Op vrijdag 17 juni 2022 organiseert de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde weer een lezingenmiddag. Programma 14.00 Opening 14.05 Nick Tomberge, Toeristisch Indië in de dagboeken van J. Aanstoots, 1910-1912 14.30 Gerlov van Engelenhoven, Tussen spreken en zwijgen. De kracht van stilte in Maria Dermoûts ‘De juwelen haarkam’ (1956) 15.00 Gert Oostindie, … [Lees meer...] over17 juni 2022: Lezingenmiddag Indisch-Nederlandse letterkunde
letterkunde
Reis naar de hel
(Arthur Rimbaud, 1854-1891) Wie door het provinciale Charleville slentert kan zich goed voorstellen dat de jonge, driftige, onrustige en intelligente Arthur Rimbaud al op zestienjarige leeftijd (op uitnodiging van Paul Verlaine) vertrok naar het echte leven in Parijs. ‘Ik wil hier weg!’ Al op de middelbare school droomde hij van ontdekkingsreizen. ‘Poète et explorateur’ … [Lees meer...] overReis naar de hel
Een ideale vader
92, zou Renate Rubinstein inmiddels zijn, als ze niet in 1990 al overleden was: wat zou de wereld mooi zijn als ze nu nog af en toe een stukje kon schrijven over de actualiteit in de zorgvuldige zinnen die haar proza kenmerkten. Gelukkig ontstaat er de laatste jaren weer aandacht voor haar werk: vorig jaar verschenen er twee bloemlezingen en Hans Goedkoop, al decennia … [Lees meer...] overEen ideale vader
Klein spreken, groots zwijgen
In deze vroege dagen van mei lees ik met onze tweedejaarsstudenten Nederlands in Groningen nogal wat literatuur die tijdens en kort na de oorlog werd geschreven en die lange tijd het beeld van die periode zou blijven bepalen. Gisteren bespraken we de novelle De ondergang van de familie Boslowits van G.K. van het Reve uit 1950 en het korte verhaal 'Het adres' van Marga Minco uit … [Lees meer...] overKlein spreken, groots zwijgen
Willem Frederik Hermans en zijn fotoliteratuur
Willem Frederik Hermans (1921-1995) is vooral beroemd als Nederlandse schrijver, maar wist je dat hij ook fotografische werken heeft gemaakt? Toen hij twaalf jaar was, kreeg Hermans zijn eerste fototoestel. Hij ging zijn hele leven door met fotografie en dat heeft onmiskenbaar een grote invloed op zijn werk gehad. In enkele literaire werken van Hermans is het motief van … [Lees meer...] overWillem Frederik Hermans en zijn fotoliteratuur
Dagelijks nog moeten sterven
C.O. Jellema’s ‘Gedicht’, dodenherdenking 4 mei 1997 GedichtIn stilte schrijf ik jou, gedicht, in stilte,een stoel draagt mij, op tafel rust mijn arm,en als ik opkijk zie ik over buxushagenin ’t open veld de trage schapen grazenonder gelaten wolken van dit kustgebied –in stilte schrijf ik jou, in deze stilte.Is dit jouw recht, zo met jezelf alleenuit woorden te bestaan die … [Lees meer...] overDagelijks nog moeten sterven
29 mei 2022: Slauerhoff-wandeling door Utrecht
De dichter-scheepsarts J. Slauerhoff woonde niet alleen in zijn gedichten, maar ook voor korte tijd in Utrecht. Van oktober 1929 tot juni 1930 was hij namelijk werkzaam als arts-assistent in de Universiteitskliniek voor Huid- en Geslachtsziekten in het complex van – toen nog – het Stads- en Academisch Ziekenhuis aan de Catharijnesingel. Salon Saffier organiseert op … [Lees meer...] over29 mei 2022: Slauerhoff-wandeling door Utrecht
Lezen in tijden van zorgzaamheid: Bibliotherapie
In een reeks van zes gespreksavonden gaan experten uit de wereld van de zorg en van de literatuur met elkaar op zoek naar manieren waarop beide disciplines elkaar kunnen vinden en versterken. … [Lees meer...] overLezen in tijden van zorgzaamheid: Bibliotherapie
De (zee)meermin, een ongrijpbaar fabeldier? [2]
