Taalwetenschap is een van de wonderlijkste activiteiten van de menselijke geest. Taal is overal om ons heen, en taal zit vooral ook in die geest. Hoe kan je iets onderzoeken dat zo met je hele wezen verweven is? Nog wonderlijker dan taalwetenschap is wat dat betreft misschien wel de filosofie van de taalwetenschap: nadenken over de vraag hoe je iets kunt onderzoeken dat zo … [Lees meer...] overHoe bestuderen we taal?
Artikel
En het helpt niet
Ook poëziedecoratie is vergankelijk. Het kanaalgedicht van Herman de Coninck, dat hier drie jaar geleden onder de ophaalbrug werd opgespannen, is alweer vervangen. Wel blijft onze gemeente haar bekendste literator uitspelen. Toch zou het boekencentrum eerder worden verwacht in een bibliotheek. Die is hier verplant en viel, zoals uit te tekenen was, ten prooi aan … [Lees meer...] overEn het helpt niet
Jules Deelder
De dood is hier/De dood is daar/De dood is ver/De dood is na Is dit een egofonisch gedicht!? Egofoon is een kunstwerkje door Jules Deelder gemaakt. Een bakelieten doosje met daarin een bakelietspreekstuk van een bakelietentelefoon: kan je alles in lullen. Geeft geen antwoord. En wat belangrijker is: spreekt niet tegen. Deelder beschouwde de egofoon als een object waarin hij … [Lees meer...] overJules Deelder
Hallucinatiewetenschap
In de afgelopen jaren heeft het woord hallucineren een nieuwe betekenis gekregen. Van Dale heeft nu alleen nog de oude betekenis, 'hallucinaties hebben', waarbij 'hallucinaties' betekent 'waarneming (m.n. met het gezicht of gehoor) van in werkelijkheid niet voorhanden verschijnselen'. Maar inmiddels is er een vorm van hallucineren waaraan geen hallucinaties te pas … [Lees meer...] overHallucinatiewetenschap
De brief en de kinderen
Zelf lexicale diversiteit berekenen Een aantal van mijn eerstejaarsstudenten vergeleek afgelopen semester teksten in termen van ‘lexicale diversiteit’ – de woordenschat die in een tekst tot uitdrukking komt. Zo schreef Luca Lenstra schreef eerder op Jong Neerlandistiek over een vergelijking tussen klassieke en recente jeugdliteratuur en deed Hannah de Wildt iets … [Lees meer...] overDe brief en de kinderen
Lesgeven is niet simpel
(Gebaseerd op waargebeurde feiten!) Mensen die ver afstaan van de universiteit hebben misschien het idee dat colleges nog steeds verlopen als een sacrale kerkdienst, met een docent in toga die vanachter een katheder een aula vol gezagsgetrouwe studenten toespreekt, en die sporadisch met een krijtje wat op een bord krabbelt ter ondersteuning van een bepaald punt in zijn of … [Lees meer...] overLesgeven is niet simpel
‘Wipneus heeft pasta gegeten. Pim heeft Italiaans gegeten’
Ik vertel jullie een verhaal. Let goed op, het is zo voorbij: Wipneus heeft pasta gegeten. Pim heeft Italiaans gegeten. Wat een vreemd verhaal! Niet alleen is er geen duidelijke conclusie, er lijkt iets mis te zijn met het verband tussen de twee zinnen. Iets dat wel goed gaat bij het volgende verhaaltje: Wipneus heeft pasta gegeten. Pim heeft pizza gegeten. Wat … [Lees meer...] over‘Wipneus heeft pasta gegeten. Pim heeft Italiaans gegeten’
Oude witte man
Het moest er een keer van komen, gezien mijn leeftijd, huidskleur en geslacht, en nu is het gebeurd. Ik ben officieel een oude witte man genoemd – geloof ik tenminste, want helemaal duidelijk is het niet. Ik word namelijk in een opiniërende terzijde op het literaire juice-weblog (ook voor lijstjes) Tzum op één hoop gegooid met mensen die zich keerden tegen de vernieuwde Canon … [Lees meer...] overOude witte man
Land van redenaars en debat
Het magnum opus van Henk te Velde Iedereen die zich met de studie of praktijk van Nederlandse politieke welsprekendheid bezighoudt, krijgt op enig moment het smalende commentaar: “Bestaat die dan?” Dat en hoe die bestaat (en de afgelopen twee eeuwen bestaan heeft) is het onderwerp van de omvangrijke studie van de Leidse hoogleraar Nederlandse Geschiedenis Henk te … [Lees meer...] overLand van redenaars en debat
Quintilianus for the millions!
