Nultaal (12) Door Jan Renkema Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale … [Lees meer...] overwoord?woord (5/6)
Wat verraadt jouw taal over jou?
Friet, patat of petat. Je hebt maar één woord nodig om te horen of de persoon tegen wie je spreekt een Vlaming of een Nederlander is. Maar je woordgebruik en je uitspraak vertellen nog méér dan alleen je woonplaats. Hoe dat komt en hoe dat werkt legt sociolinguïst Rik Vosters je haarfijn uit. Extra uitdaging voor tijdens het kijken (lees: luisteren): raden jullie waar de haast … [Lees meer...] overWat verraadt jouw taal over jou?
Neerlandistiek in de Nederlandse Boekengids
‘De neerlandistiek heeft een extreem urgente taak – en wel nu. Om die urgentie goed te voelen, moeten we ons realiseren welk dramatisch energieverlies het Nederlandse onderwijsbestel de afgelopen vier decennia geleden heeft.’ Het aantal studenten dat zich jaarlijks aan een studie Nederlands waagt, is teruggelopen – zelfs zo dat het voortbestaan van de studie op sommige … [Lees meer...] overNeerlandistiek in de Nederlandse Boekengids
Nieuwe Parelduiker over literatuur en WO II
Jodenvervolging in de Nederlandse literatuur 1945-1950 Onderbelicht is gebleven dat de Jodenvervolging al vaak eerder in de Nederlandse literatuur aan de orde kwamen dan in de geschiedschrijving en het publieke debat. Veel auteurs, Joods en niet-Joods, verwerkten dit gegeven al kort na de oorlog in romans en novellen. Naast bekende namen als Gerard Kornelis van het Reve, Theun … [Lees meer...] overNieuwe Parelduiker over literatuur en WO II
Kan je dyslexie voorkomen?
Te stom of te lui. Dat werd pakweg vijftig jaar geleden gezegd over kinderen die sukkelden met lezen. Niet zo lang geleden vonden artsen een hersenstoornis bij die kinderen, dyslexie. Want ook heel wat pientere en vlijtige leerlingen lezen moeizaam. Toch heeft hersenonderzoek volgens professor Erik Moonen geen rechtstreeks bewijs geleverd voor dyslexie. En als we niet zeker … [Lees meer...] overKan je dyslexie voorkomen?
Call for abstracts: Globalisering
Publiceren in Vooys? Stuur nu je abstract in Tijdschrift Vooys nodigt wetenschappers én aanstormend talent uit om hun wetenschappelijke inzichten te delen rondom het thema globalisering en de effecten daarvan in relatie tot de literatuur. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de tegenstelling tussen stad en platteland, lokaliteit en globaliteit, maar ook aan onderwerpen als de … [Lees meer...] overCall for abstracts: Globalisering
Tommy Wieringa: de gedoodverfde winnaar
De uitreiking van twee literaire prijzen aan de talkshowtafel Door Sander Bax De literaire schrijvers zijn niet van de televisie weg te slaan de laatste weken. A.F.Th. van der Heijden sprak met Jeroen Pauw over zijn nieuwe roman Mooi doodliggen – een roman gebaseerd op zeer actuele politieke gegevens. Er werd een prachtige documentaire van Coen Verbraak uitgezonden over Joost … [Lees meer...] overTommy Wieringa: de gedoodverfde winnaar
factor / parameter
Verwarwoordenboek Vervolg (97) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overfactor / parameter
“U bent erg mooi en u ziet er niet gevaarlijk uit.”
Over het ethos van Sint Nicolaas Door Ton van der Wouden 5 december is een ideale datum om een klassiek heikel punt aan te snijden: de geloofwaardigheid van Sint Nicolaas. Zoals wij allen weten loopt er een diepe kloof door onze maatschappij, een kloof die de gelovigen scheidt van de niet-gelovigen. Dat die kloof, al dan niet toevallig, ongeveer lijkt te correleren met een … [Lees meer...] over“U bent erg mooi en u ziet er niet gevaarlijk uit.”
