Neerlandistiek

Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek

kunstmatige intelligentie

De rol van de mens bij kunstmatig-intelligent machinelezen

door 3 Reacties

Als aanvulling op het stuk van Marita Mathijsen ‘Proeven met kunstmatig-intelligente machinelezers’ en de reactie daaronder van Marc van Oostendorp, stip ik graag twee aspecten aan die niet zozeer met de techniek als wel met de menselijke kant van de zaak te maken hebben. Het machinelezen heeft namelijk gevolgen voor de manier waarop een digitaliseringsproject is … [Lees meer...] overDe rol van de mens bij kunstmatig-intelligent machinelezen

Proeven met kunstmatig-intelligente machinelezers

door 6 Reacties

Mijn oproep voor vrijwilligers om de 480 handgeschreven preken van François HaverSchmidt te transcriberen heeft geweldig gewerkt. Op dit moment zijn er 36 mensen aan het werk (nu ja, misschien niet precies op dít moment, maar op enig moment van de week) om de preken leesbaar te maken. 44 preken zijn nu al in Word gezet. Hulde aan hen! Nu heeft u zich … [Lees meer...] overProeven met kunstmatig-intelligente machinelezers

Begrijpt de chatbot dit of doorgrondt hij het slechts?

door Reageer

Soms worden filosofische vragen na vele jaren ineens praktisch. Zoiets beleven we nu met het woord begrip. Filosofen hebben baden met bloed gevuld tijdens hun discussies over de vraag wat het precies wil zeggen dat we een bepaalde tekst begrijpen, en nu wordt de mensheid ineens geconfronteerd met een apparaat waarvan je je concreet kunt afvragen wat het begrijpt. De … [Lees meer...] overBegrijpt de chatbot dit of doorgrondt hij het slechts?

AI en Cultuur 

door 3 Reacties

Over kennis, betekenis en wat daartussen ligt Er zijn dagen waarop ik denk: AI weet alles. En tegelijk niets.  Dat klinkt paradoxaal, maar is het misschien niet. Want AI weet op een manier die losstaat van betekenis. Ze herkent, sorteert, anticipeert – maar begrijpt niets. Ze weet zonder ervaring, zonder context, zonder noodzaak.  Dat besef kwam bij mij pas … [Lees meer...] overAI en Cultuur 

Permanente internering in het staatsasiel

door 1 Reactie

Als brompot lijkt het me heilzaam te worden geconfronteerd met werkelijkheden die onomkeerbaar zouden zijn. Zoals met poëzie van de broodnuchtere milieuvernietiging genaamd Generatieve AI. In een vakartikel stonden twee gedichten, waarbij je mocht raden welke was gemaakt door iemand van vlees en bloed (‘echt’) en welke het resultaat was van algoritmes (‘nep’). De … [Lees meer...] overPermanente internering in het staatsasiel

Je weet niet wat de chatbot weet

door 2 Reacties

Nooit zal het wonder van de taalmachine die mens heet bezongen zijn. Wat wij allemaal niet weten en kunnen! Een verschil maken tussen de volgende zinnen bijvoorbeeld: Als jij ook een Nederlandsetaalmachine bent, en dat ben je, anders zou je dit niet lezen, dan voel je meteen aan dat de eerste zin grammaticaal is, maar de tweede niet. Waarom? De tweede zin kan zelfs … [Lees meer...] overJe weet niet wat de chatbot weet

11 april 2025: Tiele-dag ‘Boeken lezen in digitale tijden’

door Reageer

Het thema van de Tiele-dag 2025 is een onderwerp waar veel over gesproken en geschreven wordt: boeken lezen in digitale tijden. Hoe zit het met digitale toegankelijkheid tot historische collecties, de toekomst van bibliotheken en boekhandels, digitaal lezen en AI in het uitgeversvak? Het antwoord op deze vragen hoor je tijdens de Tiele-dag op vrijdag 11 april, met lezingen van … [Lees meer...] over11 april 2025: Tiele-dag ‘Boeken lezen in digitale tijden’

