Door Michiel de Vaan schreef zn. ‘streep’ Mnl. screve v./m. ‘spleet, snede, opening’ (1351), ook ‘streep, lijn’, vandaar ‘grenslijn’ en ‘maat voor vloeistoffen of hout’ (1345: 23 screven houts); Nnl. screve, schreve (1510), schreef (1620) ‘streep, grenslijn, perk; reet, kier; inhoudsmaat’. Vandaar overdrachtelijk in boven screven, buter screven ‘boven mate, uitermate’ … [Lees meer...] overEtymologie: schreef
Sanskriet op de beat
De grootste woordenschat in nederhop Door Alex Reuneker (Universiteit Leiden), Vivien Waszink (Instituut voor de Nederlandse Taal) en Ton van der Wouden (Meertens Instituut) Op The Pudding - een onlinetijdschrift met ‘visuele essays’ - verscheen een interessant onderzoekje naar de woordenschat van Amerikaanse hiphopartiesten. De vraag was simpel: ‘Als literatuurliefhebbers … [Lees meer...] overSanskriet op de beat
Herken de herkomst aan de taal: goed idee?
Door Sterre Leufkens Hoe weet je waar iemand vandaan komt? Zie je dat aan zijn kleding? Aan zijn haarkleur? Of is bepaald gedrag bepalend? Dat lijkt toch allemaal vrij oppervlakkig. Een van de beste manieren om iemands herkomst te bepalen lijkt toch zijn taal te zijn. Op basis van dat principe proberen immigratiediensten in binnen- en buitenland al jarenlang om te bepalen of … [Lees meer...] overHerken de herkomst aan de taal: goed idee?
alleen / eenzaam
Verwarwoordenboek Vervolg (24) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overalleen / eenzaam
VakTaal 2017-1 verschenen
Inhoudsopgave Helen de Hoop: Een hoop taal: Poep Pim Lammers: Vermoeiende kinderen Lisa van Dijke: ‘Dus jij wilt docent worden?’ Iris van Erve en Marc van Oostendorp: Goed onderwijs is geen wedstrijd Peter-Arno Coppen: Niet elke wedstrijd kent verliezers Siemon Reker: Rutte en een kerncompetentie in zijn vak: taal Kasia Wiercinska: Een dag Nederlands … [Lees meer...] overVakTaal 2017-1 verschenen
21 en 22 april: Conferentie Interculturele Communicatie in Utrecht
Ter gelegenheid van het 12.5 jarig bestaan organiseert het Center for the Humanities in samenwerking met de master Interculturele Communicatie (Universiteit Utrecht) een tweedaagse conferentie. Vrijdag 21 april presenteren medewerkers hun onderzoek naar talige en culturele diversiteit. De toekomst ligt in interdisciplinair en maatschappelijk gericht onderzoek. Zaterdag 22 april … [Lees meer...] over21 en 22 april: Conferentie Interculturele Communicatie in Utrecht
Hoe oordelen leerlingen over ‘hun hebben’?
Door Astrid Wijnands Op 1 maart jl. verscheen in de Volkskrant een interview met Hans Bennis, de nieuwe directeur van de Taalunie met als kop: ‘Directeur Taalunie: ‘Hun hebben’ is taalkundig gezien zelfs een verbetering.’ In het interview geeft Bennis aan dat taalkundig gezien ‘hun hebben’ weliswaar als een verbetering beschouwd zou kunnen worden, maar dat er ook nog veel … [Lees meer...] overHoe oordelen leerlingen over ‘hun hebben’?
Zes DOT’s Nederlands: samen inspirerend onderwijs ontwerpen
Uitnodiging aan docenten: wie doen (denken, ontwikkelen en werken) er mee? Erwin Mantingh namens de Meesterschapsteams Nederlands De Meesterschapsteams Nederlands zoeken voor het schooljaar 2017-2018 enthousiaste docenten die in de geest van het Manifest Nederlands op school samen met ons het schoolvak Nederlands willen vernieuwen. Onder het motto ‘meer inhoud, meer plezier … [Lees meer...] overZes DOT’s Nederlands: samen inspirerend onderwijs ontwerpen
Stageplaats Etymologiebank, Meertens Instituut
Het Meertens Instituut host de zeer populaire Etymologiebank, die meer dan 4 miljoen unieke bezoekers per jaar trekt. Wij willen de inhoud van de Etymologiebank uitbreiden met oude of nieuw geschreven etymologische artikelen en woordenboeken. Voor de toevoeging van materiaal zoeken we stagiairs of vrijwilligers. … [Lees meer...] overStageplaats Etymologiebank, Meertens Instituut
Het Wederzijds Huwelijksbedrog…
... samengevat door De Alphaman: (Bekijk de video op YouTube.) … [Lees meer...] overHet Wederzijds Huwelijksbedrog…
CFP: Literature without Frontiers?
