Moeten wetenschappers vaker hun onderzoek uitleggen aan een groot publiek? Diederik Stapel vond van wel. Toen hij directeur werd van een onderzoekinstituut in Tilburg, kondigde hij aan dat er meer zichtbaarheid voor de instelling moest komen, er moest meer gevaloriseerd worden. De meeteenheid zou het krantenartikel worden: Tilburgse onderzoekers moesten vaker in de krant komen. Dat leer ik uit het boek De publicatiefabriek van de Utrechtse maatschappijwetenschapper Ruud Abma.

Stapel was natuurlijk dolgedraaid, maar inmiddels is wel duidelijk dat hij dolgedraaid was in de richting waarop de wetenschap in het algemeen almaar verder wordt aangeschroefd – die van de meetbare productie. Eerst moesten we excellent zijn en zoveel mogelijk artikelen in ’toptijdschriften’ publiceren. Nu komt daarbij dat we ook ‘zichtbaar’ moeten zijn en dus moet gaan publiceren in de krant.

Het probleem daarbij is: je krijgt bijna alleen onzin in de krant. Ik kan het weten.

De afgelopen jaren ben ik af en toe ook benaderd door de media, en dat ging eigenlijk altijd alleen over dingen die minimaal onderzoek hadden gevergd. Het afgelopen jaar bijvoorbeeld over dingen die ik op een ochtend had bedacht voor dit hoekje van Neder-L: de taal van sportcommentator Hans van Zetten of het mogelijk doordringen van jood tot de jongerentaal. Allerlei dingen waar ik veel intensiever mee bezig ben geweest, komen nooit in de krant of op de tv.

De media hebben een voorkeur voor onzinberichten, omdat die schokkend zijn en gemakkelijk te begrijpen. Heeft het dan zin om daaraan mee te werken? Wanneer ik meedoe, houd ik mezelf meestal voor dat het al zin heeft als er ook maar één 17-jarige zijn studiekeuze laat bepalen, als er ook maar één politicus de volgende keer iets beter lijkt te weten wat taalwetenschap is, als de algehele kennis over taal bij ‘het grote publiek’ ook maar een fractie van een millimeter is opgehoogd.

Maar ik heb geen idee of het ooit zo is.

Sommige dingen zijn eenvoudigweg leuk om te doen, gezellig kletsen met mensen, lekker stukjes typen, het streelt in zekere zin ook je ijdelheid. Ik zal er ook wel mee doorgaan, in de hoop dat het uiteindelijk allemaal inderdaad iets oplevert, maar het is natuurlijk niet voldoende rechtvaardiging voor de tijd die je erin stopt. In ieder geval lijkt het me allemaal onvoldoende om andere mensen te gaan verplichten om ook dit soort dingen te gaan doen, of om te menen dat je ineens zo maatschappelijk relevant bezig bent omdat je ineens op 3FM komt.