunnen brengen.
De studie De affectieve plot probeert een levende leeservaring te vangen van de romans waarmee Marcel Möring bekend werd: naast In Bablylon ook Het grote verlangen (1992) en Mendel (1990). Het is een gids bij dit oeuvre en een uitnodiging tot bredere toepassing van de affectief-fenomenologische benadering.
Gerda van de Haar (1965) is literair essayist en was verbonden aan tijdschrift LITER. Zij werkt in de uitgeverij en verrichtte het onderzoek voor LUCAS in haar vrije tijd.
Proefschriften
Ongeveer een week na de promotie zijn proefschriften van Leidse promovendi digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.
De tekening van Marcel Möring gemaakt door Robert Kruzdlo toont Marcel die zijn hoofd vanonder het tafelkleed steekt. Dit moment – als kind – is een van zijn belangrijkste moment in zijn leven als schrijver geweest. A posteriori zoekt de schrijver naar verbindingen die hij zelf niet bedacht heeft.