Net als iedereen die geboren is rond 1965, ben ik muzikaal opgegroeid met Frits Spits. Vele middagen tussen school en avondeten tapeten we met onze cassettedecks nummers die hij draaide, waarmee het radioprogramma De Avondspits achteraf gezien het cement was van mijn generatie en katalysator van onze muzieksmaak. Meestal drukte ik in bij het begin van het intro van een nummer … [Lees meer...] overImmer de garantie voor een mooi en betrokken gesprek
radio
Samen plaatjes draaien – Blues in F
2 maart 2024 Een telefoontje van Ida Albertsboer. Of ik in De Taalstaat iets wil vertellen over Rood Paleis van F. Bordewijk, een roman uit 1936 waarvan binnenkort een nieuwe uitgave zal verschijnen en waarover ik een essay schreef in Tirade. “Het is fijn als u op zaterdag 2 maart om uiterlijk 11 uur aanwezig bent op het Mediapark in Hilversum.” Die dag ligt Hilversum in … [Lees meer...] overSamen plaatjes draaien – Blues in F
Medley voor Frits
Ik ging naar de Taalstaat om Frits te horen.Ik hoorde Frits. Luisteraar enspreker die, elkaar nog nooit gezien,buren werden. Een minuut of tiendat ik daar zat, de studio, mijn thee gedronkenmijn hoofd vol van die taalstaat wijd en zijd -laat mij daar midden uit de oneindigheideen stem vernemen dat mijn oren klonken. Het was Frits. De taal die hij besprakkwam langzaam door de … [Lees meer...] overMedley voor Frits
Welluisterendheid
Goed kunnen luisteren is misschien wel de allerbelangrijkste van alle taalvaardigheden. Wie goed kan praten, kan natuurlijk allerlei wijsheden rondstrooien, maar hoe kom je aan die wijsheden als je niet luisteren kunt? Een luisteraar kan kennis en inzichten van andere mensen verwerven, kan genieten van de kleinste subtiliteiten in taal en muziek. Een goede luisteraar wordt over … [Lees meer...] overWelluisterendheid
Kapstokspits
‘Doe maar een havercappu’, zegt de vrouw resoluut tegen de jonge ober. Ik zie dat hij aarzelt, maar dan toch de bestelling invoert. Een cappu, en dan ook nog met havermelk, dat is wel heel hip voor haar leeftijd. ‘We hebben ook matcha lattes’, zegt hij uitdagend. De vrouw denkt even na voordat ze antwoordt: ‘da’s ook slay.’ Ook aan andere tafeltjes merken mensen het gesprek op. … [Lees meer...] overKapstokspits
Een goede leraar
Zo lang ik me kan herinneren, was ook Frits Spits er. Ooit was dat met de Avondspits en later was dat met de Taalstaat, waar ik weleens als gast heb mogen aanschuiven bij het item dat de DigiTaalstaat heette. Dat duurde een minuut of vijf, misschien iets langer, en het gesprek was opgehangen aan de tweets die de studiogast in de voorafgaande weken de wereld in had … [Lees meer...] overEen goede leraar
Frits Spits kon eigenlijk niet, maar werkte wel
Ik heb twee herinneringen aan Frits Spits die mij altijd zijn bijgebleven. De eerste betreft een rubriek uit het programma De Avondspits, die ik rond 1980 op mijn studentenkamertje beluisterd moet hebben. Frits nam dan een LP en die probeerde hij te karakteriseren met een paar fragmenten. De “musicuul” noemde hij dat. Ik vind op het hele internet zegge en schrijve één … [Lees meer...] overFrits Spits kon eigenlijk niet, maar werkte wel
Met het oog op morgen
Tussen 1985 en 2000 presenteerde Frits Spits dagelijks Met het oog op morgen, door hem ‘het mooiste programma op de radio’ genoemd. Hij heeft de naam niet zelf uitgevonden: de uitdrukking komt al in 1869 in een krant voor, en het radioprogramma startte in 1976. Hij heeft de naam – en natuurlijk het programma! – wél legendarisch gemaakt. Dat blijkt wel uit het feit dat in … [Lees meer...] overMet het oog op morgen
Frits Spits, taalman
De achternaam Taalman bestaat in het Nederlands. Op internet is ook een ‘Rijschool Taalman’ te vinden en ‘Taalman schoenen’. De achternaam Rekenman bestaat niet. (Wel zijn er enkelen die zichzelf ‘rekenman’ noemen, onder meer omdat ze kinderen kunnen begeleiden bij het leren rekenen.) Frits Ritmeester koos als alternatieve achternaam ‘Spits’ - vanwege het rijm zoals hij zelf … [Lees meer...] overFrits Spits, taalman
