Wat doe je als je in een oplage van honderdduizenden exemplaren een mislukt boekje hebt laten drukken, en de mensen zeggen dat het een mislukt boekje is? Eveline Aendekerk, directeur van het CPNB, weet het: dan schrijf je een verongelijkt briefje aan de krant. Gisteren verscheen het in NRC.

Het boekje in kwestie is het Boekenweekgeschenk van dit jaar, Piaggio, geschreven door bestsellerauteur Hendrik Groen. Eveline Aendekerk is de vrouw die toen ze aantrad als directeur van het CPNB stelde dat bij de lezer van Marga Minco’s klassieker Het bittere kruid ‘het leesplezier eruit werd geramd’, en die aan het begin van deze boekenweek het werk van de bekende dichteres Hanny Michaelis wegzette als hopeloos verouderd. Nu niemand enig goed woord over heeft voor het broddelwerk dat Hendrik Groen onder auspiciën van Aendekerks organisatie heeft geleverd, kiest ze de tegenaanval.

Onaardig

Opvallend aan Aendekerks stuk is in de eerste plaats dat ze helemaal geen moeite doet om het boek van de door haar geselecteerde auteur te verdedigen. Ze zegt nergens dat het toch echt een goed boek is, dat de critici het niet begrepen hebben, dat het nu juist zo’n fijn verhaal heeft, of wat je verder zou kunnen verzinnen. In plaats daarvan stelt ze dat degenen die dat boekje bekritiseren het eigenlijk zouden moeten hebben over verkoopcijfers. Dat de Boekenweek geen literair project is, maar een campagne om het leesplezier erin te rammen. De cijfers zouden indrukwekkend zijn: de verkoop van literaire romans stijgt tijdens de Boekenweek al jaren spectaculair, tot honderd procent in 2025. Wie maalt er nog om een draak van een Boekenweekgeschenk als je ook kunt juichen over de marketing?

Het meest onthullende is de toon van de brief: die van de directeur van het pretpark. Aendekerk beschrijft de Boekenweek als “de leukste week van het jaar”. Wie kritiek uit, mist plezier. Wie vraagtekens zet, kan de zon niet in het water zien schijnen. Wie niet meejuicht om een opflakkering in een stervende markt, houdt niet van boeken. Ze sluit af met de wens dat de NRC-redactie die zo onaardig is over Hendrik Groen “leesplezier” mag ervaren. Die redactie heeft kennelijk te veel Marga Minco gelezen.

En zo mooi zijn die cijfers niet. Ja, de verkoop van literaire romans verdubbelde tijdens de Boekenweek, maar dat zegt misschien vooral iets over de rest van het jaar. Dat de literaire roman in Nederland kennelijk belabberd is en één week per jaar met gemak kan worden verdubbeld.

Aendekerk vertrekt bij de CPNB. Haar erfenis is er een van wansmaak gecamoufleerd met gepoch op verkoopcijfers, van een instortende boekenmark gecompenseerd door ‘de leukste week van het jaar’.