Op zoek naar definities in lexica en literatuur Dit is het tweede deel in een serie. Het vorige deel, over woordenboekdefinities, is hier te lezen. De Middeleeuwen Op zoek naar meerminnen in de middeleeuwse literatuur kom je allereerst uit bij haar (half)zusje de sirene. In de Physiologus en in het middeleeuwse Bestiarium vertegenwoordigt de sirene de zondige … [Lees meer...] overDe (zee)meermin, een ongrijpbaar fabeldier? [2]
Bertram Mourits’ Achterkant van de bevrijding
Bertram Mourits schreef een mooi boek over de vele schrijverscarrières en -levens die de Tweede Wereldoorlog in Nederland heeft geknakt: De achterkant van de bevrijding. Of ze nu joods waren, of fout, of gedwongen werden in Duitsland te werken – vele schrijvers werden geraakt door de oorlog. Een van de bijzondere aspecten van Mourits' boek is dat hij niet veroordeelt, maar wel … [Lees meer...] overBertram Mourits’ Achterkant van de bevrijding
Maria Tesselschade Roemers (1594-1649) in het ‘Panpoëticon Batavûm’
Maria T. Roemers. Zelf koos ze voor haar middle name, die op 25 maart 1594 heel vreemd moet hebben geklonken: Tesselschade, naar de scheepsramp bij Texel die haar vader die winter veel geld had gekost. Wie kent haar niet, de ‘onwaerdeerlycke vrouw’ die met haar zusje Anna het sprankelende hart vormde van de – maar nee, vakgenoten hebben het daar niet meer over en vragen liever … [Lees meer...] overMaria Tesselschade Roemers (1594-1649) in het ‘Panpoëticon Batavûm’
Waarom ik Ter Braak niet afwijs
Men bewijst het werk van Menno ter Braak (1902-1940) geen goede dienst door het kritiekloos te bewonderen. Deze week besprak ik met onze tweedejaarsstudenten Nederlands in Groningen Ter Braaks essay Het nationaalsocialisme als rancuneleer, verschenen in 1937 als zevende deel in een reeks brochures van het in 1936 mede door Ter Braak en E. du Perron opgerichte Comité van … [Lees meer...] overWaarom ik Ter Braak niet afwijs
5 mei 2022: Literatuur en mensenrechten
Literatuur lezen is een unieke manier om nieuwe inzichten op te doen, de nuances van een complexe context te vatten of de drijfveren te begrijpen van mensen die sterk van ons verschillen. Literaire auteurs willen vaak niet “enkel” een artistiek hoogstaand werk afleveren dat lezers weet te boeien, maar tegelijkertijd ook informeren, sensibiliseren of zelfs een aanklacht … [Lees meer...] over5 mei 2022: Literatuur en mensenrechten
Bitterblond en Poezieboys
‘De Poezieboys, dat zijn Jos Nargy en Joep Hendrikx. Samen brengen zij de beste poëzie van dit moment, geïnspireerd op de legendarische avond in 1966 van Simon Vinkenoog in Carré. Want de wereld kan wel weer wat Rock & Roll & Poëzie gebruiken. Iedere Poeziebar nodigen zij verschillende dichters uit met als doel: uitverkochte, dampende en joelende zalen voor de poëzie!’ … [Lees meer...] overBitterblond en Poezieboys
Anton de Kom: strijder tegen het Nederlands kolonialisme in Suriname en verzetsman te Den Haag
Lezing door Dr. Hans K. Ramsoedh, Historicus & Surinamist … [Lees meer...] overAnton de Kom: strijder tegen het Nederlands kolonialisme in Suriname en verzetsman te Den Haag
Het einde van de poëzie
(maar niet heus) Er zijn gedichten die een grimlach om mijn mond toveren. Neem nu de nieuwe bundel van Mark Boog met de omineuze titel 'Het einde van de poëzie', die op de titelpagina alweer wordt hernomen: 'en andere gedichten' (Amsterdam: Cossee, 2022). Het openingsgedicht, dat begint met de regel 'Tuig een verhaal op', is op zichzelf een kleine cursus creatief … [Lees meer...] overHet einde van de poëzie
Angst en onafhankelijkheid
