Het eerstvolgende colloquium van het Amsterdams Centrum voor de Studie van de Gouden Eeuw vindt plaats op 2 februari a.s.

Spreker: Roelof van Gelder
Onderwerp: Naar het aards paradijs: het leven van Jacob Roggeveen (1659-1729), ontdekker van Paaseiland
Datum en tijd: 2 februari, 15.30 – 17 uur
Locatie: Bushuis/ Oost Indisch Huis, Kloveniersburgwal 48, Amsterdam

De Middelburger Jacob Roggeveen is beroemd geworden door zijn ontdekking van Paaseiland in 1721. Dit gebeurde tijdens een expeditie van drie schepen waarover hij het commando voerde en die tot doel had het Onbekende Zuidland (Terra Australis Incognita) te ontdekken. Volgens geografen lag dit immense continent in het zuidelijke deel van de Stille Oceaan, een gebied waar nog geen Europeaan zich had gewaagd. Roggeveens reis mislukte, maar het blijft een intrigerende onderneming in een periode dat Nederlandse ontdekkingsreizen al lang niet meer voorkwamen.

Roggeveen was geen zeeman, maar een notaris en een gepromoveerde jurist, tijdelijk aanhanger van Spinoza en decennialang verwikkeld in een hardnekkige controverse met de gereformeerde kerk. Dit leidde in 1719 tot zijn verbanning uit Middelburg. Hij behoorde tot de zogeheten hattemisten, een beweging binnen die kerk die de erfzonde ontkende, en meende dat God de actieve en alles bestierende kracht in een mensenleven was. De mens was passief, of zoals het toen heette ‘lijdelijk’.

De centrale vraag is waarom Roggeveen, redelijk gefortuneerd, op 62-jarige leeftijd nog begon aan zijn miraculeuze reis. Het antwoord moet gezocht worden in een Europese fascinatie met de Zuidzee, in de economische omstandigheden in Europa tussen 1700 en 1720 en in de psychologische en ideële drijfveren van Roggeveen zelf.

Roelof van Gelder studeerde geschiedenis aan de UvA en promoveerde daar in 1997 op Het Oost-Indisch avontuur. Duitsers in dienst van de VOC. Hij publiceerde vele artikelen over Nederlandse cultuurgeschiedenis en over het leven bij de VOC. Sedert 1978 schrijft hij als medewerker en redacteur voor NRC Handelsblad. Andere boeken: Amsterdam 1275-1795. De ontwikkeling van een handelsmetropool (met R. Kistemaker, 1983). Sporen van de Compagnie (met L.J. Wagenaar, Amsterdam 1988). In dienst van de Compagnie (met V. Roeper, 2002), Naporra’s omweg. Het leven van een VOC-matroos (2003) en Zeepost. Nooit bezorgde brieven uit de 17de en 18de eeuw (2008). In 2012 zal zijn biografie van Jacob Roggeveen verschijnen.

Het wetenschappelijk deel van de bijeenkomst duurt tot ongeveer 17.00 uur en wordt gevolgd door een borrel.
U bent van harte welkom.

Tanja Holzhey
Amsterdams Centrum voor de Studie van de Gouden Eeuw
Universiteit van Amsterdam
Spuistraat 134, kamer 4.46
1012 VB Amsterdam
tel.: +31 20 525 4730
e-mail: goudeneeuw-fgw@uva.nl
website: http://www.goudeneeuw.uva.nl