Door Marc van Oostendorp
Ik heb een theorie over vacatureteksten zoals die waarin de Taalunie gisteren vroeg om een ‘hoofd van de afdeling taalinfrastructuur’. Het soort teksten waarin zonder blikken of blozen wordt geschreven ‘U bent een echte peoplemanager’ en ‘Kennis van additionele talen is een pré’ en ‘U hebt affiniteit met de Nederlandse taal’.
Die theorie heb ik natuurlijk niet helemaal zelf verzonnen. Zoals dat met theorieën gaat, heb ik een bestaand idee over iets anders geadopteerd en dit aangepast aan dit nieuwe aspect van de werkelijkheid.
Dat andere domein is dat van de Nigeriaanse oplichters die nog altijd mensen via e-mail benaderen omdat ze een gigantische erfenis naar het westen willen sluizen waarvan u 10 miljoen kunt vangen als u even helpt met de transactie en daartoe alvast wat geld stort.
Je kunt je daarbij de vraag stellen hoe het komt dat het Engels van die schurken altijd zo ongrammaticaal is en vol met eigenaardige spellingkeuzen. Er kunnen tonnen verdiend worden met een geslaagde oplichtingspoging; zou het dan niet lonen om eens een spellingcontrole over zo’n tekst te laten gaan?
Een interessant antwoord op die vraag is: nee, integendeel.
Je hebt als Nigeriaanse oplichter niet veel aan al te hoog opgeleide mensen die reageren. Die mensen gaan misschien een tijdje met je mee, maar beginnen dan toch kritische vragen te stellen en haken uiteindelijk af – allemaal tijdverlies voor de hardwerkende oplichter. Mensen die argeloos genoeg zijn om op een evident niet door een advocatenkantoor opgesteld bericht in te gaan, die zijn ook veel eerder bereid je tot op het einde te volgen.
Zoiets nu geldt ook voor de advertentietekst van de Taalunie. Zit er nu echt bij die hele duurbetaalde overheidsorganisatie die de Nederlandse taal moet verdedigen en beschermen en wat niet al, echt niemand die een beetje taalgevoel heeft? Die begrijpt dat je zo mensen afschrikt die niet alleen ‘affiniteit’ hebben met de Nederlandse taal, maar er van houden? Of zou men daar anders op zijn minst hun teksten niet door iemand kunnen laten nalezen met wat gevoel voor taal?
Mijn theorie is nu: natuurlijk heeft de Taalunie mensen in dienst die zich wél goed kunnen uitdrukken. Maar zij weten ook dat het nieuwe ‘hoofd van de afdeling taalinfrastructuur’ liever niet al te veel met de taal moet ophebben. Dat zo iemand binnen de kortste keren dol en dwaas wordt van de eindeloze vergaderingen. En de PowerPoint-presentaties. En de lunches met de andere managers. En de beleidsnotities. En de position papers. Deze advertentietekst is juist bedoeld om mensen met taalgevoel te waarschuwen. Het is een geheim codebericht: neem deze baan niet als het Nederlands je lief is, je komt hier terecht in het naargeestig soort wereld dat gestuurd wordt door mensen die zich peoplemanager noemen.
Ze moesten daar maar eens een misdaadfeuilleton over schrijven.
Als je zo'n wervingstekst leest, zit je er al bijna. Behalve als je die leest met de ogen van hem die er net uitgekukeld is.
Ja, de wereld achter taal is nog mooier als je wat affiniteit hebt met de realiteit erachter….
Marc zijn tekst is niet foutloos. Er staan zinnen in met een zéér vreemde opbouw. Of is dat om ons te testen?
