Door Willem Kuiper

Vanmiddag, zaterdagmiddag 18 juni, werd in het Museum Meermanno Westrenianum te Den Haag door Hans Rijns en Willem van Bentum een teksteditie met inleiding, hertaling en commentaar gepresenteerd van één van de kroonjuwelen van dit ‘Huis van het boek‘: Dye historien ende fabulen van Esopus, zoals gedrukt door Gheraert Leeu te Antwerpen en gedateerd 12 oktober 1485. Zie hier het omslag:

En dit is het achterflap:

De presentatie werd ingeleid door Petra Luijkx, medewerker Collectiebeheer van Museum Meeermanno, waarna de volgende sprekers een aspect van het boek of het maken daarvan belichtten: 1) Erik Geleijns, conservator oude collecties van Museum Meermanno, over de geschiedenis en de collectie incunabelen, 2) em. prof. Paul Wackers, Universiteit Utrecht, over Esopus, de legendarische fabelverteller, 3) Hans Rijns, co-editeur, ‘Van incunabel naar moderne editie’. Hierna zou 4) Noor Versélewel de Witt Hamer (Bureau Transcribo) het hebben over de bewerking van middeleeuwse en moderne tekten, maar zij was te elfder ure verhinderd, en tot slot, ondanks alle werkzaamheden aan het spoor, 5) Willem Kuiper (UD in ruste maar nog niet uitgewerkt UvA ) over het vertalen van Middelnederlandse literaire teksten.

Als u er niet bij geweest bent dan is er nog altijd deze prachtige editie van dit bijzondere boek. Het originele boek werd als klap op de vuurpijl na afloop zonder glas ertussen aan de gasten getoond, en ik heb er met bewondering en afschuw naar gekeken. Bewondering voor de zetters van de bladzijden. Wat konden die mannen spatiëren. Zichtbaar beter dan de manier waarop modern zetwerk machinaal gespatieerd wordt. Met afschuw omdat ook dit boek door de boekbinder rigoreus besneden is. Het oorspronkelijke boek moet marges gehad hebben die zeker 2 cm. groter waren. Als aspirant-filoloog heb ik geleerd een hekel aan kopiisten te hebben, omdat die de foutloze tekst van de auteur verminkten door hun slordigheid en ongeïnteresseerdheid. Welnu, die kopiisten zijn al jaren mijn vrienden en de slordigheid en ongeïnteresseerdheid die hen wordt aangewreven kan men beter op het bordje leggen van de ‘nieuwe tijdse’ boekbinders van middeleeuwse handschriften en drukken, die zich gedroegen als ‘gabbers’ avant la lettre: lekker kort, lekker glad.

Speelde Nederland ooit ‘totaalvoetbal’ om te stranden in het zicht van de haven, dit is een ‘totaalboek’ met 470 bedrukte bladzijden, met daarin een kritische editie van de Esopus én een synoptische hertaling in hedendaags Nederlands van zowel het ‘Leven’ (eerder vertaald door Willem Kuiper en Rob Resoort in de Griffioenreeks als Het ongelukkige leven van Esopus, Amsterdam 1990, hier herdrukt in een opgefriste versie) als de ‘Fabels’, compleet met alle illustraties uit de incunabel. Natuurlijk niet in kleur, die mag u zelf inkleuren, net als vroeger. Zelfs de fabels die Gheraert Leeu onvertaald liet, omdat ze te scabreus waren, ontbreken niet. Een verhelderende inleiding, bronbeschrijvingen, erudiete voetnoten en registers maken van dit prachtige leesboek ook een rijk naslagwerk. De winkelprijs is € 49,00. De uitgever is Verloren te Hilversum. En hier vindt u meer informatie.