21 februari 2025: Online-proefcollege Nederlands

door Reageer

Creatief Schrijven en AI: bedreiging of bevrijding? Sinds de introductie van ChatGPT in november 2022 staat (automatisch) schrijven volop in de belangstelling. Er gaan geruchten dat door AI geschreven boeken digitale boekhandels overspoelen en uitgevers AI vertalingen laten maken van boeken. In het onderwijs vragen docenten zich af of ze schrijvende leerlingen en studenten … [Lees meer...] over21 februari 2025: Online-proefcollege Nederlands

Onnatuurlijketaalgewenning 

door Reageer

Gedegen onderzoek gaat altijd gepaard met een fikse dosis verwachtingsmanagement. Als onderzoeker wil je vaak een ambitieuze onderzoeksvraag beantwoorden, maar je komt er meestal snel genoeg achter dat het antwoord op de vraag afhankelijk is van te veel variabelen. De vraag moet worden bijgesteld, de ambitie afgeschroefd. Ook bij mij waart er de laatste jaren steevast een … [Lees meer...] overOnnatuurlijketaalgewenning 

Levven in de bried

door Reageer

Een nieuwe bubbel op het overkolkende schuimbad van kunstmatige intelligentie dezer dagen is er sinds een paar maanden NotebookLM van Google, een website waar je kunt chatten over door jouzelf geselecteerde literatuur, zoals bijvoorbeeld een verzameling onderzoeksartikelen, of collegeaantekeningen, of wat dan ook. Je kunt (to vijftig) pdf's uploaden en daar een overzicht van … [Lees meer...] overLevven in de bried

Leve ChatGPT

door 1 Reactie

(Andere gedichten en Pornschlegel) Wat ChatGTP (met) Het Archief van Thomas Heerma van Voss (aan)deed, kan verbeterd worden, dacht ik zo. Ik deed nooit eerder iets met ChatGTP, maar het blijkt dus een goudmijntje! Eindelijk, zo ontdekte ik, kan ik de dichter worden, die ik nooit had kunnen dromen. Hoe had ik dat beter kunnen doen dan via hét monument van intertekstualiteit … [Lees meer...] overLeve ChatGPT

Ammerins Moss-de Boer: ‘Fertale mei AI en de oersetter as kulturele brêgebouwer’

door Reageer

Hieltyd faker wurdt AI (artificial intelligence) ynset om teksten te fertalen. Dochs kin in goeie oersetting net sûnder de kulturele ekspertize fan minsklike oersetters. Ammerins Moss-de Boer jout har fyzje dêrop. Moss-de Boer studearre Ingelsk, ferbleau in skoft yn Ierlân, mar wennet no alwer mear as tweintich jier mei har Ierske man en twa bern yn Fryslân. It skeakeljen … [Lees meer...] overAmmerins Moss-de Boer: ‘Fertale mei AI en de oersetter as kulturele brêgebouwer’

Video: Intelligente technologie: hoe staat het met het Nederlands?

door Reageer

Frieda Steurs (INT) Lezing door Frieda Steurs (Instituut voor de Nederlandse taal) tijdens het KANTL-colloqiuium ChatGPT op 21 juni 2024 in de KANTL. Deze studiedag besprak de gevolgen van Generatieve AI (voornamelijk ChatGPT en andere grote taalmodellen) voor het Nederlands en de neerlandistiek. … [Lees meer...] overVideo: Intelligente technologie: hoe staat het met het Nederlands?

Video: Verantwoord inzetten van GenAI in het academisch schrijfonderwijs: een illusie?

door Reageer

Lieve De Wachter Lezing door Lieve De Wachter (KU Leuven) tijdens het KANTL-colloquium ChatGPT op vrijdag 21 juni 2024 in de KANTL. Tijdens deze studiedag werd nagedacht over de gevolgen van Generatieve AI (voornamelijk ChatGPT en andere grote taalmodellen) voor het Nederlands en de neerlandistiek. … [Lees meer...] overVideo: Verantwoord inzetten van GenAI in het academisch schrijfonderwijs: een illusie?