Hoe wij met elkaar communiceren is momenteel zo dramatisch aan het veranderen dat ik niet zou durven voorspellen hoe we er over pakweg vijf jaar voor staan. Alles is aan het veranderen. Je ziet dat aan de nieuwe, negende druk van het bekende leerboek Leren communiceren. In het voorwoord schrijven de auteurs dat 'veel van de adviezen van de toenmalige communicatie-experts, de … [Lees meer...] overQuintilianus for the millions!
Taal tussen taal en mogelijkheid
Taal omringt ons. Ze vormt onze gedachten, onze relaties, onze geschiedenis. Maar hoe vaak staan we werkelijk stil bij wat taal doet – of nalaat te doen? We zeggen iets, horen iets, lezen iets – en gaan ervan uit dat de betekenis helder is, vanzelfsprekend, deelbaar. Maar wie aandachtig luistert, ontdekt iets anders: tussen wat gezegd wordt en wat begrepen wordt, gaapt een … [Lees meer...] overTaal tussen taal en mogelijkheid
Bombing of Poems
Een vertaalproject ter herdenking van de Tweede Wereldoorlog Eind 2024 ontving ik een e-mail met een voorstel: “Vertalingen Nederlands-Spaans voor Poetry International”. Het voorstel bevatte twee magische woorden waardoor mijn ogen direct wijd open gingen staan en begonnen te glinsteren: vertalingen en poëzie. Fleur Jeras –programmamaker en vertaalcoördinator van het Poetry … [Lees meer...] overBombing of Poems
Wat een verschrikking. Maar ook: wat een verhaal
Dit jaar wil ik alle boeken van Vonne van der Meer lezen. Kinderschrik, in 2012 verschenen als een klein boekje, is een typisch Vonne van der Meer-verhaal, ook omdat ze het niet helemaal zelf geschreven heeft. Het bestaat uit twee verhalen, waarvan het eerste geschreven is door Van der Meer zelf, en het tweede door Josef Willems. Verschillende verhalen over verschillende … [Lees meer...] overWat een verschrikking. Maar ook: wat een verhaal
Draag je liefde voor literatuur ook over na je pensioen
Een oproep voor een nieuwe en hernieuwde kennismaking met proza en poëzie Wie lesgeeft in het voortgezet onderwijs, weet maar al te goed hoe moeilijk het soms is je eigen enthousiasme over te brengen op leerlingen. Het overkwam mij eens dat ik vol vuur het Egidiuslied voorlas en een vwo-leerling riep: Mevrouw, vindt u dit nou echt móói? Of een havo-leerling die vertwijfeld … [Lees meer...] overDraag je liefde voor literatuur ook over na je pensioen
De vervaagde grenzen van de neerlandistiek
Sinds ik vorig jaar in september begon aan de studie Nederlandse Taal en Cultuur (NTC) in Nijmegen, twijfel ik iedere dag aan deze keuze. Het leek allemaal vanzelfsprekend. Ik ben een lezer, dus de letterkunde moest me interesseren. De taalkunde zou mij makkelijk afgaan, ik haalde immers hoge punten voor mijn spellingstoetsen. Ik heb een ouder werkzaam in de communicatie, dus … [Lees meer...] overDe vervaagde grenzen van de neerlandistiek
En meer niet
Hoe Youp van 't Hek zijn column vult Je hoort weleens zeggen dat je een grap niet moet uitmelken, dat puntigheid het kenmerk is van goede humor, maar de cabaretier Youp van 't Hek heeft daar in zijn columns geen boodschap aan. Althans, ik durf niet te beweren dat ik een kenner van zijn oeuvre ben, maar mij valt op hoeveel herhaling er in zijn tekst zit. Het begon … [Lees meer...] overEn meer niet
Comment on dit ça?
We staan in de tuin van de moeder van mijn schoonbroer, ergens in de velden rond Saint-Malo. Ze maakt Bretoense galettes voor ons op een echte pannenkoekenplaat. ‘Ons’, dat is vanavond mijn schoonbroer, zijn twee zussen en partners en kind, zijn vrouw (mijn zus dus), hun kinderen, mijn kinderen, mijn man en ik, mijn moeder en haar partner, en natuurlijk de vrouw des huizes zelf … [Lees meer...] overComment on dit ça?