Wat bewoog Nederlandse schrijvers om zich in 1942 aan te melden bij de door de Duitse bezettingsmacht ingerichte Kultuurkamer? Hoe verging het deze auteurs toen zij zich na de oorlog ten overstaan van juristen als mr. F. Bordewijk en mr. M. Nijhoff moesten verantwoorden tegenover de Eereraad voor de Letterkunde. Het zijn twee leidende vragen die Bertram Mourits (hoofd … [Lees meer...] overAngst en onafhankelijkheid
‘Ik zou uren over hem kunnen praten’
Over Harry Mulisch en Ernst Jünger Hoewel Harry Mulisch op latere leeftijd graag mocht beweren dat hij nooit andere schrijvers las, wemelt het in zijn werk van de bewijzen van het tegendeel. Als jongeman was hij in elk geval een gretige lezer en van zijn bewondering voor auteurs als Goethe, Thomas Mann en Borges heeft hij ook nooit een geheim gemaakt. Maar interessanter is … [Lees meer...] over‘Ik zou uren over hem kunnen praten’
Oeroegs methode: veranderen
‘Oeroeg weerspiegelt (…) de koloniale idylle, maar ook de valsheid ervan’, schrijft Xandra Schutte in haar essay over Hella S. Haasses debuut in De nieuwe koloniale leeslijst (2021). Toen ik de novelle, die in 1948 als Boekenweekgeschenk verscheen en vorig jaar haar 59e druk beleefde, onlangs herlas, viel me op hoe weinig de ik-verteller zich bewust is van het koloniale … [Lees meer...] overOeroegs methode: veranderen
Te verschijnen: Belcampo, O grande acontecimento
Belcampo é um dos principais nomes do conto na Holanda. Seus contos reunidos têm quase mil páginas e perpassam diversos gêneros: ficção científica, horror, fantástico, sempre com um leve toque humorístico. Muitas vezes, o autor antecipa em anos temas que serão retratados por gigantes do gênero, como Philip K. Dick. Belcampo ganhou diversas honrarias durante a vida, inclusive … [Lees meer...] overTe verschijnen: Belcampo, O grande acontecimento
Stemmen tegen de slechtheid in de wereld
Afgelopen week verscheen het drieëntwintigste en voorlaatste deel van de Volledige werken van Willem Frederik Hermans. Het grote editieproject nadert zijn voltooiing en we mogen er de editeurs dankbaar voor zijn. Een lange rij zwarte banden omvat een oeuvre dat nog altijd instemming en tegenspraak uitlokt. Komende periode bespreek ik de roman Ik heb altijd gelijk met de … [Lees meer...] overStemmen tegen de slechtheid in de wereld
Trocheeën gaan over de liefde, jamben over godsdienst
Heel verrassend zijn de resultaten misschien niet, van een onderzoek dat een groep Europese onderzoekers – waaronder de neerlandica Alie Lassche – vorige week publiceerden. Ze vonden dat bepaalde vormen in gedichten overeenkwamen met de betekenis van die gedichten. Maar de methoden waarmee ze tot die bevindingen kwamen zijn wel interessant. De dichters richtten zich op de … [Lees meer...] overTrocheeën gaan over de liefde, jamben over godsdienst
20 april 2022: Lezing Sjaalman en de Architectuur
Meneer Beumer
Eens in de paar jaar herlees ik de roman die mijn ogen opende voor de literatuur en die ik nog steeds als een van de hoogtepunten uit de Nederlandse letteren beschouw: De aanslag van Harry Mulisch. Elke herlezing gaat gepaard met een zeker risico: zal de roman dit keer niet tegenvallen? Tot op heden blijft het antwoord op die vraag gelukkig ontkennend. Ik ben keer op keer … [Lees meer...] overMeneer Beumer
15 mei 2022: Brieven uit Bijdorp.
De correspondentie van Lucretia van Merken (1721-1789) en Nicolaas Simon van Winter (1718-1795) In 1772 brandde de Amsterdamse schouwburg op de Keizersgracht tot op de grond af. Het zou twee jaar duren voordat een nieuwe schouwburg haar deuren opende. Vanaf 1774 zou het Leidseplein het nieuwe kloppende theaterhart van de stad worden. Voor de opening van deze nieuwe … [Lees meer...] over15 mei 2022: Brieven uit Bijdorp.
