Door Marc van Oostendorp

In mijn zoektocht naar hoe het Engels de wereld verovert, ben ik inmiddels in Japan aangekomen. Toen ik hier in Tokio gisterenavond mijn tv aanzette, verschenen er twee Aziatische meisjes in beeld die door Macau liepen, en een mij onbekende Aziatische taal spraken.

Tot er ineens allerlei vrolijke kleurig letters in beeld verschenen die de tekst Phrase of the day vermelden, waarop een van de meisjes de laatste zin nog eens herhaalde, en die zin bleek te luiden It is said to be the oldest church in Macau. Waarna er werd overschakeld naar een studio, waar een paar Japanse vrouwen ook moeilijk te volgen Engels met elkaar spraken tot er ineens een olijke Australiër binnenkwam die de phrase of the day nogmaals vrolijk lachend uitsprak: It is said to be the oldest church in Macau. (Je kunt een en ander hier terugzien.)

Aanpassen

Vanochtend legden mijn Japanse kennissen me uit wat de achtergrond hiervan is. Veel Japanners willen heel graag Engels leren: vandaar dat er min of meer op prime time cursussen worden uitgezonden. Het grote probleem daarbij is angst en schaamte voor ‘fouten’: het lukt natuurlijk nooit om op het niveau van een moedertaalspreker te komen, maar als dat je enige streven is, durf je dus nooit te praten. En dus laat een cursus als deze nu dus Japanners in het Engels praten met andere Aziaten; in een Engels dat voor een Europeaan pas na een paar minuten wennen te begrijpen is.We leven natuurlijk in taalkundig gezien opwindende tijden, al heeft niemand dat door. Nooit eerder is er in de wereldgeschiedenis één taal geweest die de wereld zo overspoelde, en niemand weet wat de implicaties daarvan precies zijn. Maar langzamerhand geloof ik dat wel steeds duidelijker wordt dat volkeren eigenlijk alleen succesvol kunnen zijn wanneer ze dat Engels een beetje durven aanpassen aan de eigen behoefte.

Equivalent

Maar dat hoef ik jullie niet te vertellen, want Nederlanders (en Vlamingen) horen op dit gebied tot de succesvolste volkeren, niet bang om het Engels tot hun eigen taal te maken, en daarbij de regels waaraan Britten of Amerikanen zich houden een beetje in eigen richting om te buigen.

Dat is ook de voorlopige conclusie van de taalkundige Jennifer Dailey-O’Cain van de universiteit van Alberta. Zij is een onderzoek begonnen naar de verschillen tussen de manier waarop Nederlanders en Duitsers het Engels gebruiken in online-communicatie. De Nederlanders gebruikten volgens Dailey niet alleen meer Engels, maar deden dat ook creatiever – ze maakten vaker hele zinnen in het Engels, terwijl Duitsers zich meer beperkten tot enkele woorden waarvoor geen Duits equivalent bestond.

Er zijn mensen die denken dat die Nederlandse manier van doen betreurenswaardig is, dat het betekent dat we ‘minder goed Engels spreken dan we eigenlijk denken’. Maar zelfs in Japan begint men dus te ontdekken dat streven naar perfectie geslaagde communicatie uiteindelijk alleen maar in de weg staat.