Video: ‘Blinkende knopke fijn… Over het creatieve vermogen van grote taalmodellen

door Reageer

Tim Van de Cruys 'Blinkende knopke fijn, dat nimmer van schrijven zijt moe? Over het creatieve vermogen van grote taalmodellen' is een lezing van Tim Van de Cruys (KU Leuven), gehouden tijdens het KANTL-colloquium ChatGPT op 21 juni 2024. Tijdens deze studiedag werd nagedacht over de gevolgen van Generatieve AI (voornamelijk ChatGPT en andere grote taalmodellen) voor het … [Lees meer...] overVideo: ‘Blinkende knopke fijn… Over het creatieve vermogen van grote taalmodellen

Google Translate vertaalt nu ook van en naar het Papiaments en Limburgs

door Reageer

Persbericht Google Google Translate ondersteunt vanaf vandaag meer dan 100 nieuwe talen, waaronder ook Limburgs en Papiaments. De uitbreiding verdubbelt bijna het aantal talen dat Google Translate kent, waardoor nog meer taalbarrières worden doorbroken. Bevordering gebruik en behoud van talen Het Limburgs heeft een rijke geschiedenis, die terug te leiden is tot de … [Lees meer...] overGoogle Translate vertaalt nu ook van en naar het Papiaments en Limburgs

Chatbots als kletskoekmachines

door 6 Reacties

Als het over taal gaat, gaat het op zeker moment ook over waarheid. Woorden kunnen treffend zijn en zinnen kunnen elegant in elkaar zitten zoals teksten je kunnen aantrekken of opzwepen – maar altijd is er ook de vraag, is het waar of onwaar? Die vraag kun je dus ook stellen over de taalwonders van de roaring twenties, de chatbots. Hoe verhouden hun teksten zich tot de … [Lees meer...] overChatbots als kletskoekmachines

Chatbots als wandelende mieren

door Reageer

Wat betekenen de woorden die chatbots gebruiken? Betekenen ze wel iets? Dat roept de filosofische vraag op wat betekenen precies, eh, betekent. Wat betekent, pakweg, de zin 'de kat ligt te slapen' om te beginnen als een mens hem gebruikt? Meestal gaan we ervan uit dat de betekenis ligt in de relatie tussen die zin en de werkelijkheid om ons heen. In die zin bevindt zich … [Lees meer...] overChatbots als wandelende mieren

In eigentijdse, associatieve stijl

door 2 Reacties

Slimme machines hebben mijn poëzie in de peiling gekregen! Mijn recentste bundel kreeg een AI-signalement voor het Biblion-project Bookarang. Dit geeft bibliotheekmedewerkers advies of een nieuwe titel de aanschaf waard is. Toen deze innovatie, alweer twee jaar geleden, aangekondigd werd, ontstond er tumult. Het project oogde als een besparing op mensen van vlees … [Lees meer...] overIn eigentijdse, associatieve stijl

Kunstmatige consentelligentie

door 1 Reactie

Ik geef momenteel een cursus morfologie voor eerstejaars studenten in Nijmegen, en ik probeer daarbij iedere week een nieuw woord te vinden om te bespreken. Vorige week gebruikte ik daarvoor de website Taalbank waarop Ton den Boon om de paar dagen een opvallend nieuw woord plaatst, maar deze week kon ik gebruik maken van Jong Neerlandistiek. Die lieten de Amsterdamse student … [Lees meer...] overKunstmatige consentelligentie

Catch catch the horror taxi

door 1 Reactie

Nieuwe roman van A.H.J. Dautzenberg Je zou, als je wilt, prozaschrijvers in twee groepen kunnen verdelen: zij die op steeds nieuwe, verrassende wijze hetzelfde verhaal vormgeven - te denken valt aan Manon Uphoff of L.H. Wiener - en auteurs voor wie elk boek nieuw is, zoals bijvoorbeeld Esther Gerritsen. A.H.J. Dautzenberg is een schrijver uit de tweede categorie: elke … [Lees meer...] overCatch catch the horror taxi