De Nederlandse Taalunie, wie luistert daar nog naar? Ik alvast niet (meer). Men mag immers in het Nederlands zeggen en schrijven wat en hoe men wil, woorden, klanken en schrijfwijzen uit gelijk welke andere taal bezigen, vermengen en door elkaar klutsen zoals het ieder uitkome of believe. De belangrijkste en meteen ook de gemakkelijkste regel van de Nederlandse 'spelling' is immers dat er geen regel is. Dat wordt de 'etymologie' regel genoemd. De 'etymologie' regel mag ook vrij gebruikt worden om elk woord uit een andere taal ongewijzigd tot een 'Nederlands' woord te promoveren. Peoplemanager bv. of team of tool of cool of hot of hottentot…. het doet er niet toe wat het is en nog minder hoe het geschreven wordt…als iemand vindt dat het 'Nederlands' is dan is dat ook 'Nederlands'. Wie zou U trouwens hierin durven en kunnen tegenspreken, U de mond snoeren? Alvast de Taalunie niet, zeker niet – ‘peoplemanager’ – ! Bovendien mag men van gelijk welk werkwoord uit gelijk welke andere taal een 'Nederlands' werkwoord bakken door er (achteraan) simpelweg een -en aan te plakken. Het Engelse wkw. upgrade bv wordt dan door eenvoudig plakken omgetoverd tot het 'Nederlands wkw upgrade-en, hoewel dit volgens de Taalunie dan toch weer niet 'correct' blijkt te zijn omdat een nog uit te vinden grammatica regel zou dicteren dat in dat geval enerzijds de infinitief upgrad-en zou moeten zijn en dat anderszins de ‘Nederlandse’ vervoeging verder zou dienen te geschieden op basis van de Engelse werkwoordstam upgrade- / ik upgrade, ik upgrade-de enz. Nederlands, moeilijk, onverteerbare hutsepot? Bijlange niet! Een kleine oefening vertrekkende van het Italiaanse wkw parlare: dit wordt dan, analoog aan de nog uit te vinden nieuwe grammatica regel, in evenzo gemakkelijk en correct 'Nederlands', enerzijds de infinitief parlar-en maar anderzijds, in de vervoeging: ik parlare / ik parlare-de. En waarom zouden we in evenzo correct 'Nederlands' dan ook niet kunnen 'hablar-en' (uit het Spaans) of – zo U het leuker zou vinden – 'falar-en' (uit het Portugees) of ‘sprechen-en’ en ja, uiteraard, verder ook nog uit het Engels: speak-en / ik speak / ik speak-te of – waarom niet- ik spook, misschien? Wie zal mij zeggen en ernstig gemotiveerd uitleggen dat dit vanuit het Engels de ene keer wél kan en mag en een andere keer niet en vanuit andere talen al helemaal niet? De 'Nederlandse' Taalunie? Laat me niet lachen! Als we – op die manier en op basis van de ‘etymologie’ regel – van alle werkwoorden uit alle andere talen ‘Nederlandse’ werkwoorden zouden maken dan wordt het ‘Nederlands’ gewis en zeker de rijkste en de grootste taal ter wereld, niet te bevatten, zelfs niet in een 1000 maal dikkere Dikke Van Dale, alleen.. het zal geen Nederlands meer zijn, het zal zelfs geen taal meer zijn maar een soort onverstaanbaar, onschrijfbaar en onleerbaar Krommer-dan-Kroms, Hutsepotlands. (vervolg hieronder)
De NTU zou dringend van koers moeten veranderen en – om te beginnen – een nieuwe konsekwente 'spelling' van de Nederlandse taal op poten zetten, zonder enige 'etymologie' regel maar wél met DE regels van de Nederlandse 'spelling' (hoe zouden we anders van 'spelling-REGELS' kunnen spreken?) op grond waarvan elk Nederlands woord – ook sommige woorden afkomstig uit andere talen maar dan aangepast aan die nieuwe Nederlandse 'spelling' – door elke taalgebruiker zonder 'hulp' van enig woordenboek of welke dikke woordenbijbel/ensiekliek ook, correct en foutloos kan/moet worden geschreven, in volledige en strikte overeenstemming met het fonetisch en fonologisch systeem van het Nederlands, het 'DNA' van de Nederlandse taal. Daarnaast wordt het ook hoogtijd dat ook het Afrikaans mee opgenomen wordt in een volledig nieuwe ‘Taalunie’ die we bv. ‘Talen Gemeenschap Nederlands en Afrikaans’ (TaGeNeA) zouden kunnen noemen. De NTU kan trouwens nog heel wat opsteken en leren van ‘Die Afrikaanse Taalraad’, straffer zelfs, ze zou er dringend bij in de leer moeten gaan zo de NTU op termijn nog enige betekenis en enig maatschappelijk en cultureel nut wil behouden om aldus toch nog een greintje geloofwaardigheid en respect van de taalgebruiker over te houden. De NTU is evenwel geen koerspaard en alleszins geen trekpaard maar eerder een paradepaard…als het al geen vermomde ezel is – niet een geld schijtende – maar een geld verslindende ezel.
zozo jos.