Waarom we opgaan in literatuur
(Persbericht Radboud Universiteit) Tijdens het lezen van een boek maak je bewust of onbewust voorstellingen van de wereld waarin de gebeurtenissen zich afspelen. Hierdoor voel je je meer verbonden met het verhaal en de personages. Meer empathisch ingestelde lezers reageren sterker op beschrijvingen van emoties en gedachten van de personages. Dat blijkt uit onderzoek van … [Lees meer...] overWaarom we opgaan in literatuur
Een weerspiegeling van een middeleeuwse bespiegeling
Door Jan de Putter “Heeft iemand de oorspronkelijke versie gelezen?”, vroeg Matthijs van Nieuwkerk in De wereld draait door, toen in november De schelmenstreken van Reinaert de Vos verkozen werd tot boek van de maand. Tot zijn schande moest hij bekennen dat, hoewel hij Nederlands gestudeerd had en hij over Van den vos Reynaerde examen had gedaan, het verhaal helemaal … [Lees meer...] overEen weerspiegeling van een middeleeuwse bespiegeling
6 december 2018, Amsterdam: Literaire ontmoeting: Gerbrand Bakker en Daniel Hugo
Donderdag 6 december vindt in het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam een ontmoeting plaats tussen de Nederlandse schrijver Gerbrand Bakker en zijn Zuid-Afrikaanse vertaler, Daniel Hugo. Gerbrand Bakker had net besloten hovenier te worden toen hij in 2006 werd overrompeld door het succes van Boven is het stil, zijn eerste roman voor volwassenen. In het Nederlandse taalgebied werd … [Lees meer...] over6 december 2018, Amsterdam: Literaire ontmoeting: Gerbrand Bakker en Daniel Hugo
Ben je slimmer als je dt-fouten maakt?
Word, wordt, aangeleerd, aangeleert of aangeleerdt? Iedereen kent de dt-regel. En toch maakt iedereen er fouten tegen. Ja, iederéén, ook jij! Hoe komt het toch dat iedereen zoveel moeite heeft met zo'n simpele regel? Misschien ben je gewoon te slim voor zo'n banale regel? Want de grootste genieën, dat zijn vaak de meest verstrooide mensen, niet? Professor Dominiek Sandra is … [Lees meer...] overBen je slimmer als je dt-fouten maakt?
De nieuwe titels in de DBNL van december 2018
Simon Stevin (1548 – 1620) was een Vlaamse wiskundige met een grote belangstelling voor de Nederlandse taal. Zo veel belangstelling zelfs dat Stevin zijn wetenschappelijke werken niet in het Latijn schreef, zoals gangbaar was in zijn tijd, maar in het Nederlands. Dit betekende dat hij voor vaktermen als dividere en subtrahere Nederlandse alternatieven moest bedenken. Het is dan … [Lees meer...] overDe nieuwe titels in de DBNL van december 2018
De etymologie van Velpon
Door Wouter van der Land Merknamen zijn taalkundig interessant omdat ze zich niets aantrekken van de gangbare woordvormingsregels. Het huishoudmerk ‘Sorbo’ is bijvoorbeeld gevormd door het woord ‘absorb’ aan de voorkant in te korten, maar aan de achterkant te voorzien van een achtervoegsel. En het elektronikamerk ‘Rowenta’ is een vrije letterkeuze op volgorde uit de naam … [Lees meer...] overDe etymologie van Velpon
Urelijks
Door Roland de Bonth Het is 20 augustus 2010. Menno slaagt er maar niet in een antwoord te vinden op de vraag die hem al de hele dag bezighoudt. Tegen half elf ’s avonds kan hij er niet meer tegen. Hij kruipt achter zijn computer en plaatst zijn vraag op www.startpagina.nl: “waarom geen urelijks, maar wel dagelijks, wekelijks, maandelijks en jaarlijks?” Menno verbaast … [Lees meer...] overUrelijks
woord?woord (4/6)
