Over taalkundige blogs
Door Marc van Oostendorp
Terwijl in de echte wereld het weblog alweer op zijn retour is, hebben de taalkundigen het medium nu ineens ontdekt. Dat wil zeggen, het is inmiddels alweer tien jaar geleden dat de Amerikaanse foneticus Mark Liberman zijn Language Log begon – maar dat is vooral een populair-wetenschappelijk blog (en de moeder van alle taalkundige populair-wetenschappelijke blogs).
Het laatste jaar komen er ook weblogs bij waarop wetenschappelijke discussie wordt gevoerd. Faculty of Language, bijvoorbeeld, van Norbert Hornstein, en het weblog van Pieter Seuren, emeritus-hoogleraar in Nijmegen.
De twee heren zaten ooit, in de tijd dat wij allen nog jong van lijf en leden waren, in tegenovergestelde kampen. Het waren de dagen dat de ene taalkundige maar op één criteria beoordeelde: is hij voor of tegen Chomsky? Is hij zo’n domoor die alles voor zoete koek slikt wat die charlatan beweert? Of hij is zo’n domoor die niet inziet hoe die krachtige denker het vak tot een waarlijk wetenschappelijk niveau heeft getild.
De twee heren zaten ooit, in de tijd dat wij allen nog jong van lijf en leden waren, in tegenovergestelde kampen. Het waren de dagen dat de ene taalkundige maar op één criteria beoordeelde: is hij voor of tegen Chomsky? Is hij zo’n domoor die alles voor zoete koek slikt wat die charlatan beweert? Of hij is zo’n domoor die niet inziet hoe die krachtige denker het vak tot een waarlijk wetenschappelijk niveau heeft getild.
Hornstein is op zijn weblog nog steeds een verklaard bewonderaar van Chomsky. Seuren schreef hele boeken om aan te tonen dat Chomsky’s werk zelfs niet voldoet aan de meest elementaire eisen die je aan wetenschappelijk werk kunt stellen.
Inmiddels hebben de twee heren in ieder geval deels dezelfde vijand: de statistici. Chomsky is vooral beroemd geworden door zijn idee dat mensen een aangeboren vermogen hebben om als kind een taalstructuur razendsnel op te pakken. Daartegenover heeft altijd een groep mensen gestaan die menen dat de mens geboren wordt als een onbeschreven blad en dat taal leren niets anders is dan het opzuigen van alle informatie die je om je heen hoort. Die laatste groep wordt de laatste jaren weer sterker, misschien omdat computers krachtiger geworden zijn en die modellen beter kunnen weergeven.
Hornstein en Seuren staan hier op een lijn. Seuren noemde de statistische taalkunde, in de hem eigen polemische stijl, ‘Mickey Mouse Linguistics‘ in het allereerste stukje voor zijn blog en is sindsdien vooral bezig om een boek over de statistische methode (The Mental Corpus) in mootjes te hakken. Hornsteins polemiek is wat breder, en richt zich ook op onder andere webcursussen en medestanders van Seuren zoals Paul Postal, maar ook de overdreven hoop dat de waarheid wel te vinden zal zijn in enorme bergen gegevens (big data) komt regelmatig aan de orde.
Interessant is vooral ook het commentaar dat op beide blogs van lezers komt. Soms ontstaat er ineens een discussie van hoog niveau. Er komt hier een nieuw genre tot bloei: echte wetenschappelijke discussie over soms heel diepzinnige onderwerpen die door iedereen die er de moeite voor doet gevolgd kan worden. Ineens kun je op je eigen schermpje getuige zijn van diepgravende discussies over de belangrijkste wetenschappelijke vragen van dit moment.
Erg interessant! Ik vind overigens het Language Faculty blog wel snoeihard — de polemiek te vaak gelardeerd met ad hominems en de retoriek vaker destructief dan constructief. Kwestie van smaak of stijl misschien, maar ik vind het niet zo'n vrolijk beeld geven van het vakgebied.
Dat snoeiharde geldt volgens mij vooral Geoffrey Pullum, die wil nog wel eens behoorlijk polemisch uit de hoek komen, vooral als het gaat over prescriptivisme. Mark Liberman daarentegen, toch de pijler waar Language Log op rust, is daarentegen de voorkomendheid zelve, toch?
Sorry, ik bedoelde Hornstein's Faculty of Language-blog. Vergeleken bij Hornstein is zelfs Pullum van Language Log een eitje. En op LL zie ik ook zelden of nooit ad hominems langskomen.
Ja, Hornstein is nogal, laten we zeggen, duidelijk in zijn positiebepaling.