Dit artikel is een hoofdstuk uit mijn boek Die goeie ouwe taal, dat onlangs genomineerd is voor de Taalboekenprijs 2025. Onder het artikel volgt een infographic die je nog meer vertelt over het Frans, waar het laatste deel over gaat. Dat veel talen werkwoorden vervoegen, is geen nieuws. Ik schrijf, jij schrijft, enzovoort. Maar er zijn er ook die het woord voor … [Lees meer...] overEtymologica: Joat, oui!
Artikel
Menszijn van de gaten
Wie zich iedere week wil onderdompelen in de bruisende gedachtewereld van een een Nederlandse tijdgenoot, moet een abonnement nemen op de nieuwsbrief van Felienne Hermans. De nieuwsbrief is gratis en Felienne is hoogleraar Vakdidactiek van de informatica aan de VU Amsterdam, terwijl ze ook zelf een paar dagen in de week in het voortgezet onderwijs voor de klas staat. In de … [Lees meer...] overMenszijn van de gaten
Historie van Malegijs : Capittels [3]-[5]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [3]-[5]
Kees ’t Hart en S. Vestdijk
Elke schrijver heeft een voorganger die als een onuitwisbare stempel, én als een blinddoek werkt. Hij kijkt in zijn binnenbrein zonder zijn ogen te gebruiken. De fantasie als blindzicht vliegt alle kanten op. Hij blijft doof voor de buitenwereld. De schrijver hoort een machtige inwendige stem die hem vertelt dat alles fictie is. Net als Pinocchio raakt de schrijver verstrikt … [Lees meer...] overKees ’t Hart en S. Vestdijk
Wednesday: intermedialiteit met sagen en populaire cultuur
Films en series over sprookjes geven tegenwoordig een overvloed aan intertekstualiteit en intermedialiteit te zien. Bij intertekstualiteit wordt terugverwezen naar reeds bestaande en gekende teksten, zoals de sprookjes van de gebroeders Grimm. In het geval van intermedialiteit wordt de kijker terugverwezen naar andere media dan tekst, dus bijvoorbeeld films, series, … [Lees meer...] overWednesday: intermedialiteit met sagen en populaire cultuur
Alle overtollige boeken in containers
Leeslogboek september 2025 Ik steven keihard op een ruimtecrisis af, beste lezer. Aan het begin van het jaar had ik twee kantoren die allebei vol met boeken stonden. De volste was bij een werkgever waarvoor ik niet meer werk, de andere is bij de werkgever, de Radboud Universiteit, waarvoor ik nog wel werk, en met veel genoegen, maar die wil dat we flink gaan indikken: van … [Lees meer...] overAlle overtollige boeken in containers
Aandacht voor Slauerhoff
Het is een vrolijkstemmend artikel (deze week in Trouw) over Peter de Haan en Evert Duintjer Tebbens, van de ‘Stichting Herdenking J. Slauerhoff’, die allerlei initiatieven ontplooit om dichter Slauerhoff zichtbaar te maken en houden in zijn geboortestad Leeuwarden – zelfs als had de grote scheepsbard zelve een schijthekel aan de stad. Werkelijk aanstekelijk om te … [Lees meer...] overAandacht voor Slauerhoff
Op bezoek
Memorabele memoires (1): Bert Schierbeek In deze rubriek blikt dichter Gerry van der Linden terug op bijzondere ontmoetingen. We gaan bij de grote baas langs op de Van Miereveldtstraat, had Bert Schierbeek gezegd. Hij en Remco Campert waren redacteuren van de Bezige Bij. De uitgever Geert Lubberhuizen zat onderuitgezakt achter een bureau … [Lees meer...] overOp bezoek
Een bruggenbouwster naar een immens continent
Ana Maria van Valen In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier, ter gelegenheid van een bijzondere aanleiding. Ana Maria van Valen is dit jaar als docente in Surabaya voorzitter geworden van het pas opgerichte Netwerk Internationale Neerlandistiek in Azië. NINA is het forum voor neerlandistiek in China, India, Indonesië, Japan, … [Lees meer...] overEen bruggenbouwster naar een immens continent
Heeft Daniel Heinsius Manneken Pis gezien?