Next year (9-10 February, 2018) a conference will be organised at Ghent University about perspectives for a transnational literary history of the Low Countries. This conference – Literature without Frontiers? – aims to bring together a number of telling examples that advocate a transnational perspective for the construction and writing of the literary history (histories?) of … [Lees meer...] overCFP: Literature without Frontiers?
Authentieke historische teksten
Door Roland de Bonth Dat leerlingen in het voortgezet onderwijs slecht, slordig en sloom lezen, is een veelgehoorde klacht van docenten Nederlands; collega’s van andere vakken onderschrijven dit. De prangende vraag die op veel scholen wordt gesteld, is hoe we ervoor kunnen zorgen dat leerlingen beter worden in begrijpend lezen én bovendien gemotiveerder zijn om te lezen? … [Lees meer...] overAuthentieke historische teksten
Vacature: Lector Nederlands, Münster
Stellenausschreibung Am Institut für Niederländische Philologie des Fachbereichs 09 der Westfälischen-Wilhelms-Universität Münster ist ab dem 01.10.2017 die volle, unbefristete Stelle einer Lehrkraft für besondere Aufgaben Lektor Niederländisch (Entgeltgruppe 13 TV-L) zu besetzen. Die wöchentliche Arbeitszeit beträgt 39 Stunden und 50 Minuten. Die Lehrverpflichtung beträgt … [Lees meer...] overVacature: Lector Nederlands, Münster
‘Dat ik er dan niet bij kan zijn’. Enige evoluties
Door Marc Kregting 1. Vroeg in de recente roman De waren van Daniël Rovers zit een terrasscène. Plaats van handeling is Nijmegen, waar twee vrienden hebben afgesproken. De ober vraagt: ‘Wat kan ik voor jullie doen?’ Toen ik dat las wilde ik nog denken dat deze zin min of meer aan lippen was ontglipt, maar aan het eind van het dialoogje bevestigde de ober het tegendeel: ‘Een … [Lees meer...] over‘Dat ik er dan niet bij kan zijn’. Enige evoluties
Etymologie: rul
Door Michiel de Vaan rul bn. ‘korrelig’ Nnl. rul ‘los, fijkorrelig’ bn. in de rulle aarde (1622, Bredero), het rulle zand (1814), ‘los’ in Laetst zagh ik een aerdigh baesje / Dorre blaedtjes rul op een / Houden ‘laatst zag ik een aardig baasje dorre blaadjes los op elkaar houden’ (J. Beets, 1668). MoWFri. rul maar ouder ook rol (1869). Niet buiten het (Noord-)Nederlands … [Lees meer...] overEtymologie: rul
Hoe het oudste Nederlands in een Spaans videospel terechtkwam
Door Peter Alexander Kerkhof Universiteit van Gent Wat als je als Deense hoofdman met een langschip vol krijgers in de zevende eeuw langs de Nederlandse kust kon varen? Zou je het Friese rijk van koning Radboud brandschatten en in zak en as achterlaten of zou je vreedzaam doorvaren naar Vlaanderen waar de steden van steen waren en de ploegen van ijzer? Het kan in ‘The Great … [Lees meer...] overHoe het oudste Nederlands in een Spaans videospel terechtkwam
Onderzoekers, docenten en een straatkrantverkoper: een wens vanuit de wetenschap
Door Marloes Schrijvers promovenda vakdidactiek Nederlands (Universiteit van Amsterdam) Begin 2017 zag ik met angst en beven de fase tegemoet waarin ik – voor de tweede keer in mijn promotieonderzoek – docenten Nederlands zou gaan werven. Ik zocht docenten die wilden deelnemen aan een interventiestudie naar de effecten van dialogisch leren in literatuurlessen op het … [Lees meer...] overOnderzoekers, docenten en een straatkrantverkoper: een wens vanuit de wetenschap
