Confuc (27) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. Als je de taal niet goed gebruikt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Maar wat gebeurt er als je niets … [Lees meer...] overDe stilte rond de doorstroomtoets
taalbeheersing
Op een mens lijken
Ik betrap mezelf er sinds een week of twee op dat ik in mijn eigen schrijven en redigeren bewust dingen vermijd die naar ChatGPT ruiken. Ik wil dat mijn lezers de indruk krijgen van een echt mens. Inmiddels let ik daarom meer dan ooit eerder op deze dingen: Maarja, nou heb ik in dit stukje drie bullets, dus ook een drieslag. Uh…. … [Lees meer...] overOp een mens lijken
Tekstschrijvers, aan de slag!
Confuc (26) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen?- De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. Een coalitieakkoord. Aan de slag! Een nieuw kabinet. Bouwen aan een beter Nederland! De tekst van het coalitieakkoord … [Lees meer...] overTekstschrijvers, aan de slag!
Met een pro-drop naar de sportschool
Afgelopen maandag stond er op nos.nl een sportbericht met deze kop: Uit het bericht begreep ik dat ik dat citaat moet lezen met ik erin: ‘Maar ik ga niet mee naar de sportschool’. Bij mij wringt dat. Ik kan ga eigenlijk niet anders lezen dan als gebiedende wijs, dus al advies of waarschuwing van Van der Vaart aan Van Barneveld dat Raymond maar beter … [Lees meer...] overMet een pro-drop naar de sportschool
Deze sandwich is pure nostalgie voor mij
In mijn zoektocht naar het genre van het kookboek ben ik tot nu toe verschillende ondergenres tegengekomen: het kookboek dat gegroepeerd is rond een ingrediënt (de aubergine in Ode), rond een gerecht (de pasta in Pasta Semplice) of een locatie (Paleis Soestdijk in De smaak van Soestdijk). Vandaag nog een mogelijkheid: een bepaalde keuken! In dit geval de Turkse, in Turkish … [Lees meer...] overDeze sandwich is pure nostalgie voor mij
Sprekend proefschrift
Ik heb het hier eerder gehad over het onderzoek van Geerke van der Bruggen naar begrijpelijkheid en acceptatie van rechterlijke uitspraken. Vorige maand promoveerde ze; haar proefschrift heet Sprekende uitspraken. We hadden elkaar net ervoor gesproken bij een bakje koffie in Utrecht en afgesproken proefschriften uit te wisselen. Ik heb het net gelezen, … [Lees meer...] overSprekend proefschrift
Feitenvrij: wat is de macht van de pen?
Hoe scherp is de pen als wapen in een tijd dat de waarheid steeds meer onder druk staat? De waarheid is geen vanzelfsprekend gedeeld gegeven meer. In de Verenigde Staten werd vorig jaar (wederom) een posttruth-president ingezworen. Ooit zagen presidenten zich gedwongen af te treden wanneer ze geconfronteerd werden met hun leugens. Van Trump lijkt alles af te glijden. Wat is nog … [Lees meer...] overFeitenvrij: wat is de macht van de pen?
Deze pasta ontstond jaren geleden bij toeval
Ik ga verder met mijn zoektocht naar het genre van kookboeken. Na Ode van Jigal Krant, waarin de auteur zich nadrukkelijk als personage presenteerde en er honderduit op los babbelde, en De smaak van Soestdijk waarin er allerlei anekdotes over de Oranjes werden opgedist met een onduidelijke relatie met de recepten die er volgden, deze keer een heel ander boek, dat evenwel gewoon … [Lees meer...] overDeze pasta ontstond jaren geleden bij toeval
De aannames achter drogredenen
Redeneerleer als instrument voor kritisch lezen Redeneerleer wordt vaak ingezet om kritisch te leren lezen. Leerlingen en lezers leren argumenten herkennen, conclusies volgen en drogredenen benoemen. Dat is zinvol en noodzakelijk. Maar wie redeneerleer uitsluitend gebruikt om fouten aan te wijzen, mist een belangrijk niveau van de analyse. De kern van kritisch lezen ligt … [Lees meer...] overDe aannames achter drogredenen
Begrijpelijkheid is een vorm van retoriek
Lang hebben we gedacht dat ingewikkelde taal een manier was om macht te laten gelden, of in ieder geval gold als een vanzelfsprekend teken van expertise. Wie gezag had, sprak niet eenvoudig, en omgekeerd. Moeilijke woorden, lange zinnen en impliciete voorkennis waren signalen dat hier iemand sprak die het overzicht had, die zoveel geleerdheid had verworven dat zijn waarheid … [Lees meer...] overBegrijpelijkheid is een vorm van retoriek
NS-taal, Nieuwe Spiegel van de Taalstaat?
Confuc (25) Wilt u weten hoe de overheid zich tot de burgers richt? Luister dan eens een parastatale organisatie, een algemene nutsvoorziening waarvan de staat (mede)eigenaar is. Luister eens op perron en in wagon. Hier het resultaat van een half uur. Door beperkingen in materiële inzet worden er vandaag minder treinen ingezet op het traject naar Den Helder. Minder … [Lees meer...] overNS-taal, Nieuwe Spiegel van de Taalstaat?
Verschenen: Sprekende uitspraken
Hoe tekstingrepen de begrijpelijkheid en acceptatie van rechterlijke uitspraken kunnen vergroten Auteur: Geerke van der Bruggen Hoe kunnen rechters hun uitspraken meer laten spreken? Oftewel: wat kunnen zij doen om de begrijpelijkheid en acceptatie van hun uitspraken te vergroten? En waarom is dat dan nodig? Over dat communicatievraagstuk gaat dit … [Lees meer...] overVerschenen: Sprekende uitspraken
Zorgen van jongeren over oorlog en veiligheid
Hoe implementeer je een nationale jeugdstrategie? (Confuc 24) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. De eerste beantwoorde Kamervraag dit jaar gaat over een … [Lees meer...] overZorgen van jongeren over oorlog en veiligheid
Bepalen stemhulpen je stemadvies?
