Opa, hoe zag het begin van het literaire internet eruit? Nou meisje, zoals het plaatje hierboven.

In 1994 ging de Digitale Stad Amsterdam van start, een initiatief dat het internet naar de Nederlandse (niet alleen de Amsterdamse) burger wilde brengen. In 1995 veranderde de Digitale Stad in een website, waar de metafoor van de stad verder werd uitgewerkt. Er kwamen pleinen voor allerlei thema’s, zoals gezondheid of nieuws, en zo was er ook een boekenplein. Zoals je kunt zien was er op zo’n plein ruimte voor een aantal huizen, waar geïnteresseerden — zowel bedrijven als particulieren — hun eigen website konden onderbrengen.

Het plaatje hierboven heb ik van de Facebook-pagina van Hans van der Kamp, de fotograaf en schrijver die het vakje van De Opkamer bezette, het eerste elektronische tijdschrift van Nederland.

Ik was zelf indertijd betrokken bij het Project Laurens Jz. Coster, waar vrijwilligers Nederlandse literatuur digitaliseerden, meestal door het over te tikken. Van der Kamp en ik waren dus buren op dat boekenplein en hoewel ik hem nooit ontmoet heb voelt het nog steeds zo, alsof we oude buren zijn. Tegenwoordig zijn we dus ook Facebook-vrienden.

Zoals dat op Facebook gaat, werd er wat gebabbeld over het plaatje. Iemand die toen voor De Digitale Stad werkte zei dat hij door nostalgie werd bevangen als hij dacht aan die begintijd, toen mensen met ‘naïef-kinderlijk enthousiasme’ probeerden wat ‘beschaving’ te brengen aan de ‘new frontier’.

Toen ik dat las, merkte ik dat de verleden tijd me bevreemdde. Volgens mij zijn we eigenlijk met het literaire internet helemaal niet zoveel verder dan toen. We zijn nog steeds pioniers, het is nog steeds de begintijd van het internet.

Natuurlijk, het Internet is gegroeid en de plaatjes hebben een hogere resolutie gekregen (al valt me tegelijk op hoe mooi die Digitale Stad eigenlijk was.) De taak van het Project Laurens Jz. Coster is grotendeels overgenomen door de veel professionelere Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.

Maar nog steeds weet niemand goed hoe je geld kunt verdienen met tijdschriften op het internet, of hoe een boekwinkel zich op internet moet presenteren (ik heb eerlijk gezegd geen idee hoe de website van Scheltema er indertijd uitzag) en nog steeds heeft De Groene de beste website van alle opinietijdschriften.

Nog steeds komen de échte leuke literaire activiteiten op het net van schrijvers en dichters die zonder al te veel ondersteuning hun eigen plekje op internet begonnen zijn. Nog steeds zijn vrijwilligers bezig om teksten te digitaliseren door ze over te typen (vooral Nicoline vam der Sijs is de laatste jaren actief geweest met het organiseren van dat werk).

Het leuke van het internet is nog steeds dat we niet weten waar het naartoe gaat. Het leuke is dat je nog steeds met nauwelijks enige investering en weinig moeite iets voor jezelf kunt beginnen, en dat dit een succes kan zijn. Het is allemaal nog maar net begonnen, er kan nog van alles gebeuren.