akkoord / compromis
Verwarwoordenboek Vervolg (23) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overakkoord / compromis
Uitvliegende lio’s
Door Erwin Mantingh, Vakdidacticus Nederlands (Departement TL&C/GST) UU Voor universitaire leraren-in-opleiding Nederlands is er jaarlijks een oploop of meetup, om het in hipstertaal aan te duiden. Maandag 27 maart jongstleden vond de landelijke liodag voor docenten Nederlands in de dop plaats aan de Universiteit Utrecht. Bijna honderd lio’s namen deel aan de … [Lees meer...] overUitvliegende lio’s
5 mei 2017: lezing Ton Verschaffel ‘Meertaligheid in woord en klank’, Antwerpen
Werkgroep 18e Eeuw-lezing 2017 Meertaligheid in woord en klank. Mogelijkheden en uitdagingen van een (Zuid-)Nederlandse literatuurgeschiedenis. Naar aanleiding van het verschijnen van De weg naar het binnenland. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur, 1700-1800: de zuidelijke Nederlanden, organiseert de Werkgroep Achttiende Eeuw een avondlezing rondom een van de … [Lees meer...] over5 mei 2017: lezing Ton Verschaffel ‘Meertaligheid in woord en klank’, Antwerpen
Wamen, waamde, gewaamd
Door Jan Bethlehem Van Dale’s Groot woordenboek van de Nederlandse taal geeft sinds 1961 voor wamen: onovergankelijk werkwoord; waamde, heeft gewaamd, met de betekenis: de modder doen opwellen: de rivier, het tij waamt. Als nuance in de betekenis geeft het ’knoeien, morsen’. Sinds de editie van 1999 verschaft het enige etymologische informatie. In de laatste uitgave legt het … [Lees meer...] overWamen, waamde, gewaamd
Oproep Scriptieprijs 18e Eeuw 2016
Jaarlijks reikt de Werkgroep 18e Eeuw de Scriptieprijs 18e Eeuw uit aan de auteur van een masterscriptie over een aspect van de geschiedenis, literatuur, filosofie of beeldende kunst van de ‘lange’ achttiende eeuw (1670-1830). Scripties kunnen zowel in het Nederlands, Engels, Frans en Duits zijn opgesteld. Voor deze editie dient de scriptie in 2016 te zijn goedgekeurd, van … [Lees meer...] overOproep Scriptieprijs 18e Eeuw 2016
Het verschil tussen knien en knien
De Nijmeegse promovenda Stefanie Ramachers won vorige week een wedstrijd die er aan haar universiteit werd gehouden voor de beste korte presentatie van onderzoek. In 3 minuten vertelde Ramachers over haar onderzoek naar hoe Limburgse kinderen toonverschillen in hun dialect leren onderscheiden: … [Lees meer...] overHet verschil tussen knien en knien
31 maart 2017: Collegedag Literatuur
Historisch Nieuwsblad organiseert vrijdag 31 maart een collegedag over de rijke geschiedenis van de Nederlandse literatuur. Van ‘Hebban olla vogala’, via de rederijkers tot Mulisch: de Nederlandse literatuurgeschiedenis is veelomvattend en veelzijdig. Tijdens een collegedag die georganiseerd wordt door het Historisch Nieuwsblad spreken Frits van Oostrom, Herman Pleij, Inger … [Lees meer...] over31 maart 2017: Collegedag Literatuur
Etymologie: rataplan
Door Michiel de Vaan rataplan zn. ‘rommel’ Nnl. rataplan ‘rombom’, nabootsing van het geluid van een trommel. Het vroegst aangetroffen in Rataplan, of de jonge Trommelslager, titel van een uit het Frans vertaald blijspel (1825). Daarna bekend geraakt door het rataplan(-koor) uit Meyerbeers opera Les Huguenots (1836), in Nederlandse krantenrecensies vanaf de jaren 1850. Van … [Lees meer...] overEtymologie: rataplan
