Tijdens een onderzoeksverblijf in York sprak ik wat van mijn data door met mijn lokale begeleidster. Het ging hierbij om opnamen van een telefoongesprek tussen twee studentes. Op een gegeven moment vertelde een van de twee studentes over een recente high teaen dat leidde bij mijn begeleidster tot verwarring. Ze vroeg zich af wat daarmee in vredesnaam bedoeld werd. Dat leidde bij mij weer tot verwarring, want high tea is nogal evident geen Nederlandse term. Ik begreep niet dat uitgerekend in Engeland – mijn begeleidster kwam weliswaar uit de VS, maar woonde al heel wat jaren in Engeland – dit begrip niet duidelijk zou zijn. Wat bleek, high tea werd niet meer gebruikt, en tea betekent niet eens thee.

Dus wat is tea dan wel? Nou, dat hangt ten eerste al af van waar in de wereld je de term gebruikt, en met wie je praat. In York, en als ik mijn huisgenoten/huurbaas mag geloven, heel noord Engeland, verwijst teanaar het avondmaal. Maar alleen in bepaalde sociale klassen: de zogenaamde lower-middle class en working-class. Dat heeft natuurlijk historisch wel te maken met tea, maar die etymologische achtergrond is redelijk versleten inmiddels.

Wat is dan high tea? Ook dat hangt weer af van waar je in de wereld bent. De spraakverwarring met mijn begeleidster suggereerde dat in ieder geval in de Verenigde Staten en Engeland de term niet gebruikt werd. Als ik op Wikipedia af mag gaan (en bij te weinig kennissen uit het voormalig Britse rijk doe ik dat maar) dan betekent high tea in Ierland wat tea betekent in Engeland: het avondmaal. Maar in Australië verwijst high teanet als bij ons naar een kopje thee met wat snacks zoals sandwiches en gebakjes.

Het is natuurlijk niet zo dat in Engeland en de VS er geen high tea genuttigd wordt – in York is er zelfs een restaurant dat er beroemd om is – het gebeurt daar alleen onder de naam afternoon tea (al noemen sommige Amerikaanse restaurants het ook high tea). Wie nu denkt dat de higheen afkorting is van high noon zodat er een logische relatie is met afternoonkomt alleen bedrogen uit. De term zou te maken hebben gehad met de hoogte van de tafels: afternoon tea heette ook wel low tea omdat het op lage tafels (koffietafels) geserveerd werd, terwijl high tea geserveerd werd op hoge tafels.

Maar waarom noemen we het dan in vredesnaam high tea? High tea is niet meer dan de meest recente naam voor deze maaltijd. Een receptenboek van een Huishoudschool uit Den Haag leert ons dat in 1934 we een middagthee hadden. De gerechten tijdens zo’n middagthee hingen af van het tijdstip waarop deze geserveerd werd, maar in ieder geval stonden vaak zoete en zoute versnaperingen op het menu, waaronder broodjes en cakejes. Het lijkt er dus sterk op dat historisch we in Nederland de afternoon tea letterlijk hadden overgenomen, en dat het later veranderd is.

Tijdens die overgang is er sowieso nog een andere term geweest die mogelijk (tijdelijk) de plaats heeft ingenomen van middagthee: thé complet. Ja, we zijn mogelijk van het Nederlands, via het Frans, naar het Engels gegaan. Menig restaurant serveert nog altijd de thé complet en zet daar dan vaak tussen haakjes achter dat het gaat om high tea, maar historisch was de thé complet een kleine maaltijd tussen 12:00 en 19:30 die niet in Nederland gebruikt werd. We hebben dus te maken met drie verschillende gerechten, waarvan de namen in Nederland allemaal dezelfde betekenis hebben gehad. Waar die verandering door ontstaan is, heb ik niet kunnen ontdekken. Het lijkt in ieder geval geen invloed te zijn van Hollywood, want ook in tv-serieswordt de term afternoon tea gebruikt. Maar aangezien de term ook in België gebruikt wordt (waar ik zelfs het paradoxale afternoon high tea tegenkwam), en het zoals gezegd ook in sommige Amerikaanse hotels nog high tea genoemd wordt, lijkt het me niet onmogelijk dat er toch sprake is van een vorm van veramerikanisering.

Het moge duidelijk zijn dat high tea, ondanks de naam, een erg Holland begrip is (geworden) en dat de term zeker niet altijd gebruikt kan worden in Engelstalige landen buiten Australië. We hebben de term inmiddels zelfs zo goed opgenomen in de taal, dat we het als werkwoord kunnen gebruiken. Zo hoorde ik laatst in de trein twee dames (het Nederlands ontbeert een term voor jonge vrouwen die niet oubollig of hip klinkt) vertellen dat ze gingen highteaën; of is het hightea’en? of zelfs high tea’en? Verdorie, wat is het een verwarrende term. Kunnen we niet weer gewoon de middagthee gaan nuttigen?