Die van Geraardsbergen is nog 150 jaar ouder!(Foto Lander op Wikipedia) ‘De stadsbeiaardier van Rotterdam speelt op het carillon melodieën uit allerlei windstreken. Als hij een uur heeft gespeeld, wil hij dat „iedereen iets te fluiten” heeft.’ Aldus Carolina Trujillo vorige week in de NRC. Ook in de zeventiende eeuw klonken melodieën uit alle windstreken. Een blik in de … [Lees meer...] overHeeft Daniel Heinsius Manneken Pis gezien?
Lang leve het wereldwijde web
Het is een interessant essay, dat Tim Berners-Lee vorige week publiceerde in The Guardian. Berners-Lee is de uitvinder van het web, de technologie die het internet ineens toegankelijk maakte voor heel veel mensen – voor die tijd moest je je niet laten afschrikken door ingewikkelde commando's om ergens op een computer in het midwesten van Amerika in een bibliotheekcatalogus te … [Lees meer...] overLang leve het wereldwijde web
Had de Statenvertaling invloed op de taal van de 17e-eeuwse kranten?
Lang is gedacht dat de Statenvertaling uit 1637 een belangrijke rol heeft gespeeld bij het ontstaan en de vorming van de Nederlandse standaardtaal, en dat hoor je nog steeds wel beweren, bijvoorbeeld bij het herzieningsproject Statenvertaling 2027. Dat heb ik al eerder weerlegd, maar toen keek ik naar de lange termijn: de meeste spelling- en grammaticakeuzes van de … [Lees meer...] overHad de Statenvertaling invloed op de taal van de 17e-eeuwse kranten?
Rekenen in, op en met de Computerette
Achter het achtervoegsel 58 Er was eens, heel lang geleden, een wereld waarin nog geen smartwatches, geen smartphones en geen tablets bestonden. Het aantal particulieren dat toentertijd toegang had tot een personal computer was op de vingers van één hand te tellen. Er waren beslist mensen die inzagen dat de computer een handig hulpmiddel was, bijvoorbeeld voor het … [Lees meer...] overRekenen in, op en met de Computerette
John Searle en de toverkracht van taal
John Searle, die op 17 september jongstleden overleed, was misschien wel dé vertegenwoordiger van de filosofie van de alledaagse taal. Dat had niet alleen met de inhoud te maken, maar ook met de vorm. Op schrift, maar vooral ook als spreker kon hij een glashelder verhaal houden over de ingewikkelde onderwerpen die hem interesseerden, zoals bewustzijn of hoe de werkelijkheid … [Lees meer...] overJohn Searle en de toverkracht van taal
Elk boek een Netflix- of televisieserie op papier
Over schrijver Detlev van Heest (een grootmeester van de dialoog, 2) In het boek Parkeren in Hilversum (2024) staat ‘roman’. Evenals in De verzopen katten en de Hollander (2010) en De resten van een mens (2025), terwijl deze boeken de indruk wekken autobiografisch te zijn, non-fictie. ‘Er zit voldoende onwerkelijks in,’ zegt Detlev van Heest ‘Het is antropologisch gezien … [Lees meer...] overElk boek een Netflix- of televisieserie op papier
U mag hier even tekenen
Bij de dood van John Searle (1932-2025) Het gaat in de wetenschap geloof ik niet aan om dat te zeggen, maar ik was een fan toen de Amerikaanse taalfilosoof John Searle (1932-2025) in 2009 een lezing gaf in Nijmegen, bij de opening van de International Max Planck Research School for Language Sciences. Het ontroerde me toen hij bij zijn uitleg van het begrip illocutionary … [Lees meer...] overU mag hier even tekenen
‘Tel daarbij op dat de Engelsen een beschaafd volk zijn – van de Amerikanen zal ik nu maar niets zeggen’
Over Een tijd als deze van Sarah van der Maas De tijd van de romans over de Tweede Wereldoorlog lijkt een beetje voorbij. Er verschijnt er af en toe nog wel een – vorig jaar The Safekeep van Yaël van der Wouden – maar je kunt niet meer zeggen of klagen dat een Nederlandse roman geen roman is zonder nazi. Wat dat betreft gaat Sarah van der Maas, een jonge … [Lees meer...] over‘Tel daarbij op dat de Engelsen een beschaafd volk zijn – van de Amerikanen zal ik nu maar niets zeggen’