Denkend aan Frits. Herinneringen aan de Taalstaat
23 november 2023. Mijn zus en ik reizen af naar de bibliotheek van Arnhem, omdat een gewiekste redacteur van de Taalstaat ons heeft gestrikt om mee te doen aan het Groot Dictee der Nederlandse taal. Een zenuwslopende ervaring, want je wil natuurlijk winnen van je tweelingzus. Na afloop spreken we met Frits die nieuwsgierig is naar de uitkomst. We tonen hem, enigszins … [Lees meer...] overDenkend aan Frits. Herinneringen aan de Taalstaat
Programmageluk
Medio oktober 2013 ging bij mij de telefoon: Frits Ritmeester. Hoewel ik die naam niet meteen kon thuisbrengen, wist ik in een mum van tijd wie ik aan de lijn had: Frits Spits. Dat kwam door zijn stem, die ik begin jaren negentig soms wekenlang dagelijks had gehoord toen Frits Ritmeester onder zijn radionaam Frits Spits ‘De Avondspits’ presenteerde. Jarenlang was ik een van de … [Lees meer...] overProgrammageluk
Oprecht nieuwsgierig
Wat was er eerder, de Avondspits van Frits Spits of de avondspits op de Nederlandse wegen? Het antwoord lijkt voor de hand te liggen: eerst die verkeersopstoppingen. Die zullen na de Tweede Wereldoorlog zijn ontstaan, toen de welvaart in Nederland langzaam toenam. Zeg: ergens in de jaren zeventig. Eerste uitzending van Frits’ Avondspits: 1978. Maar nee, het zit een beetje … [Lees meer...] overOprecht nieuwsgierig
Het genootschap van geadopteerde vergeetwoorden
In 2014 vierde Van Dale’s Groot Woordenboek der Nederlandse Taal zijn 150ste verjaardag. Groot feest in de Haagse Schouwburg. Het gevarieerde programma werd aan elkaar gepraat door Frits Spits die kort daarvoor was begonnen met zijn onvolprezen radioprogramma de Taalstaat. Ik mocht een column uitspreken. Voor het onderwerp was ik uitgeweken naar het literaire tijdschrift Raster … [Lees meer...] overHet genootschap van geadopteerde vergeetwoorden
Het Taalloket: medewerkers Onze Taal over Frits Spits
Frits Spits gaat stoppen als presentator van De Taalstaat, was onlangs in het nieuws. Een vast onderdeel van het programma is het Taalloket, waarin taalkundigen van Onze Taal een luisteraarsvraag beantwoorden. Hoe ging dat er eigenlijk altijd aan toe? We vragen het aan Roos de Bruyn, Rutger Kiezebrink, Ludmilla Coornstra en Fieneke Jochemsen van Onze Taal, die hier vandaag bij … [Lees meer...] overHet Taalloket: medewerkers Onze Taal over Frits Spits
Vanaf De Schob
Frits is geboren op 19 januari 1948. De onvolprezen website Delpher laat me zelfs nog de geboorteaankondiging zien, die de dag erna in verschillende kranten stond, waaronder het Algemeen Handelsblad: Veel eerder dan Frits zelf weet, leerde ik hem kennen, namelijk in De Schob in Helmond, een roemruchte bar-discotheek, waar ik al op tamelijk jonge leeftijd kwam. Frits … [Lees meer...] overVanaf De Schob
Dankjewel, Frits
Aanstaande zaterdag stopt Frits Spits met de presentatie van het door hem opgerichte radioprogramma De Taalstaat. Hij zet daarmee na maar liefst 52 jaar een punt achter een indrukwekkende loopbaan als radiopresentator. Het programma De Taalstaat bestaat ook alweer sinds 2014 en heeft bij veel luisteraars de liefde voor het Nederlands én voor zowel de literatuur als de liedjes … [Lees meer...] overDankjewel, Frits
Albert Walsweer te gast by De Taalstaat
Ofrûne sneon (4 jannewaris) wie bysûnder lektor Albert P. Walsweer te gast by programma De Taalstaat, om Frits Spits en harkers te fertellen oer it nije bysûnder lektoraat Fryske taal en kultuer, en ek oer Fryske identiteit en it belang fan Frysk yn it ûnderwiis. Harkje nei it fragmint NHL Stenden beneamt mei yngong fan 1 jannewaris 2025 Albert Walsweer ta bysûnder … [Lees meer...] overAlbert Walsweer te gast by De Taalstaat
Dijkstra en Evenblij yn Drachten: oer ûnder oaren Tiny Mulder, Rink van der Velde en Reinder Brolsma
