Kan de Nederlandse taal verbeterd worden? Vrouwendag is weliswaar alweer bijna een week geleden, maar de vraag is sindsdien nog niet opgehelderd. Op die dag opende de filmmaakster Patricia Niedzwiecki een drietalige website, Femilang.org die aan deze materie gewijd is. (Opgelet, deze door de Brusselse staatssecretaris Bruno De Lille geopende website is zonder twijfel de lelijkste die ik in tijden heb bezocht.)

Zolang secretaresse en secretaris nog zoveel van elkaar verschillen in gevoelswaarde, valt er ongetwijfeld een heleboel te verbeteren. Maar een belangrijke, volgens mij nog onopgehelderde vraag is waarom dat nooit lukt. Ik ken geen taal die de afgelopen decennia succesvol gefeminiseerd is. Taalkundigen hebben meestal niet zoveel over die vraag te zeggen: zeker, de taal is natuurlijk en die kun je nu eenmaal niet naar believen veranderen. Maar waarom niet? De taal is toch van ons, dan kunnen we er toch mee doen wat we willen?

Volgens mij komt het door het volgende: taal is een Qwerty-toetsenbord. De letters zijn in die volgorde op ons toetsenbord gezet in de tijd van de typemachine met hamertjes. Deze volgorde zorgt ervoor dat je niet te snel kunt typen, zodat de stelen van de hamertjes niet verstrengeld raken. In het huidige computertijdperk is die volgorde niet alleen overbodig, maar zelfs contraproductief. Een toetsenbord met de letters in een andere volgorde zou beter zijn. Toch komt zo’n bord er niet. De meeste mensen zijn nu eenmaal gewend aan zo’n toetsenbord, dus heeft iedereen er zo een, dus leren nieuwe typisten de kunst ook weer op zo’n bord en raken eraan gewend. Daar zit geen kwade wil achter en geen commercieel belang, maar je kunt uitrekenen dat het de maatschappij miljarden kost, al dat trage getik.

Zo is het ook met de taal. Ze is onhandig en seksistisch en er valt van alles aan te verbeteren, maar de meeste mensen weten nu eenmaal niet beter en willen daarom niet anders. Dus groeit een nieuwe generatie op met een naar verschil tussen secretaresse en secretaris.

Je kunt dan toch maar beter de samenleving veranderen — dat gaat een stuk sneller.

Foto: msmornington