Op 29 oktober 2025 kwamen 1500 mensen samen in een kolkend TivoliVredenburg tijdens de Grote Uitslagenavond. Tot de eerste exit poll konden bezoekers hun politieke honger stillen met korte talks, interviews en wetenschappelijke experimenten. Communicatiewetenschappers Bregje Holleman, Henk Pander Maat (beiden Universiteit Utrecht) en Naomi Kamoen (Tilburg … [Lees meer...] overBepalen stemhulpen je stemadvies?
“Soms denk ik: dat ik zomaar onderzoek mag doen!”
Tekstportret Margot van Mulken In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier. Meestal is er een bijzondere aanleiding. Deze keer niet. Of het moest zijn dat iemand na ruim dertig jaar onderzoek en onderwijs, met acht jaren bestuurswerk als decaan, nadenkt over relevant onderzoek of een andere toekomst, misschien wel als juf. Margot … [Lees meer...] over“Soms denk ik: dat ik zomaar onderzoek mag doen!”
Het boerenbedrijf en het Vlaams Belang
In de strijd om de ziel van “het volk” heeft radicaal rechts in heel Europa een nieuw uithangbord ontdekt: de boer. Niet de mannen en vrouwen met stikstofnormen, bankleningen en opvolgingsproblemen, maar het symbool dat de boer óók is. Overal in Europa zien we varianten van dezelfde nieuwe, romantische aandacht: de tractor als actiemiddel, de mestkar als politieke prop, het … [Lees meer...] overHet boerenbedrijf en het Vlaams Belang
Nederlands tussen de soep en de patatten
In gesprek met Freja Verachtert Had je als kind soms het gevoel dat je ouders enigszins neerbuigend tegen je praatten? Waarom lijkt het erop dat volwassenen anders met elkaar praten dan met hun kinderen? Wat is standaardtaalideologie? En wat heeft dat allemaal te maken met het avondeten? Wanneer ouders en kinderen samen aan tafel schuiven voor het avondeten, gebeurt er … [Lees meer...] overNederlands tussen de soep en de patatten
Bureaucratiseren, bagatelliseren, postponeren
Confuc (23) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. De Telegraaf heeft een bericht over verpleegtehuizen. Bijna 18.000 ouderen staan op de wachtlijst maar … [Lees meer...] overBureaucratiseren, bagatelliseren, postponeren
Het mag wel wat minder
In verschillende situaties (werk, privé, politiek) heb ik de afgelopen dagen teksten onder ogen gekregen waarvan ik dacht: véél te lang. Het mag echt wel wat minder. Ik heb geen bezwaar tegen lange teksten. Maar mijn leesinspanning moet wel wat opleveren. Mijn probleem met de lengte van de zakelijke teksten van de laatste tijd was vooral dat er heel veel blabla in … [Lees meer...] overHet mag wel wat minder
Van gemeentehuis naar keukentafel
Confuc (22) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. Ambtenaren hebben een slecht imago als het om taalgebruik gaat. Ambtelijk taalgebruik is afstandelijk, … [Lees meer...] overVan gemeentehuis naar keukentafel
Op syn nijer Frysk
Nei oanlieding fan de publikaasje fan Dekker, S., Stefan, N, Van Seijen, F., Dijkstra, J., La Roï, C., Heeringa, W., & Kircher, R. (2025). Taal yn Fryslân: In nije koers. Fryske Akademy. Ynlieding Yn 1956 is de earste grutskalige taaltel-enkête ferskynd oer de taalferhâldingen yn Fryslân: Boelens en Van der Veen, De taal van het schoolkind in Friesland. Cijfers en … [Lees meer...] overOp syn nijer Frysk
Tussen bruggen en loopgraven
Waarom vertrouwen het wint van verwijten Timmermans en Klaver bewezen hun partij geen dienst door te negatief te spreken. Jettens positivisme – in lijn met retorisch onderzoek – heeft wel gewerkt. Jokkende Jetten. Palingpopulisten. Ondanks alle goede voornemens regende het ook deze verkiezingen verwijten. En wat daarbij opviel: niet zelden kwam de aanval vanuit … [Lees meer...] overTussen bruggen en loopgraven
Herschrijven als kunst en kunde
Confuc (21) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. Het wordt tijd voor goed nieuws over overheidstaal. Eerder dit jaar, hier en hier, kon ik al … [Lees meer...] overHerschrijven als kunst en kunde
Meedoen met de Olympiade Nederlands
Ook dit jaar kunnen leerlingen vanaf 15 jaar deelnemen aan de OlympiadeNederlands voor Vlaamse en Nederlandse scholen. In een online afgenomen voorronde worden circa 10 finalisten geselecteerd die onder leiding van een onderzoeker aan een Vlaamse of Nederlandse onderzoeker zelf een onderzoek uitvoeren. Dat onderzoek wordt beoordeeld door een jury, die de nummer 1, 2 en 3 … [Lees meer...] overMeedoen met de Olympiade Nederlands
De discussie over de vlees-/vega-/plantaardige burger/schijf/disk
Vijf jaar na het verbod op het woord ‘melk’in plantaardige dranken, heeft het Europees Parlement nu toch ook ingestemd met een verbod op namen zoals ‘burger’ en ‘worst’ bij plantaardige producten. Volgens voorstanders van het verbod zijn zulke termen misleidend voor de consument. Het gaat om de zogenaamde … [Lees meer...] overDe discussie over de vlees-/vega-/plantaardige burger/schijf/disk