Groslijst: Peter Drehmanns, Sidderingen
De glorie van het verval en het verval van de glorie Precies tien jaar geleden – in 2015 – ontving schrijver-dichter-literatuurrecensent Peter Drehmanns de Halewijnprijs. Deze auteursprijs werd uitgereikt aan literair talent dat bredere belangstelling verdient op grond van onweerstaanbaarheid van gepubliceerd werk. Drehmanns is na het winnen van deze prijs niet op zijn … [Lees meer...] overGroslijst: Peter Drehmanns, Sidderingen
Hoe het metrum van de Ilias en Odyssee verdwenen klanken terug kan halen
De Ilias en Odyssee zijn in de eerste plaats orale gedichten. Eeeuwenlang werden ze in verschillende varianten van zanger op zanger doorgegeven – totdat ze rond 700 voor Christus eindelijk eens zwart op wit werden gezet. Dat mondeling doorgeven was mogelijk dankzij het vaste metrum. Elke regel in de Ilias en Odyssee verloopt volgens … [Lees meer...] overHoe het metrum van de Ilias en Odyssee verdwenen klanken terug kan halen
Andreas Burnier, Het jongensuur (1969)
Vijftig canonteksten in de klas (27) Andreas Burnier was het pseudoniem van Catharina Irma (‘Ronnie’) Dessaur (1931-2002). Onder dit pseudoniem publiceerde ze gedichten, verhalen, romans en essays. Onder haar eigen naam was ze van 1973 tot 1988 hoogleraar criminologie aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Als joods meisje werd ze tijdens de Tweede Wereldoorlog om … [Lees meer...] overAndreas Burnier, Het jongensuur (1969)
Wie vermoordde Jacob Israël de Haan?
Wat een prachtige documentaire, The Visitor, over de vraag wie Jacob Israël de Haan in 1924 in Jeruzalem heeft doodgeschoten, en waarom. Je kunt hem hier bekijken. Het is een bijzonder complex verhaal. De Haan, die in Nederland onder andere naam had gemaakt als de schrijver van de eerste roman waarin het openlijk ging over een homoseksuele relatie, was in 1919 als zionist … [Lees meer...] overWie vermoordde Jacob Israël de Haan?
Etymologica: Twee onomatopeeën voor scheten
Een stukje dat ik lang heb uitgesteld Dit stukje heb ik lang uitgesteld. Ik heb namelijk een hekel aan schrijven (of praten) over uitscheiding. De woorden ‘poep’ en ‘plas’ krijg ik nauwelijks uit mijn vingers. Zelfs het fantastische Huwelijk van Willem Elsschot wordt voor mij een klein beetje verpest door dat ‘plassen’ in de vierde strofe – ook al weet ik dat het … [Lees meer...] overEtymologica: Twee onomatopeeën voor scheten
Karel de Grote heeft schuld aan de Franse spelling
Over vereenvoudiging van de Franse spelling wordt al eeuwen gediscussieerd. De eerste auteur van een Franstalige grammatica van het Frans, de zestiende-eeuwer Louis Meigret, probeerde de spelling van zijn taal al te veranderen, hem wat logischer te maken door bijvoorbeeld al die letters te schrappen die je wel moet schrijven maar die niemand ooit zegt: de n, de g en de t aan … [Lees meer...] overKarel de Grote heeft schuld aan de Franse spelling
Historie van Malegijs : Proloog, Capittels [1]-[2]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Proloog, Capittels [1]-[2]
Groslijst: Nelleke Noordervliet, Het bewind van de gelukkigen
Met een vreemd gevoel sloeg ik Het bewind van de gelukkigen van Nelleke Noordervliet dicht. Ik keek er naar uit dit boek te lezen en begon er enthousiast aan. Eenmaal uitgelezen dacht ik: En nu? Wat moet ik hier nu van vinden? Welk ‘punt’ wil Noordervliet maken? Ik moest het even laten bezinken. Ik besloot er een nachtje over te slapen en dan met een ‘oordeel’ te … [Lees meer...] overGroslijst: Nelleke Noordervliet, Het bewind van de gelukkigen
