Kunnen hypotheekcontracten en gezondheidsvoorlichting niet duidelijker? De grootste onderzoeksfinancier van Nederland, NWO, dacht van wel en schreef een subsidieronde uit voor onderzoek naar ‘begrijpelijke taal’.

De eerste tekst die uit het project kwam — de aankondiging welke projecten gehonoreerd waren — is duidelijk genoeg. Er valt wel iets op: de beschrijvingen van deelprojecten volgen steeds dezelfde, ongetwijfeld wetenschappelijk uitgedokterde, formule. De eerste zin stelt een vraag of is een stelling, in de tweede zin wordt aangekondigd wat het project met die vraag gaat doen:

Voor welke lezer is deze tekst geschikt? Dit project ontwikkelt een automatische voorspeller van de leesbaarheid van teksten.

Informatie over gezondheidsrisico’s wordt vaak niet goed begrepen. Dit onderzoek gaat na hoe dit komt en bestudeert systematisch hoe mensen gezondheidsrisico’s interpreteren.

Weten vrachtwagenchauffeurs niet wat gezond is, of lopen ze tegen barrières aan wanneer ze gezonder willen leven? Dit onderzoek gaat na of persoonlijke verhalen van collega’s die zulke barrières overwonnen hebben, vrachtwagenchauffeurs helpen gezonder te eten en meer te bewegen.

Stemadviesinstrumenten zijn populair. Dit project zoekt uit hoe het gebruik ervan bijdraagt aan een beter begrip van de politiek en hoe het stemgedrag erdoor wordt beïnvloed.

Mogelijk is wetenschappelijk bewezen dat dit de aantrekkelijkste manier is om een onderzoek te presenteren: eerst maak je het concreet voor de lezer en dan introduceer je in één zin je onderzoek.

Dat is vast gebaseerd op een solide empirische basis. Maar toch. Het is een verademing om na 8 keer hetzelfde stramien gezien te hebben, hoe leesbaar ook, te kunnen eindigen met één onderzoeksproject waar de schrijvers zich niets van enige leesbaarheid hebben aangetrokken en schrijven:

De onderzoekers gaan chat- en telefoongesprekken van een Alcohol- en Drugslijn in detail vergelijken. Ze willen weten hoe gespreksdeelnemers elkaar duidelijk maken wat ze bedoelen.

Het loopt niet lekker, het begint onverantwoord plompverloren, maar simpelweg doordat het anders is, trekt het de aandacht en wordt daardoor begrijpelijker.

Waarom is iets onleesbaars soms toch zo leesbaar. Een project zou dat eens moeten uizoeken.