Frank Evenblij en Erik Dijkstra hienen sneintejûn 1 desimber har radioprogramma 'Dijkstra en Evenblij ter plekke...' út De Sluisfabriek yn Drachten wei, mei tal fan Fryske ûnderwerpen. Neist û.o. Lelyline en pipernuten kaam it folgjende foarby: Meer vrouw op straat: oer Tiny Mulder Gabrielle Terpstra oer De houn sil om jim bylje Anne-Goaitske Breteler (oer har nijste … [Lees meer...] overDijkstra en Evenblij yn Drachten: oer ûnder oaren Tiny Mulder, Rink van der Velde en Reinder Brolsma
It bêst ferkochte Fryske boek yn Dijkstra & Evenblij: Arjen Dijkstra oer Anne Wadman
Anne Wadman hie syn nocht fan it skriuwen en sei dat er noait wer in boek skriuwe soe. Mar in heal jier letter ferskynde ‘De Smearlappen’, dat it bêst ferkochte Fryske boek waard. Yn it radioprogramma Dijkstra en Evenblij ter plekke op NPO radio 1 fertelde Arjen Dijkstra foarige wike live yn de útstjoering op 'e Jouwer oer it boek en de opskuor. De podcast is hjir werom te … [Lees meer...] overIt bêst ferkochte Fryske boek yn Dijkstra & Evenblij: Arjen Dijkstra oer Anne Wadman
Toen ‘kontje’ nog taboe was
Humorschandalen (2) “Mede namens Mevrouw Annie M.G. Schmidt moet ik hierbij fel protesteren tegen het feit, dat U achter onze ruggen om opdracht hebt gegeven een coupure aan te brengen in het programma De Familie Doorsnee.” Dat schrijft radioproducer Wim Ibo op 16 januari 1956 aan Ary van Nierop, het hoofd van de afdeling Gesproken Woord van de VARA. “Wij vinden uw … [Lees meer...] overToen ‘kontje’ nog taboe was
De vergeten luisterhoek van de literatuur
Verkorte voorpublicatie uit Lars Bernaerts & Siebe Bluijs (red.), Luisterrijk der letteren. Hoorspel en literatuur in Nederland en Vlaanderen, dat op 6 december verschijnt. Hier staat meer informatie over de presentatie. . Door Lars Bernaerts en Siebe Bluijs Een van de bekendste vernieuwingsbewegingen in de naoorlogse Nederlandse literatuur is ongetwijfeld de beweging … [Lees meer...] overDe vergeten luisterhoek van de literatuur
“Omdat ik mijn brood bij elkaar schrijf, worden die vijf bladzijden niet gezien”
De gefnuikte ambities van P.H. Ritter Jr. Door Marc van Oostendorp P.H. Ritter jr.(1882-1962) was in zijn dagen de bekendste Nederlandse letterkundige, vooral door zijn boekbesprekingen voor de radio, maar ook door de vele boeken die hij schreef, de grote stukken die hij bijdroeg aan de krant, het Utrechts Dagblad, waarvan hij jarenlang hoofdredacteur was, en de vele en … [Lees meer...] over“Omdat ik mijn brood bij elkaar schrijf, worden die vijf bladzijden niet gezien”
Tune ‘Wat een taal’ gevonden
Door Marc van Oostendorp Neerlandistiek is eigenlijk een dekmantel voor de Jan Roelands Club, een geheim genootschap van liefhebbers van de 28 jaar geleden overleden radiopresentator, die lange tijd een taalprogramma maakte, dat onder andere Wat een Taal! heette – inderdaad een voorloper van De Taalstaat. We vonden de tune van dit programma op internet: Inmiddels zijn … [Lees meer...] overTune ‘Wat een taal’ gevonden
Literatuur voor luistervinken
Door Marc van Oostendorp "Iedereen weet", schreef E. du Perron in 1939, "dat over literatuur spreken voor de radio een lager peil, lagere maatstaven vereist, dan zelfs over literatuur schrijven in een provinciale krant." Want over literatuur praat je natuurlijk niet – je schrijft! Het was een vaker gehoord geluid in de beginjaren van de Nederlandse radio, laat Jeroen Dera … [Lees meer...] overLiteratuur voor luistervinken
Er moet meer taal op de radio!
Een van de redenen waarom de Nederlandse radio niet veel doet met taalonderwerpen, is geloof ik dat het een 'moeilijk' onderwerp gevonden wordt. Wat natuurlijk onzin is: er is niets moeilijks aan taal. Iedereen gebruikt het iedere dag, en daar wordt meestal niet erg bij getranspireerdSport is bijvoorbeeld veel moeilijker, zowel om te doen – je moet er jaren keihard voor trainen … [Lees meer...] overEr moet meer taal op de radio!