Etymologica: Waarom ‘lezen’ ouder is dan lezen
Een semantische ontwikkeling Ons werkwoord lezen is ouder dan de activiteit die het uitdrukt. Eigenlijk is dat niet zo vreemd. Het schrift is immers een relatief nieuwe uitvinding. Sprekers van het Proto-Indo-Europees, onze taalkundige voorouder, kenden het niet. Daarom bestaat het Proto-Indo-Europees ook alleen als hypothetische reconstructie, niet als … [Lees meer...] overEtymologica: Waarom ‘lezen’ ouder is dan lezen
St Léger en Sinte Lutgart
Dit voorjaar nam Erwin Mantingh afscheid van het Meesterschapsteam Nederlands, waarvan hij lang een van de voorzitters. De achtergebleven leden namen ieder op zich een korte tekst te schrijven waarin Het leven van Sinte Lutgart - het onderwerp van Mantinghs proefschrift – werd verbonden aan een andere tekst. Ik schreef dit. Er is waarschijnlijk geen Middelnederlandse tekst … [Lees meer...] overSt Léger en Sinte Lutgart
Lieke Marsman
Lieke Marsman: Een boek achterstevoren lezen tot je een kruisje tegenkomt, dat, bij de allermooiste zin staat, en brengt haar naar een tijd dat alles nog goed was. Er is een discrepantie tussen wat ik in mijzelf ben en wat ik aan de wereld laat zien. Het allerfijnste is, als ik wakker word en nog niet hoef op te staan; het leven achterwaarts leven. Terug naar de boom des … [Lees meer...] overLieke Marsman
Het gaat gebeuren: restauratie van het graf van De Schoolmeester
Op 27 januari 2025, de sterfdag van Gerrit van de Linde alias De Schoolmeester, heb ik een stukje op dit blog gezet over de desolate toestand van het graf van die humoristische dichter op het kerkhof van Hornsey in Noord-Londen. Het staat al jaren op mijn bucketlist om dat graf weer toonbaar te krijgen. Wel lukte het me dat Van de Linde vermeld werd op de lijst van … [Lees meer...] overHet gaat gebeuren: restauratie van het graf van De Schoolmeester
Kapokpopkop
Afrikaans wordt niet alleen gesproken in Zuid-Afrika. Ook in Zuid-Amerika is een enclave, al is die langzaam aan het uitsterven. Hij bestaat uit nakomelingen van Boeren, witte sprekers van het Afrikaans, die na de zogeheten Boerenoorlogen tegen de Engelsen een betere toekomst verwachtten in Patagonië, in Argentinië. Over hen en hun taal schrijven Andries Coetzee, Nicholas … [Lees meer...] overKapokpopkop
Hoofdzonden van vandaag
Over De schaamsoort van Paul Demets Op zeker twee onderscheiden plaatsen werd de kijker en lezer dit jaar geconfronteerd met de zeven hoofdzonden: in het Bonnefanten Museum in Maastricht liep de tentoonstelling over ‘de zeven hoofdzonden in Bruegels tijd’ en in de boekhandel lag De schaamsoort, een met De Grote Poëzieprijs 2025 onderscheiden bundel van Paul Demets. In het … [Lees meer...] overHoofdzonden van vandaag
Het heksendorp Linden
Dit is mijn buurdorp Linden, vlakbij Leuven. Het ziet er lieflijk uit niet? Linden stond vroeger bekend als een heksendorp. Ik kwam daar vrij toevallig achter tijdens mijn onderzoek naar de volksverhalen van mijn regio. En het roept natuurlijk vragen op. Wat betekent het om een ‘heksendorp’ te zijn? En is dit een unieke benaming, of zijn er meer dorpen met een vergelijkbaar … [Lees meer...] overHet heksendorp Linden
Zeg het niet normaal
Een meesterklas taalgevoel door Robbert-Jan Henkes Terwijl ik Vertalen wat er niet staat van Robbert-Jan Henkes las, dacht ik af en toe: oh, als hij maar niet over Hans Boland begint! Want Henkes is best bereid om af en toe iets onaardigs te zeggen over een collega-vertaler en ik houd van de vertalingen van Boland én van diens beschouwingen over vertalen net zoveel als van … [Lees meer...] overZeg het niet normaal