Nultaal (11) Door Jan Renkema Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale … [Lees meer...] overwoord?woord (4/6)
Van taalvitter naar taalfitter
Door Jan Renkema Vijf jaar lang verzamelde het Instituut voor de Nederlandse Taal taalirritaties in verkiezingen onder de titel Weg met dat woord! In dit boekje worden de inzendingen besproken en gaan de auteurs dieper in op die ergernissen. Ik kreeg het boekje en ik irriteerde mij zó dat ik het heb weggeven aan een man die mij tijdens het baantjes trekken steeds probeerde … [Lees meer...] overVan taalvitter naar taalfitter
Nu ook leesclubs over poëzie op LitLab
Maandelijkse update LitLab, november 2018 Vanaf het najaar van 2018 verschijnt maandelijks nieuw lesmateriaal online in LitLab, een digitaal laboratorium voor literatuuronderzoek op de middelbare school. Dat materiaal ontwikkelt de redactie van LitLab in samenwerking met docenten, onderzoekers, studenten en docenten-in-opleiding. Nu ook leesclubs over poëzie: … [Lees meer...] overNu ook leesclubs over poëzie op LitLab
egocentrisch / egoïstisch
Verwarwoordenboek Vervolg (96) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ … [Lees meer...] overegocentrisch / egoïstisch
Werklozenpoëzie
Door Renaat Gaspar In Roosendaal werden tijdens de grote depressie van de jaren ’30 in de brievenbus van bepaalde huizen blaadjes met gedichten bezorgd, niet met poëzie van bekende schrijvers maar met verzen van eigen maaksel. Hieronder staan vier gedichten van werklozen in Roosendaal uit de periode tussen 1932 en 1933 en één uit de latere jaren ’30. Vermoedelijk zijn de … [Lees meer...] overWerklozenpoëzie
De Nederlandse poëzie door een volkszanger
Bert Wabbe zingt bekende Nederlandse gedichten op de wijze van een volkszanger. Door de geprojecteerde tekst ook geschikt voor karaoke! Denkend aan Holland … [Lees meer...] overDe Nederlandse poëzie door een volkszanger
Waarom schrijven we ‘brief’ en ‘doos’, maar ‘hond’ en ‘krab’?
Door Sterre Leufkens Sorry, spellingsregelsbedenkers van weleer. Excuses dat ik jullie vals beschuldigd heb. Al jaren! Badend in onwetendheid dacht ik dat jullie een enorm inconsequente regel hadden bedacht. Maar niets blijkt minder waar: de bewuste regel is gewoon geheel en al het gevolg van de klankregels van het Nederlands. Niks geen inconsequente inmenging. Mea culpa, dus. … [Lees meer...] overWaarom schrijven we ‘brief’ en ‘doos’, maar ‘hond’ en ‘krab’?
14 december 2018: lancering crowdsourcing project brieven uit de Republiek der Letteren
CEMROL (Collecting Epistolary Metadata of the Republic of Letters) is een crowdsourcingproject waaraan iedereen met belangstelling voor geschiedenis of voor brieven kan meedoen. Het project richt zich op brieven van de 15e tot en met de 18e eeuw met een geleerd karakter. Het doel is om in kaart te krijgen wie brieven schreef met wie, vanaf welke plek en op welke datum. Wij … [Lees meer...] over14 december 2018: lancering crowdsourcing project brieven uit de Republiek der Letteren
The Owl King, Or: A Seventeenth-Century Pun
Door Paul Hulsenboom Do you like a good pun? I know I do, and people have been loving wordplay for centuries. Some time ago, I came across the following seventeenth-century example, which is not only amusing, but also relates to my research – albeit in a small way. In 1640, the Dutch Protestant preacher Conradus Goddaeus published a Latin book entitled Laus Ululae, which … [Lees meer...] overThe Owl King, Or: A Seventeenth-Century Pun
